Kalpah 2.2.16

Kalpaḥ 2.2.16

Language: Sanskrit

2.2.16.1

bhāradvājapaitṛmedhikasūtram
atha prathamaḥ praśnaḥ
athātaḥ paitṛmedhikaṃ dahanam . puruṣāhutirhyasya priyatameti vijñāyate 1 āhitātnermaraṇasam̐ śaye prācīnāvītī dahanadeśaṃ joṣayate dakṣiṇāpratyakpravaṇa-maniriṇamasuṣiramanūṣaramabhaṅguramanupahatamavisragdāryanupacchinnapravaṇam 2 ya-smāddakṣiṇāpratīcya āpo niḥsṛtyodīcya etya mahānadīmavetya prācyaḥ saṃpadyante 3 samaṃ vā subhūmiṃ bahulauṣadham 4 vanasyāvanaṃ kṣetrasyākṣetramiriṇasyā-niriṇamityeke 5 yasmādārāt kṣīriṇo vṛkṣāḥ kāṣṭakiṇaśca tathauṣadhyaḥ 6 tasmim̐ stredhollikhyoddhatyāvokṣya gārhapatyaṃ mathitvāhavanīyaṃ jvalantamuddharati 7 antarā dāruciteravakāśam̐ śiṣṭvāgnīnupavapati purastādāhavanīyaṃ paścād gārhapatyaṃ dakṣiṇato'nvāhāryapacanaṃ purastāt sabhyāvasathyāvaupāsanaṃ ca 8 teṣvajasreṣu juhvad vasati 9 prāṇā vā eta āhitāgneryadagnayasta enam̐ susamiddhāḥ pārayantyagado haiva bhavatīti vijñāyate 10 tasyaitadagnihotroccheṣaṇaṃ nidadhāti 11 grāme vāsyaitena kalpena juhuyāt 12 yadi jīvet pibedetadagnihotroccheṣaṇam 13 yadi maraṇasam̐ śaye brahmavidāpnoti param .. bhṛgurvai vāruṇiḥ ityetāvanuvākau brahmavido dakṣiṇe karṇe japati . itarasya āyuṣaḥ prāṇam̐ saṃtanu iti vā 14 yadi praiti prete'mātyāḥ prācīnāvītinaḥ keśān prakīrya pām̐ sūnāvapante 15 taṃ jaghanena gārhapatyaṃ dakṣiṇāśirasaṃ darbheṣu saṃveśayanti sarvasya pratiśīvarī iti 16 sarveṣu saṃveśaneṣu dakṣiṇāśirāḥ 17 pūrvayā dvāropanirhṛtyāntarāgnī nipātyānvārabdhe mṛta āhavanīye sruvāhutiṃ juhoti pare yuvām̐ sam iti 18 evaṃ gāryapatye 19 tūṣṇīmanvāhāryapacane sabhyāvasathyayoraupāsane ca 20 athāsya dakṣiṇena vihāraṃ pretasya keśaśmaśrulomanakhāni vāpayitvā snāpayitvāchādya grāmyeṇālaṃkāreṇālaṃkṛtya śuklasūtreṇāṅguṣṭhau baddhvā naladamālāmābadhya 21 1.1

2.2.16.2

audumbaryāmāsandyāṃ kṛṣṇājinaṃ dakṣiṇāgrīvamadharalomāstīrya tasminnenamuttānaṃ nipātya pattodaśenāhatena vāsasā prorṇoti idaṃ tvā vastram iti 1 athāsyetaradapādatte apaitadūha iti 2 tatputro bhrātā vānyo vā pratyāsannabandhuḥ pratītaḥ paridhāyā jaraso vasīta 3 apareṇāhavanīyaṃ pratīcīstisra ulaparājīḥ stīrtvāparāpāvamavahatānāṃ vrīhīṇāmanvāhāryapacane tūṣṇīmupacaritaṃ carum̐ śrapayati 4 gārhapatye ca maitrāvaruṇīmāmikṣāṃ yadi somayājī bhavati 5 pālāśaṃ kāṣṭhamagnyagāre tṛṇairgārhapatya ādīpya tenolmukaprathamā gacchanti 6 ajamanunayanti rājagavī m̐! savye padi baddhāmagnīnagnibhāṇḍamagnihotroccheṣaṇamiti 7 yena cānyenārthī bhavati 8 na hīnamanvāhareyuḥ 9 atha tamādadate 10 anasā vahantītyeke 11 kṛṣṇagavam̐ syāditi śāṭyāyanakam 12 imau yunajmi ityeṣa yojana āmnātaḥ 13 ādīyamānamanumantrayate pūṣā tvetaścyāvayatu iti 14 turīyalmadhvano gatvā nidhāya dakṣiṇato loṣṭānavarujya teṣu caruṃ pratiṣṭhā-pyaikavāsaso dakṣiṇān keśapakṣānudgrathya savyān prasrasya dakṣiṇānūrūnā-ghnānāḥ sigbhirabhidhūnvantastriḥ prasavyaṃ pariyanti apa naḥ śośucadagham iti 15 savyānudgrathya dakṣiṇān prasrasya savyānūrūnāghnānā anabhidhūnvantastriḥ pratipariyanti apa naḥ śośucadagham iti 16 mekṣaṇena loṣṭeṣu carostriḥ prayauti 17 1.2

2.2.16.3

parītyaparītya prayautītyeke 1 ādīyamānamanumantrayate pūṣema āśāḥ iti 2 turīyamadhvano gatvā nidhāya pūrvavat kṛtvādīyamānamanumantrayate āyurviśvāyuḥ iti 3 turīyamadhvano gatvā nidhāya pūrvavat kṛtvā tṛtīyena saha caruṃ prakṣiṇuyāt 4 athāsya kapālāni susaṃbhinnāni saṃbhinatti yathaiṣūdakaṃ na tiṣṭhet 5 tūṣṇīṃ caturthamādāya gatvā jaghanena dahanadeśaṃ nidhāyodañcaḥ samutkrāmanti . eṣā vai devamanuṣyāṇām̐ śāntā dik tāmevaināmanūtkrāmantīti vijñāyate 6 pratyetya hariṇyā palāśaśākhayā śamīśākhayā vā śmaśānāyatanam̐ saṃmārṣṭi apeta vīta iti 7 dakṣiṇataḥ śākhāmudasitvāpa upaspṛśyoddhatyāvokṣya hiraṇyaśakala-mavadhāya tasmin dakṣiṇāgrān darbhān sam̐ stīrya teṣu dakṣiṇāgrairyājñikaiḥ kāṣṭhairdārucitiṃ citvāgnīnupavapati purastādāhavanīyaṃ paścādgārhapatyaṃ dakṣiṇa-to'nvāhāryapacanaṃ purastāt sabhyāvasathyāvaupāsanaṃ ca 8 dakṣiṇāprāga-grairdarbhairagnīn dārucitiṃ ca paristīrya dakṣiṇataḥ paścādvā darbhān sam̐ stīrya dakṣiṇāprāñcyekaikaśaḥ pātrāṇi prayunakti 9 rajjūravakṛtyāsandīmapavidhyanti 10 rajjuṣu caiva kṛṣṇājine cottānaḥ śete 11 ekapavitreṇa prokṣaṇīḥ sam̐ skṛtya mṛtaṃ pātrāṇi dārucitiṃ ca prokṣyājyāni gṛhṇāti darśapūrṇamāsavat tūṣṇīm 12 agnihotroccheṣaṇamanyena dadhnā sam̐ sṛjya pātrāṇi pūrayati yānyāsecanavanti . abhyukṣatītarāṇyariktatāyā iti vijñāyate 13 3
athainamudare vidārya nirāntraṃ niṣpurīṣaṃ kṛtvāvaṭe purīṣamavadhāya prakṣālya pratyavadhāya sarpiṣā pūrayatīti śāṭyāyanakam 1 api vā na niṣpurīṣaṃ kuryāt . yadi kuryāt prajā hāsya kṣodhukā bhavatīti vijñāyate 2 atra rāja-gavīmupākaroti bhuvanasya pate iti jaratīṃ mūrkhāṃ tajjaghanyāṃ kṛṣṇāṃ kṛṣṇākṣīṃ kṛṣṇavālāṃ kṛṣṇakhurām 3 api vākṣivālakhurameva kṛṣṇam̐ syāt 4 tāṃ jñātayo'nvārabhante 5 athātyantapradeśaḥ . dhūnvane'nvārambhaṇe saṃgāhane sam̐ sarpaṇa udakopasparśana ārohaṇa iti sarvatra kaniṣṭhaprathamā anupūrvā itare striyo'gre 6 tāṃ ghnantyutsṛjanti vā 7 yadyutsṛjanti apaśyāma yuvatimācarantīm ityetā-bhistisṛbhistriḥ prasavyaṃ rājagavīmagnīn dārucitiṃ ca pariṇīya ye jīvā ityabhimantr! ya mātā rudrā ṇām iti dvābhyāmutsṛjanti 8 1.4

2.2.16.4

yadi ghnanti tataḥ saṃpreṣyati apidhāya mukhaṃ dakṣiṇāpadīṃ pratyakchirasīṃ ghnata iti 1 nihanyamānāyām̐ savyāni jānūnyanunighnantaḥ pām̐ sūnavamṛjante puruṣasya sayāvari iti 2 athāha visram̐ sayata iti 3 visrasyamānāmanumantrayate puruṣasya sayāvari vi te prāṇamasisrasam iti 4 tataḥ saṃpreṣyati aṅgādaṅgādanasthikāni piśitānyutkhidyāprakvāthayanto'pracyāvayanta ulmukaiḥ śrapayatāt prajñātaṃ hṛdayaṃ nidhattāt prajñātau vṛkyau prajñātaṃ medaḥ prajñātāṃ vapāṃ prajñātam̐ sapādavālaśīrṣacarma iti 5 atra patnīmupanipātayati iyaṃ nārī iti 6 tāṃ patittha eka-dhanenotthāpayatyanyo vā brāhmaṇaḥ udīrṣva nāri iti 7 atra patnī sāhasraṃ varaṃ dadāti 8 hastau saṃmārṣṭi 9 suvarṇena brāhmaṇasya suvarṇa m̐! hastāt iti 10 dhanuṣā rājanyasya dhanurhastāt iti 11 maṇinā vaiśyasya maṇim̐ hastāt iti 12 athainaṃ citāvuparyadhyūhati 13 atra vā patnyāḥ saṃveśanādikriyate 14 athāsya prāṇāyataneṣu hiraṇyaśalkān pratyasyatyājyabindūn vā 15 pātrāṇi cinoti 16 sarvāṇyanulomāni dhruvāvarjam 17 tasya dakṣiṇe haste sphyaṃ juhūṃ ca nidadhāti 18 savya upabhṛtam 19 urasi dhruvāmaraṇīṃ ca 20 1.5

2.2.16.5

mukhe'gnihotrahavaṇīm 1 nāsikayoḥ sruvau 2 akṣyorhiraṇyaśakalāvā-jyasruvau vā 3 karṇayoḥ prāśitraharaṇe bhittvā vaikam 4 hanvorulūkhalamusale 5 datsu grāvṇo yadi grāvāṇo bhavanti 6 śirasi kapālāni 7 lalāṭa ekakapālam 8 udare piṣṭasaṃyavanīṃ pātrīm 9 nābhyāmājyasthālīm 10 pārśvayoḥ śūrpe chittvā vaikam 11 vaṅkṣṇayoḥ sāṃnāyyakumbhyau yadi saṃnayati 12 aṇḍayordṛṣadupale 13 śiśne vṛṣāravam̐ śamyāṃ ca 14 pratiṣṭhayora-gnihotrasthālīmanvāhāryasthālīṃ ca 15 patta upāvaharaṇīyaṃ kūrcam 16 vedam̐ śikhāyām 17 śirasta upasādanīyamiḍāpātraṃ ca 18 imamagne camasam iti madhye camasam 19 avaśiṣṭānyantarā sakthinī 20 sa eṣa yajñāyudhī yaja-māno'ñjasā svargaṃ lokametīti vijñayate 21 ulmuke viyūṣkāṇyavadānāni śrapayitvā hṛdaye'sya hṛdayaṃ nidadhāti 22 dakṣiṇe haste dakṣiṇaṃ vṛkyam̐ savye savyam̐ śyāmaśabalābhyāṃ tvā iti 23 hastayoreva maitrāvaruṇīmāmikṣāṃ mitrāvaruṇābhyāṃ tvā iti 24 vapayāsya mukhaṃ prorṇoti medasā śiraḥ saṃprorṇuṣva medasā pīvasā ca iti 25 1.6

2.2.16.6

athainam̐ sapādavālaśīrṣacarmaṇottaralomnā prorṇoti agnervarma iti 1 athainamupoṣati mainamagne vidahaḥ iti purastādāhavanīyena śṛtaṃ yadā iti paścādgārhapatyena tūṣṇīṃ dakṣiṇato'nvāhāryapacanena purastāt sabhyāvasathyābhyāmaupāsanena ca 2 athainamupatiṣṭhate sūryaṃ te cakṣuḥ iti 3 vijñānamupaiti . yadyūrdhvo dhūma udiyād dyuloko bhavatīti vijñāyate . yadyantarikṣamantarikṣalokaḥ . yadi pṛthivīṃ pṛthivīlokaḥ 4 jaghanena citimajamabalena śulbena saṃbadhnāti 5 ajo bhāgaḥ ityuddravantamanumantrayate 6 atraitaddhaviriḍasūnena ppātr! yā camasena vā juhoti agnaye rayimate svāhā iti 7 nava ca survāhutīḥ ya etasya patho goptāraḥ iti 8 atrobhayaṃ praharati yena juhoti 9 apareṇāgniṃ prāṅmukha upaviśyāthainaṃ yāmyena sūktena navarcena parācānuśam̐ sati pra ketunā iti 10 jaghanena dahanadeśa-mudīcīstisraḥ karṣūḥ khāṭvāśmabhiḥ sikatābhiścopaprakīryāyugbhirudakumbhairapaḥ pariplāvya tāsu jñātayaḥ saṃgāhante aśmanvatī revatīḥ iti 11 1.7

2.2.16.7

jaghanena karṣūḥ palāśaśākhe śamīśākhe vā nighnanti 1 athaine darbhamayena śulbena saṃbadhya te antareṇa prasarpanti yadvai devasya savituḥ pavitram iti 2 jaghanyaḥ śākhe vyudasyati yā rāṣṭrāt pannāt iti 3 udvayaṃ tamasaspari ityāditya-mupasthāyānavekṣamāṇā apo'vagāhante dhātā punātu savitā punātu iti 4 keśān prakīrya pām̐ sūnopyaikavāsaso dakṣiṇāmukhāḥ sakṛdupamajjyottīryopa-viśanti 5 evaṃ triḥ 6 tatpratyayamudakamutsicyāharaharañjalinaikottaravṛddhi-raikādaśāhāt 7 apratīkṣā grāmametya yat striya āhustat kurvanti 8 anaśanānadhyayanādhaḥśayyodakopasparśanānyā kālam 9 anūcāneṣu dvyahaṃ tr! yaham̐ ṣaḍahaṃ dvādaśāhaṃ vā 10 guruṣvanaśanavarja m̐! saṃvatsaram 11 mātari pitaryārcāya ityeke 12 anaśanānadhyayanavarjaṃ yāvajjīvaṃ pretapatnyudakopasparśanamekabhukta-madhaḥśayyā brahmacaryaṃ kṣāralavaṇamadhumāṃsavarjaṃ ca 13 1.8

2.2.16.8

aparedyustṛtīyasyāṃ pañcamyām̐ saptamyāṃ vārathīni saṃcinvanti 1 kṣīrotsikteno-dakenodumbaraśākhayāprakvāthayañcharīrāṇyavokṣati yaṃ te agnimamanthāma iti pañcabhiḥ 2 ata evāṅgārān dakṣiṇā nirvartya tisraḥ survāhutīrjuhoti ava sṛja iti pratimantram 3 ayugbhirudakumbhaiḥ svavokṣitamavokṣyāyujaḥ striyaḥ saṃ-cinvanti 4 yasyāḥ punarvijananaṃ na syāt sā savye haste nīlalohitābhyām̐ sūtrābhyāṃ bṛhatīphalamābadhya savyena padāśmānamāsthāya savyena pāṇinā prathamānanvīkṣamāṇāsthīnyādatte uttiṣṭhātaḥ iti dadbhyaḥ śiraso vā 5 tadvāsasi kumbhe vā nidadhāti 6 idaṃ ta ekam iti dvitīyām̐ sābhyāṃ bāhubhyāṃ vā 7 para ū ta ekam iti tṛtīyā pārśvābhyām̐ śroṇibhyāṃ vā 8 tṛtīyena jyotiṣā iti caturthyūrubhyāṃ jaṅghābhyāṃ vā 9 saṃveśanaḥ iti pañcamī padbhyām 10 evamevāyu-jākāram̐ susaṃcitam̐ saṃcinvanti 11 bhasmābhisamūhya sam̐ hatya śarīrākṛtiṃ kṛtvā śarīrāṇyādāyottiṣṭhati uttiṣṭha prehi iti 12 śamyāṃ palāśamūle vā kumbhaṃ nidhāya jaghanena kumbhaṃ karṣvādi samānamā snānāt 13 mṛdā snātītyeke 14 1.9

2.2.16.9

athāto haviryajñiyaṃ nivapanam 1 yaṃ kāmayetānantalokaḥ syāditi samasyā uddhate'vokṣite sikatopopte pariśrite vāgyato'nanvīkṣamāṇo darbheṣvasthīni nivapati pṛthivyāstvā akṣityā apāmoṣadhīnām̐ rasena svarge loke nivapāgyasau iti 2 anantaloko ha bhavatīti vijñāyate 3 atha yadi punardhakṣyantaḥ syuragnihotrahavaṇīṃ kṛṣṇājinam̐ śamyāṃ dṛṣadupale ca nānuprahareyuḥ 4 ata evāṅgārān dakṣiṇā nirvartya tisro rātrīriddhvā dahanavadavakāśaṃ joṣayitvāgnimupasamādhāya saṃparistīryāpareṇāgniṃ dakṣiṇāgrān darbhān sam̐ stīrya teṣu kṛṣṇājine śamyāyāṃ dṛṣadupalābhyāmavāñjanam̐ śarīrāṇi susaṃpiṣṭāni peṣayitvājyakumbhe samudāyutyāgnihotrahavaṇyā juhoti asmāt tvamadhi jāto'si iti 5 etayaivāntam 6 atraivāgnihotrahavaṇīṃ kṛṣṇājinam̐ śamyāṃ dṛṣadupale cānuprahareyuḥ 7 na cāta ūrdhva m̐! śmaśānaṃ kartumādri yeta 8 ākṛtī-rvāsyādahane nivapeccharkarābhirvā paricinuyāt 9 tamabhyevādityastapati tamabhi vāto vāti tamāpaḥ spṛśante 10 sa naivādityasya sakāśācchidyate na vāyornāpām̐ sam̐ sarjanāt 11 evam̐ hi kauṣītakirvidāṃcakāra tam̐ haivaṃ cakrurevamu ha haiva-māśmarathyaṃ cakruḥ 12 tasyo haivaite'hīnā hāyanā vyucchantīvyucchantyasmai vasyasīvasyasī vyucchati prajā hāsya śreyasī bhavati yamevaṃ nidadhātīti vijñāyate 13 1.10

2.2.16.10

navamyāṃ vyuṣṭāyāṃ yajñopavītyantarā grāmam̐ śmaśānaṃ cāgnimupasamādhāya saṃparistīryāpareṇāgniṃ lohitaṃ carmānaḍuhaṃ prācīnagrīvamuttaralomāstīrya tadvetasamālino jñātīnāropayati ārohata iti 1 athainānanupūrvān kalpayati yathāhāni iti 2 pratilomakṛtayā vāraṇyā srucā dve caturgṛhīte juhoti nahi te agne tanuvai iti 3 daśa ca survāhutīḥ apa naḥ śośucadagham iti 4 hutvāhutvā pātr! yām̐ saṃpātamavanayati 5 atrobhayaṃ praharati yena juhoti 6 uttareṇāgniṃ lohito'naḍvān prāṅmukho'vasthito bhavati 7 taṃ jñātayo'nvārabhante anaḍvāhamanvārabhāmahe iti 8 prāñco gacchanti ime jīvāḥ iti 9 jaghanyo vetasaśākhayāvakābhiśca padāni saṃlopayanneti mṛtyoḥ padam iti 10 athaibhyo'dhvaryurdakṣiṇato'śmānaṃ paridhiṃ dadhāti imaṃ jīvebhyaḥ paridhiṃ dadhāmi iti 11 strīṇāmañjaliṣu saṃpātānavanayati imā nārīḥ iti 12 tairmukhāni vimṛjante 13 yadāñjanaṃ traikakudam iti traikakudenāñjanenāñjīran 14 yadi traikakudaṃ nādhigaccheyuryenaiva kenacidāñjanenāñjīran 15 1.11

2.2.16.11

pṛthivyāmoṣadhistambaṃ pratiṣṭhāpayati yathā tvamudbhitsyoṣadhe iti 1 pratyetya gṛhānuttarapūrvadeśe'gārasyāgnimupasamādhāya saṃparistīryānulomakṛtayā vāraṇyā srucā dve caturgṛhīte juhoti ānandāya pramodāya iti 2 atrobhayaṃ praharati yena juhoti 3 ajametadahaḥ pacanti yavaudanaṃ ca 4 ajo'si ityajasya prāśnanti . yavo'si iti yavaudanasya 5 atrāsandīstalpānadhirohanti 6 nāpita-karmāṇi ca kārayante 7 eṣa prathamo'laṃkāraḥ 8 so'yamevaṃvihita evānā-hitāgneḥ pātracayeṣṭakāvarjam 9 aupāsanenānāhitāgniṃ dahanti 10 nirmanthyena patnīm 11 uttapanenetarān 12 athaikeṣāṃ kumbhāntaṃ nidhānamanāhitāgneḥ striyāścanivapanāntam̐ haviryajñayājinaḥ punardahanāntam̐ somayājinaścayanāntamagnicita iti 13 nāsaṃnayatāmāmikṣā 14 utsargo rājagavyā apaśubandhayājinaḥ striyāśca 15 dahanakalpena na kalperannanupetān kanyāśca 16 punardahanamantreṇaiva daheyuḥ 17 striyāścaivam 18 puṃliṅgavapanavarjamityeka ityeke 19 1.12
iti prathamaḥ praśnaḥ

2.2.16.12

atha dvitīyaḥ praśnaḥ
athāta uttaraṃ paitṛmedhaṃ vyākhyāsyāmo yaṃ brahmamedha ityācakṣate 1 athāpyudāharanti
dvijātīnāmapavargo hyarthatastattvadarśibhiḥ .
ṛṣibhistapaso yogādveṣṭituṃ puruṣottamam ..
hotṝm̐ śca pitṛmedhaṃ ca sam̐ sṛjya vidhiruttaraḥ .
vihitastu samāsena kratūnāmuttamaḥ kratuḥ ..
iti 2 prakṛtivikṛtiryathā purastāt 3 tasya sagrahairhotṛbhirhomaḥ 4 bhartṛsūktena bharaṇam 5 patnībhirupasaṃveśanam 6 dakṣiṇāpratigrahairnimārgaḥ 7 hṛdayai-rhiraṇyaśakalāḥ 8 saṃbhārayajurbhiḥ pātracayanam 9 jyotiṣmatībhirupoṣaṇam 10 nārāyaṇābhyāmupasthānam 11 brāhmaṇa ekahotā iti cānumantraṇam 12 cittam̐ saṃtānena iti havirāhutiḥ 13 prayāsāya svāhā iti sruvāhutīḥ 14 mṛtyusūktenānuśam̐ sanam 15 saumyā saṃgāhanam 16 sauryeṇādityopasthānam 17 īyuṣṭe ityavagāhanam 18 samānamata ūrdhvaṃ paitṛmedhikaṃ karmā yavodanaprāśanāt 19 tān paraṃ brahmetyācakṣate 20 tānna sādhāraṇe śmaśāne prayuñjīta 21 nānācāryāya nāśrotriyāya 22 dvijātīnāmeva 23 saṃtiṣṭhate brahmamedhaḥ 24 2.1

2.2.16.13

diṣṭagamanādayukṣvahaḥsvahorātrārdhamāsartuṣu saṃvatsare vā nidadhāti 1 aprajñāte yāthākāmī 2 yā mādhyāḥ paurṇamāsyāḥ phālgunyāścaitr! yā vaiśākhyā naidādhyā vopariṣṭādamāvāsyā tasyām 3 ayujo yujo vābhrīrādāyottarato loṣṭānavarujya dakṣiṇato haranti sthalārthāniṣṭakārthān vā 4 purastādeva śmaśānāyata-nādoṣadhīruddhārayanti 5 pāṭhāpṛśniparṇīkarṇikārarājavṛkṣakaṇṭūkatilva-kavibhītakārkaśaraśvadam̐ ṣṭrādhyaṇḍā anyāśca kṣīriṇīranutkheyāḥ 6 aparāhṇe śmaśānāyatanam̐ saṃmimīte pañcapañca prakramāntsarvataḥ . ṣaṭ purastādityeke 7 māne parītāna iṣṭakopadhāna iti diksaṃyogaḥ 8 sarvatra purastādupakramaḥ . prasavyaṃ dakṣiṇato'pavargaḥ 9 trivṛtā mauñjyā bālbajyā vā rajjvā prasavyāvṛttayā triḥ prasavyaṃ paritatyāyugbhirudakumbhaiḥ svavokṣitamavokṣedyathā prāṇadutsarpet 10 na prāṇadadhi nivapet . yadi prāṇadadhi nivapeñjīvatām̐ ha tat prāṇānadhi nivapet 11 khāryāṃ talpe vā saṃbhārānopya 12 2.2

2.2.16.14

śvo bhūte paśunā tadarthamannam̐ sam̐ skṛtya tadamāvāsyāyāṃ nidadhāti 1 atha yadi punardhaviṣyantaḥ syustadagāraṃ talpaṃ vā minvanti 2 tasya pūrvārdhe madhye paścārdhe vā pālāśīṃ methīṃ triviṣūkāṃ nighnanti 3 purastādeva śūdro brahmabandhurvā saṃvādita upaviśati 4 yā strī mukhyatamā tāmāha vasatiṃ mayā saha pṛcche iti 5 na dadāmi itītarā pratyāha 6 evaṃ dvitīye karoti 7 ekarātrāya dadāmi iti tṛtīye 8 yāvadgātraṃ vā dhaviṣyantaḥ syuḥ 9 etasyāṃ vāci methyā mūle śarīrāṇi nidadhāti 10 śatātṛṇṇaṃ ca kumbhaṃ triviṣūke 11 tasya bilaṃ carmaṇā kuśaiḥ pariṇaddhaṃ bhavati 12 tasmin dadhi vājinamiśramānayati vaiśvānare haviridaṃ juhomi iti 13 vikṣarantamabhimantrayate dra psaścaskanda .. imam̐ samudra m iti dvābhyām 14 catvāro brahmacāriṇo'nye vā brāhmaṇāyanā dakṣiṇān keśa-pakṣānudgrathya savyān prasrasya dakṣiṇānūrūnāghnānāścarmāghnantaḥ sigbhirabhi-dhūnvantastriḥ prasavyaṃ pariyanti ajinamoyyajinamoyyajinamoyi iti 15 evamamātyāḥ striyaścottarābhiḥ sigbhirmantravarjam 16 pūrvavat pratiparikramaṇam 17 saṃpravadanti vīṇāśaṅkhanāḻītūṇavāḥ 18 nṛttagītavāditrāṇīti 19 prāta-rmādhyaṃdine'parāhṇa iti 20 evam̐ rātrestriḥ 21 aparapakṣasya tisro rātrīrdhuvanti pañca sapta navaikādaśārdhamāsaṃ māsam 22 saṃvatsaramu haike dhuvanti 23 annaṃ ca yathāśakti deyam 24 tathā dra vyāṇi 25 uttama evāhani dra vyatyāga ityeke 26 etasminnevāgnau tūṣṇīmupacaritān pañca carūñchrapayanti 27 teṣā-mabhighāraṇāni ghṛtam̐ śṛtaṃ kṣīraṃ dadhi madhviti 28 apūpāpidhānā bhavanti 29 apararātre gacchantyagniḥ prathamo'thodakumbho'naḍvāñcharīrāṇi saṃbhārā iti . yena cānyenārthī bhavati 30 na hīnamanvāhareyuḥ 31 antarā grāmam̐ śmaśānaṃ caitamagnimindhāna āste 32 2.3
vyuṣṭāyām̐ hariṇyā palāśaśākhayā śamīśākhayā vā śmaśānāyatanam̐ saṃmārṣṭi apeta vīta iti 1 dakṣiṇataḥ śākhāmudasitvāpa upaspṛśyoddhatyāvokṣya savitaitāni śarīrāṇi iti sīraṃ yunakti ṣaḍgavaṃ dvādaśagavaṃ caturvi m̐! śatigavaṃ vā 2 yāvadgavam̐ sīraṃ tāvanti śatānīṣṭakānām 3 āmā bhavantīti vijñāyate 4 tasyāścaturvi śem̐na bhāgeneṣṭakāḥ karoti pādeṣṭakāśca 5 vāraṇaṃ kāṣṭhamayam 6 mauñjam̐ rajjumayam 7 vacanādanyat 8 śunaṃ vāhāḥ iti dvābhyāṃ prasavyāvṛttāḥ ṣaṭ parācīḥ sītāḥ kṛṣati 9 udyamya lāṅgalam̐ sīte vandāmahe iti sītāḥ pratyavekṣate 10 savitaitāni śarīrāṇi iti madhye kṛṣṭasyāsthikumbhaṃ nidadhāti 11 vimucyadhvamaghniyā devayānāḥ iti dakṣiṇe m̐! 'se balīvardān vimucya tān dakṣiṇotsṛjyādhvaryave dadāti 12 udapātreṇodumbaraśākhayāvokṣati pra vātā vānti iti 13 pātr! yām̐ sarvauṣadhīḥ saṃyutya vapati yathā yamāya iti 14 citaḥ stha paricitaḥ ityaparimitābhiḥ śarkarābhiḥ pariśritya ā pyāyasva sametu te iti sikatā vyūhati 15 uttarayā triṣṭubhā rājanyasya 16 jagatyā vaiśyasya 17 vidhṛtiloṣṭān pratidiśamananvīkṣamāṇa upadadhāti utte tabhnomi ityetaiḥ pratimantram 18 tilamiśrābhirdhānābhiḥ triḥ prasavyaṃ parikirati eṇīrdhānāḥ iti 19 abhivānyāyai dugdhasyārdhaśarāve manthastriḥ prasavyopamathita āmapātrasthastaṃ dakṣiṇata upadadhāti eṣā te yamasādane iti 20 samūlaṃ barhirdakṣiṇā stṛṇāti idaṃ pitṛbhyaḥ prabharema barhiḥ iti 21 pālāśān paridhīn paridadhāti 22 mā tvā vṛkṣau iti pūrvāparau 23 uttarayā dakṣiṇottarau 24 madhye naḻeṣīkāṃ nidadhāti naḻaṃ plavam iti 25 purāṇena sarpiṣā śarīrāṇi susaṃtṛptāni saṃ-tarpyottarata āsīno'nanvīkṣamāṇo darbheṣvasthīni nivapati savitaitāni śarīrāṇi iti 26 yathāṅgamaṅgāni saṃnidhāyāthainamupatiṣṭhate ṣaḍḍhotā sūryaṃ te cakṣuḥ iti 27 bhuktabhogena vāsasāsthikumbhaṃ nimṛjyoparyupariśiro dakṣiṇā vyudasyati paraṃ mṛtyo anu parehi panthām iti 28 athāsya kapālāni su-saṃbhinnāni saṃbhinatti yathaiṣūdakaṃ na tiṣṭhet 29 bhuktabhogena vāsasā śarīrāṇi pracchādyodapātreṇodumbaraśākhayāvokṣati śaṃ vātaḥ iti 30 2.4

2.2.16.15

iṣṭakāḥ pratidiśamananvīkṣamāṇa upadadhāti pṛthivyāstvā loke sādayāmi ityetaiḥ pratimantraṃ madhye pañcamīṃ tāṃ dakṣiṇena ṣaṣṭhīm 1 evaṃ carūn apūpavān iti pratimantram 2 atilābhirdhānābhistriḥ prasavyaṃ parikirati etāste svadhā amṛtāḥ karomi iti 3 oṣadhistambān pratidiśamananvīkṣamāṇa upadadhāti tvāmarjuna iti pratimantram 4 teṣāṃ mantraliṅgairniyamaḥ 5 lokaṃ pṛṇa iti lokaṃpṛṇā upadadhāti 6 uttarayā purīṣeṇānuvikirati 7 śmaśānasya mātrā dvyaṅgulaṃ tr! yaṅgulaṃ caturaṅgulaṃ prādeśo vitastirjānudaghnamūrudaghnaṃ sphigdaghnaṃ vā 8 uttamāṃ mātrāṃ nātyāpnuyāt 9 yāvatīṃ purastāttato'nantarāṃ paścāt 10 api vā dvyaṅgulaṃ purastāt samaṃbhūmiṃ paścāt 11 udapātreṇodumbaraśākhayāvokṣati śaṃ vātaḥ iti 12 ārohaṇaṃ japatyavarohaṇaṃ japati 13 upasthānenopatiṣṭhate idameva meto'parām iti 14 vāraṇaśākhāṃ purastānnidadhāti varaṇo vārayāt iti 15 vidhṛtiloṣṭamuttarataḥ vidhṛtirasi iti 16 śamīśākhāṃ paścāt śami śamaya iti 17 yavaṃ dakṣiṇataḥ yava yavaya iti 18 athainamupatiṣṭhate pṛthivīṃ gacchāntarikṣaṃ gaccha iti 19 jaghanena citiṃ karṣvādi samānamā snānāt 20 mṛdā snātītyeke 21 2.5

2.2.16.16

yamayajñaṃ svayaṃ proktaṃ pravakṣye balimuttamam .
māsi māsi tu kartavyo hyantakāya balistathā ..
medhākāmo'rthakāmo vā putrakāmastu vai dvijaḥ .
yāmye'hani sunakṣatre sarvān kāmān samaśnute ..
saṃvatsarasya kārtikyāṃ baliṃ kurvīta yatnataḥ .
akurvan yastu kārtikyāṃ narake sa nimajjati ..
tasmāt kurvīta kārtikyāṃ svargakāmastu vai dvijaḥ .
tilaprasthasya kartavyaṃ guḍamiśraṃ tathā haviḥ ..
ekena tu na kartavyaḥ kartavyo bahubhiḥ saha 1
haviruddhṛtyābhimantr! ya havirādāya namo brahmaṇe prajāpataye devebhya ṛṣibhyaḥ pitṛbhyo yamāya ityuktvā grāmāt prācīmudīcīṃ vā diśamupaniṣkramyā-niriṇavaddeśe nadītīre same vānyasmin śucau deśe diksraktiṃ vediṃ karoti 2 tasyāṃ vedyāṃ pañcottaravedyo diksraktayo bhavanti 3 dakṣiṇena karakūpaṃ khātvottareṇāgniṃ pratiṣṭhāpya darbhaiḥ sottaravedi m̐! saṃpracchādayati 4 prāgagrairdarbhairviṣṭaraṃ nidhāya prastaraṃ ca
āyātu devaḥ sumanābhirūtibhiryamo ha veha prayatābhiraktā .
āsīdatām̐ suprayate ha barhiṣyūrjāya jātyai mama śatruhatyom ..
iti yamamāvāhya yame iva yatamāne yadaitam iti ca 5 imaṃ yama prastaramā hi sīda iti tisṛbhiḥ prastaramabhimantr! ya sapavitrāṇyarghyapādyācamanīyodakāni dattvā sārvasurabhigandhadhūpadīpamālyaṃ ca yathopalabdhaṃ dadāti kṛṣṇāḥ pratisarāḥ kṛṣṇasūtraṃ ca 6 madhyamenāntamena vā palāśaparṇena juhoti yamāya svāhā .. antakāya svāhā .. dharmāya svāhā .. antāya svāhā .. anantāya svāhā .. vaivasvatāya svāhā .. kālāya svāhā .. mṛtyave svāhā .. viṣṇave svāhā .. bhūḥ svāhā .. bhuvaḥ svāhā .. suvaḥ svāhā .. bhūrbhuvaḥ suvaḥ svāhā iti 7 2.6

2.2.16.17

vyāhṛtiparyantam̐ havirjuhoti 1 athārkaparṇānyaudumbaraparṇāni vā nidhāya madhyamāyāmuttaravedyāṃ yamāya havirnivedayante
yamāya somam̐ sunuta yamāya juhutā haviḥ .
yamam̐ ha yajño gacchatyagnidūto araṃkṛtom ..
iti . pratīcyāmuttaravedyām
yamāya ghṛtavaddhavirjuhota pra ca tiṣṭhata .
sa no deveṣvā yamad dīrghamāyuḥ prajīvasom ..
iti . prācyāmuttaravedyām
yamāya madhumattamam̐ rājñe havyaṃ juhotana .
idaṃ nama ṛṣibhyaḥ pūrvajebhyaḥ pūrvebhyaḥ pathikṛdbhyom ..
iti . dakṣiṇasyāmuttaravedyām̐ śvabhyām̐ havirnivedayante
yau te śvānau yama rakṣitārau caturakṣau pathirakṣī nṛcakṣasā .
tābhyāmenaṃ paridehi rājan svasti cāsmā anamīvaṃ ca dhehyom ..
iti . uttarasyāmuttaravedyāṃ yamadūtābhyām̐ havirnivedayante
uruṇasāvasutṛpāvulumbalau yamasya dūtau carato vaśām̐ anu .
tāvasmabhyaṃ dṛśaye sūryāya punardattāvasumadyeha bhadro m ..
iti 2 yo'sya kauṣṭhyaḥ iti tisṛbhiryamagāthābhistriḥ pradakṣiṇaṃ parigāyanti 3 dakṣiṇena karakūpaṃ gatvā prācīnāvītaṃ kṛtvā savyaṃ jānvācya havirādāya miṣaṃ miṣam̐ svadhā pitṛbhyaḥ iti piṇḍaṃ dadāti 4 trīnudakāñjalīnupaninīyāyamya prāṇān saptabhirvyāhṛtibhiḥ sapta padāni prāñco gacchanti 5 trīn hi svargā-llo m̐! kānārūḍhā bhavantīti vijñāyate 6 dadhikrāvṇo akāriṣam iti punaḥ prāṇānāyamya yathetaṃ pratyetya namaḥ karakūpebhyo namaḥ karakūpebhyo namaḥ karakūpebhyaḥ iti karakūpamupasthāya yasmai kāmāya yamamabhivādayante 7 yamo dādhāra ityanuvākaśeṣeṇa haviruddharanti 8 nāke suparṇam iti pravāhayanti 9 urum̐ hi rājā varuṇaśrakāra ityanuvākenāpo'vagāhante 10 āpohiṣṭhīyābhirmārjayante 11 yamena dattaṃ trita enamāyunak iti catasṛbhirādityamupasthāya pratisaramābadhnīran 12 haviṣā sarvaprāyaścittāni hutvā haviḥśeṣān bhakṣayanti bhakṣo'syamṛtabhakṣaḥ iti 13 bhakṣasya śeṣaṃ nayanti putrāya priyāya priyavādine putrabhāryāyai . putravān bhavati putravatī bhavatīti vaivasvato'bravīt .
yamo ha yaṣṭāramitaḥprayātamaṅke samādhāya piteva putram .
sakṛd gatiṃ gamayati tatra lokān
nivartane cāsya chinatti panthānaṃ nivartane cāsya chinatti panthānam ..
iti 14 2.7

2.2.16.18

athājasrāṇāṃ dvyahaṃ tr! yaham̐ ṣaḍahaṃ dvādaśāhaṃ vā dhārayate yāvadvā sam̐ śayaṃ manyeta 1 asam̐ śaye'jasrairviramyāgnaya āyuṣmate puroḍāśamaṣṭākapālaṃ nirvapet 2 śatakṛṣṇalāṃ pañcahaviṣkāṃ vā yo jyogāmayāvītyuktam 3 purastādāyuṣmatyāḥ pāthikṛtyā vā yajeta 4 grāme'pyeke pāthikṛtī m̐! samāmananti 5 bahiṣṭho vānaprastho vāraṇyamavatiṣṭheta . grāmaṃ vā praviśed rājñānumato brāhmaṇaiśca saha vanadhānyena 6 api vā nājasrān kurvīta . prāgdiṣṭagamanād vihāram̐ sādhayet 7 prete'pi viharaṇameke samāmananti . tadanardhukaṃ prajāyā iti vijñāyate 8 udagayane pramītāḥ sauryeṇa pathā devalokaṃ yānti dakṣiṇāyane saumyena pitṛlokamiti vijñāyate 9 udagayana āpūryamāṇapakṣe divā kratvante śreyo maraṇamityupadiśanti 10 yadi pūrvapakṣe rātrau maraṇam̐ śaṅketa sāyamāhuti m̐! hutvā tadaiva prātarāhutiṃ juhuyāt 11 yadyaparapakṣe sāyaṃ prātarāhutibhirenaṃ pūrvapakṣaṃ nayet 12 darśaṃ ca kuryāt 13 iṣṭyavibhave pradhānadevatābhyaścaturgṛhītānyājyā-nyekaikasyai devatāyai puronuvākyāmanūcya yājyayā juhuyāt 14 atha yadi cāturmāsyamadhye pūrvavadeva sāyaṃprātarāhutibhirdarśapūrṇamāsābhyāṃ ceṣṭvāvaśiṣṭāni parvāṇyānīya sam̐ sthāpayet 15 paśvavibhave taddaivataṃ puroḍāśamāmikṣāṃ pūrṇāhutiṃ vā kuryāt 16 mriyamāṇasyaivaṃ na yajñalopo bhavatīti vijñāyate 17 2.8

2.2.16.19

uktaṃ dīkṣitapramītaprāyaścittam 1 yāyāvarā ha vai purā nāma ṛṣaya āsam̐ ste-'dhvanyaśrāmyam̐ ste'rdhamāsāyārdhamāsāyāgnihotramajuhuvuḥ . tasmād yāyāvara-dharmeṇāmayāvyārto'dhvanyāpatsu vārdhamāsāyārdhamāsāyāgnihotraṃ juhuyāt 2 pratipadi sāyaṃ caturdaśa caturgṛhītānyunnayati . ekā samit . sakṛddhomaḥ . sakṛt pāṇinimārjanam . sakṛdupasthānam . evaṃ prātaḥ . etāvān vikāraḥ . śeṣaṃ prakṛtivat 3 pakṣatraye punarādheyam 4 agnīn samāropayate dhārayate vaupavasathyāt 5 aupavasathye'hani nirmathyaupavasathyādikaṃ karma pratipadyate yadi samārūḍho bhavati 6 yadyāhitāgnirutsṛṣṭāgnirvicchinnāgnirvidhurāgnirvā pramīyeta na tamanyena tretāgnibhyo dahantīti 7 vijñāyate cādhānaprabhṛti yajamāna evāgnayo bhavanti 8 athāpi brāhmaṇaṃ tamaso vā eṣa tamaḥ praviśati saha tena yamāhitāgnimanyena tretāgnibhyo dahantīti vijñāyate 9 tasya prācīnāvī-tyagnyāyatanānyuddhatyāvokṣya yajamānāyatane pretaṃ nidhāya gārhapatyāyatane'raṇī saṃnidhāya manthati
ye'syāgnayo juhvato mām̐ sakāmāḥ saṃkalpayante yajamānamām̐ sam .
jānantu te haviṣe sāditāya svargaṃ lokamimaṃ pretaṃ nayantu ..
iti 10 tūṣṇīṃ vihṛtya dvādaśagṛhītena srucaṃ pūrayitvā tūṣṇī m̐! hutvā prete'mātyā ityetadādi karma pratipadyate 11 2.9

2.2.16.20

yadyāhitāgniradhvānaṃ gacchet sahāgnitrayeṇa pārśvato'gnihotreṇānuvrajedāhitāgnira-nantaram 1 na vyaveyāt 2 yāvatyo grāmamaryādā nadyaśca tāvatīratikrāmanna-nvārabheta . ananvārambhaṇe laukikā bhavanti 3 yadi patnī sīmānta ādityo-'bhinimrocedabhyudiyādvā punarādheyaṃ tasya prāyaścittiḥ 4 yadyātmanyaraṇyorvā samārūḍheṣvagniṣu yajamāno mriyeta pūrvavadagnyāyatanāni kalpayitvā yaja-mānāyatane pretaṃ nidhāya gārhapatyāyatane laukikamagnimupasamādhāya pretasya dakṣiṇaṃ pāṇimabhinidhāya tatputro bhrātā vānyo vā pratyāsannabandhuḥ upāvaroha ityupāvarohayati . api vā
upāvaroha jātaveda imaṃ tam̐ svargāya lokāya naya prajānan .
āyuḥ prajām̐ rayimasmāsu dhehyajasro dīdihi no duroṇe ..
iti laukike'gnāvupāvarohayati 5 araṇyorvopāvarohya manthet 6 yadaraṇyoḥ samārūḍhaḥ syānnirvartamāne pretamanvārambhayitvaitaṃ mantraṃ japet 7 viharaṇādi samānam 8 pravāsamaraṇe saṃgrāme vāhane vā śarīramādāya vidhinā dāhayet 9 āhitāgniṃ jane pramītamupaśrutyāgnaye pathikṛte puroḍāśamaṣṭākapālaṃ nirvapet . pūrṇāhutiṃ vā kuryāt . prācīnāvītī juhotītyeke 10 etasminneva vihāre paitṛmedhikaṃ karma pratipadyate 11 yadyetasminnahani śarīrāṇyāharanti yadyanya-smim̐ stasyābhivānyavatsāyai payasāgnihotramityuktam 12 āhitāgniṃ jane pramītaṃ tailadro ṇyāmavadhāya śakaṭenāharanti 13 nirmanthyena vā dagdhvā kṛṣṇājine-'sthīnyupanahyāhatena vāsasā saṃveṣṭya dīrghavam̐ śe prabadhyānadho nidadhānāḥ prayatā mṛnmayabhojina āharanti 14 2.10

2.2.16.21

tāni grāmamaryādāyāṃ pratiṣṭhāpyāgnīn paitṛmedhikaṃ ca bhāṇḍaṃ nirharanti 1 nāsati yajamāne grāmamaryādāmagnīnatihareyuḥ . yadyatihareyurlaukikāḥ saṃpadyeranniti vijñāyate 2 pravasan yajamāno'gnibhyaḥ paridāya gṛhāneti . tasmād grāmamaryādāṃ nātiharanti 3 śarīrairagnīn samānīya dahanavadavakāśaṃ joṣayitvā prete'mātyā ityetadādi karma pratipadyate 4 tayoryaḥ pūrvo mriyeta yajamānaḥ patnī vā tasyāgnitretāyāṃ pitṛmedhaḥ saṃpadyate 5 yaḥ paścāttasyaupāsanena 6 sahaiva pramīte sahaiva pitṛmedhaḥ 7 dārakarmaṇi yadyaśakta ātmārthamagnyādheyaṃ kuryāddarśa-pūrṇamāsāgrayaṇārthaṃ ca . śeṣāṇi karmāṇi na bhavanti 8 yadyāhitāgniḥ paśubhyo mriyeta ā gāvo agman iti dve caturgṛhīte juhuyāt 9 yadyāhitāgniraśanihato mriyeta tasya prāyaścittaṃ mūrdhānaṃ divo aratiṃ pṛthivyāḥ iti caturgṛhītaṃ juhuyāt . etadevāsya prāyaścittaṃ bhavati 10 yadyāhitāgnirviṣadaṣṭo mriyeta tasya prāyaścittaṃ namo astu sarpebhyaḥ iti tisṛbhiścaturgṛhītā āhutīrjuhuyāt 11 yadyāhitāgnirapsu mriyeta tasya prāyaścittaṃ imaṃ me varuṇa .. tattvā yāmi iti dve caturgṛhīte juhuyāt 12 yadyāhitāgnirda m̐! ṣṭribhyo mriyeta tasya prāyaścittaṃ dam̐ ṣṭrābhyāṃ malimlūn iti dve caturgṛhīte juhuyāt 13 2.11

2.2.16.22

yadyāhitāgniḥ proṣitaḥ pramīto na prajñāyeta yāṃ diśamabhiprasthitaḥ syāt tāmasyāgnibhiḥ kakṣaṃ daheyuḥ 1 api vā trīṇi ṣaṣṭiśatāni palāśavṛntānāṃ taiḥ kṛṣṇājine puruṣākṛtiṃ kurvanti . palāśavalkaiḥ kuśairvā saṃdhiṣu saṃveṣṭya catvāri m̐! śatā śiraḥ prakalpayate . daśabhirgrīvām . vi m̐! śatyoraḥ . tri m̐! śatodaram . pañcāśatāpañcāśataikaikaṃ bāhum . tābhyāmeva pañcabhiḥpañcabhira-ṅgulīrupakalpayate . saptatyāsaptatyaikaikaṃ pādam . tābhyāmeva pañcabhiḥ-pañcabhiraṅgulīrupakalpayate . aṣṭābhiḥ śiśnam . dvādaśabhirvṛṣaṇam . taiḥ kṛṣṇāśine puruṣākṛtiṃ kṛtvā snāpayitvālaṃkṛtyāntarvedi kṛṣṇājinaṃ dakṣiṇāgrīvamadharalomāstīrya tasminnenamuttānaṃ nipātya pattodaśenāhatena vāsasā pracchādya bāndhavāḥ paryupaviśanti ayamasyasau yasya ta ime'gnayaḥ iti 3 prete'mātyāḥ ityetadādi karma pratipadyate 4 yadi tāni na vinderan navānāṃ darbhāṇāṃ yājñikānāṃ vā vṛkṣāṇāṃ vṛntaiḥ kṛṣṇājine puruṣākṛtiṃ kṛtvā tāmasyāgnibhirdaheyuriti vijñāyate 5 yadi tāni na vinderan bhūmyāṃ pām̐ sūnuddhṛtya taiḥ kṛṣṇāśine puruṣākṛtiṃ kṛtvā madhunā sarpiṣā vā sam̐ sṛjya vidhinā daheyuḥ 6 yadyevaṃ kṛte punarāgacched ghṛtakumbhādunmagnasya jātakarmaprabhṛti dvādaśarātraṃ vrataṃ caritvā tayaiva jāyayāgnīnādhāya vrātyena paśunā yajeta 7 giriṃ gatvāgnaye kāmāyeṣṭiṃ nirvapet 8 īpsitaiḥ kratubhiryajeteti vijñāyate 9 2.12
iti dvitīyaḥ praśnaḥ

Linked texts (1)

Smṛticandrikā — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit