Pramāṇa · Search · About · API

Kalpah 2.6.1.5

Kalpaḥ 2.6.1.5

Language
Sanskrit

2.6.1.5.1

1.5 atha pañcama. paṭalaḥ
dakṣāya vānaspatyā'sītyagnihotra havaṇīmādatte veṣāya tveti śūrpam .
pratyuṣṭamityāhavanīye gārhapatye vā niṣṭapati .
yajamāna havirnirvapsyāmītyāmantrayate .
pravasati .
agne havirnirvapsyāmītyanubrūyāt .
urvantarikṣamanvemīti gacchati .
apareṇā''havanīyamapareṇa vā gārhapatyaṃ naddhayugam̐ sapari ṇatkam̐ śakaṭamavasthitaṃ vrīhimadyavamadvā prāgīṣamudagīṣaṃ vā .
dhūrasīti tasya dakṣiṇāṃ dhuramālabhya .
tvaṃ devānāmiti savyamīṣāmālabhya japati .
viṣṇustvā'kram̐steti savye cakre dakṣiṇaṃ pādamādadhāti .
ahrutāmityārohati .
mitrasya tveti pariṇahaṃ prekṣate .
uru vātāyeti pariṇaho dvāramapacchādayati .
mitrasya tveti puroḍāśyānpariṇahaṃ ca prekṣate .
ūrjaṃ dhatsveti puroḍāśyānabhimṛśati .
payo mayi dhehītyātmānaṃ pratyabhimṛśati .
apahatam̐ rakṣa iti tatastṛṇaṃ loṣṭaṃ vā nirasyāpa upaspṛśya .
daśahotāraṃ vyākhyāya .
śūrpe pavitre nidhāya .
srucyopya .
devasya tveti pavitrāntarhite caturo muṣṭīnnirvapati triryajuṣā tūṣṇīṃ caturtham .
nirupyānvāvapati .
etenaiva kalpena yathādevatamuttaraṃ puroḍāśaṃ nirvapati .
pātryāṃ vā nirvapati dakṣiṇataḥ sphyamupakṛṣya sarvāñśakaṭamantrānuktvā .
idaṃ devānāmiti niruptānabhimṛśatīdamu naḥ saheti yato'dhi nirvapati .
sphātyai tveti niruptāneva .
idamahaṃ nivarruṇasya pāśāditi puroḍā. śyānādāya pariṇaha upaniḥsarpati .
suvarabhivikhyeṣamiti .. 15 .. sarvaṃ yajñamanuvīkṣate .
vaiśvānaraṃ jyotirityāhavanīyaṃ parekṣate .
dṛm̐hantāṃ duryā iti pratyavarohati .

2.6.1.5.2

svāhā dyāvāpṛthivībhyāmiti skannānanumantrayata urvantarikṣamanvihīti gacchati .
adityāstvopasthe sādayāmītyapareṇā''havanīyamapareṇa vā gārhapatyamupasādayati .
yatarasminnagnau śrapayati .
agne havyam̐ rakṣasveti yathādevataṃ paridadāti .
saśūkāyām̐ sruci prokṣaṇīḥ sam̐skṛtya yathā purastāt .
brahmanprokṣiṣyāmītyāmantrayate .
devasya tvā savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāmagnaye vo juṣṭaṃ prokṣāmyamuṣmā amuṣmā iti yathādevataṃ triḥ prokṣati .
nāgnimabhiprokṣet .
pātrāṇi prokṣati yathā purastāt .
vātasya dhrājirasīti kṛṣṇājinamādatte devasya tveti vā .
avadhūtam̐ rakṣa ityūrdhvagrīvaṃ bahirviśasanamutkare triravadhūnoti .
adityāstvagasītyapareṇotkaraṃ pratīcīnagrīvamuttaralomā''stṛṇāti .
prati tvā pṛthivī vettviti purastātpratīcīṃ bhasadamupasamasyati .
adhiṣavaṇamasītyanutsṛjankṛṣṇājinamulūkhalamadhivartayati .
agnestanūrasītyanutsṛjannulūkhale havi-
rāvapati triyarjuṣā tūṣṇīṃ caturtham .
adrirasi vānaspatya iti .. 16 .. musalamādatte .
ūrdhvasūrasi vānaspata iti vā'varakṣo divaḥ sapatnaṃ badhyāsamiti triravahantyapahatā yātudhānā apahato'ghaśam̐sa iti vā .
haviṣkṛdehīti triravaghnanhaviṣkṛtamāhvayati .
anavaghnanvā .
ādraveti rājanyasyā''gahīti vaiśyasya .
prādurbhūteṣu taṇḍuleṣūccaiḥ samājahīti saṃpreṣyati .
adrirasi ślokakṛdityāgnīdhro'śmānamādatte .
kuṭarurasi madhujihva iti vā kukkuṭo'si madhujihva iti vā .
iṣamāvadorjamāvadeti te na dṛṣadupale samāhanti .
dvirdṛṣadi sakṛdupalāyām .
triḥ saṃcārayannavakṛtvaḥ saṃpādayati .
śamyayā vā tūṣṇīm̐ śamyāmādatte .

2.6.1.5.3

varṣavṛddhamasīti purastāduttarato vā śūrpamohati .
varṣavṛddhāḥ stheti puroḍāśyānabhimṛśati .
prati tvā varṣavṛddhaṃ vettvityudvapati .
parāpūtam̐ rakṣa itgrutkare trirniṣpunāti .
parādhmātā amitrā iti śūrpāttuṣānpradhvam̐sayati .
purodāśakapālaṃ tuṣaiḥ pūradditvārakṣasāṃ bhāgo'sītyu- ttarāparamavāntaradeśamadhastātkṛṣṇājinasyopavapati .
nānvīkṣate .
avabāḍam̐ rakṣa ityavabādhate .
apa upaspṛśya abhyukṣya kapālaṃ nidadhāti .
vāyurva iti vivinakti .
devo va iti pātryāṃ taṇḍulānpraskandayati .. 17 ..
triṣphalī kartavā iti saṃpreṣyattyatra vācaṃ visṛjate .
yajamānasya patnyavahanti yo vā kaścana taddāsyapatnī syātsā'pi katipayakṛtvo'- vahatyānyasmai prayacchetso'ta ūrdhvamavahanti .
devebhyaḥ śundhadhvaṃ devebhyaḥ śumbhadhvaṃ devebhyaḥ śudhyadhvamiti patnī triṣphalī karoti suphalīkṛtān .
nidadhāti phalīkaraṇān .
prakṣālya taṇḍulān .
triṣphalīkriyamāṇānāṃ yo nyaṅgo avaśiṣyate . rakṣasāṃ bhāgadheyamāpastatpravahatā- ditaḥ svāhetyantarvedi prakṣālanaṃ ninayati .
vyākhyātaḥ kṛṣṇājinakalpaḥ .
divaḥ skambhanirasīti kṛṣṇājina udīcīnakumbām̐ śamyāṃ nidadhāti .
dhiṣaṇā'si parvatyeti tasyāṃ dṛṣadamadhivartayati .
paścārdhenābhinidadhāti .
dhiṣaṇā'si pārvateyīti dṛṣadyupalām .
am̐śavaḥ stha madhumanta iti taṇḍulānavekṣate .
devasya tveti dṛṣadi taṇḍulānadhivapati .
triryajuṣā tūṣṇīṃ caturtham .
prāṇāya tvā'pānāya tvā vyānāya tveti pinaṣṭi .
api vā prāṇāya tveti prācī prohatyapānāya tveti pratīcīṃ vyānāya tveti madhyadeśe vyavadhārayati .
dīrghāmanviti prācīmantataḥ .

2.6.1.5.4

yathāmukhamata ūrdhvam̐ saṃtataṃ pinaṣṭi .
devo va iti kṛṣṇājine piṣṭāni praskandayati .
adabdhena vaścakṣuṣā'vekṣa ityavekṣate .
avyavakirantī pim̐ṣāṇūni kurutāditi saṃpreṣyati .
patnī pinaṣṭi dāsī vā .
saitatsarvaṃ karoti .
atra madantīradhiśrayati .. 18 ..
iti hiraṇyakeśisūtre prathamapraśne pañcamaḥ paṭalaḥ .. 5