Kalpah 2.6.20
Kalpaḥ 2.6.20
- Language
- Sanskrit
2.6.20.1
20.1
atha viṃśatitamapraśne prathamaḥ paṭalaḥ .
athātaḥ sīmantonnayanam .. 1..
2.6.20.2
prathamagarbhāyāścaturthe māsyāpūryamāṇapakṣe puṇye nakṣatre'gnimupasamādhāya vyāhṛtiparyantaṃ kṛtvā dhātā dadātu no rayimiti catasro dhātrīrjuhoti .. 2 ..
2.6.20.3
imaṃ me varuṇa tattvā yāmi tvaṃ no agne sa tvaṃ no agne tvamagne ayāsi prajāpate yadasya karmaṇo'tyarīricamiti cātraike jayābhyātānānrāṣṭrabhṛta ityupajuhvati yathāpurastādbrāhmaṇānannena pariviṣya puṇyāham̐ svastyayanamṛddhimiti vācayitvā snātāṃ prayatavastrāmalaṃkṛtāṃ brāhmaṇasaṃbhāṣāmapareṇāgniṃ maṇḍalāgāre prācīmupaveśya treṇyā śalalyā śalālugrapsamupasaṃgṛhya purastātpratyaṅtiṣṭhanvyāhṛtibhī rākāmahaṃ yāste rāka iti dvābhyāmūrdhvam̐ sīmantamunnīyābhimantrayate .. soma eva no rājetyāhurbrāhmaṇīḥ prajā nivṛttacakrā āsīnāstīre tubhyaṃ gaṅge viśvā uta tvayā vayaṃ dhārā udanyā iva .. atigāhemahi dviṣa iti .. (kha0 1)..3..
2.6.20.4
athātaḥ puṃsavanam .. 4 ..
2.6.20.5
tṛtīye māsyāpūryamāṇapakṣe puṇye nakṣatre'gnimupasamādhāya vyāhṛtiparyantaṃ kṛtvā dhātā dadātu no rayimiti catasro dhātrīrjuhotīyaṃ me varuṇa tattvā yāmi tvaṃ no agne sa tvaṃ no agne tvamagne ayāsi prajāpate yadasya karmaṇo'tyarirīcamiti cātraike jayābhyātānān rāṣṭrabhṛta ityupajuhvati yathāpurastādbrāhmaṇānannena pariviṣya puṇyāham̐ svastyayanamṛddhimiti vācayitvā snātāṃ prayatavastrāmalaṃkṛtāṃ brāhmaṇasaṃbhāṣāmapareṇāgniṃ maṇḍalāgāre prācīmupaveśya vṛṣā'sīti tasyā dakṣiṇe pāṇau yavamādadhāti .. 5 ..
2.6.20.6
āṇḍau stha ityabhito yavam̐ sarṣapau dhānyamāṣau vā .. 6..
2.6.20.7
śvāvṛttaditi dadhidrapsaṃ tadenāṃ prāśayati .. 7 ..
2.6.20.8
ācāntāyā udaramabhimṛśatyabhiṣṭvā'haṃ daśabhirabhimṛśāmi daśamāsyāya sūtavā iti .. 8 ..
2.6.20.9
nyagrodhaśṛṅgaṃ vā ghṛtena kośakārīṃ vā praiyaṅgaveṇa saṃyāvena yūpaśakalaṃ vottarapūrvasyāgniṣṭhāśreragniṃ vā nirmanthyamūrumūlopadhānāyai dakṣiṇe nāsikāchidre praṇayet .. 9..
2.6.20.10
yadi garbhaḥ sravedārdreṇāsyāḥ pāṇinā trirūrdhvaṃ nābherunmārṣṭi parāñcaṃ tvā nārvāñcaṃ tvaṣṭā badhnātu bandhane . sa ṛtūnupaveśya daśamāso avīraheti .. 20.1.10 ..
2.6.20.11
vijananakāle kṣipraprasavanam̐ śirastaṃ udakumbhaṃ nidhāya pattastūryantīmathāsyā udaramābhimṛśati . (kha0 2 ) .. yathaiva vāyuḥ pavate yathā samudra ejati . evaṃ te garbha ejatu saha jarāyuṇā'vasarpatvityavāṅavamārṣṭi .. 11 ..
2.6.20.12
jāte'śmani paraśuṃ nidhāyopariṣṭāddhiraṇyaṃ teṣūttarādhareṣūpariṣṭātkumāraṃ prāñcaṃ dhāryamāṇamanumantrayate . aśmā bhava paraśurbhava hiraṇyamastṛtaṃ bhava . vedo vai putranāmā'si jīva tvam̐ śaradaḥ śatam . aṅgādaṅgātsaṃbhavasi hṛdayādadhi jāyase . ātmā vai putranāmā'si jīva tvam̐ śaradaḥ śatamiti .. 12 ..
2.6.20.13
yadyaparā na patedañjalinodakamādāya mūrdhānamasyāvasiñcottiladeva padyasva na mām̐samasi no dalamavapadyasva svapathāditi .. 13 ..
2.6.20.14
upanirharantyaupāsanamatiharanti sūtikāgnim .. 14 ..
2.6.20.15
sa eṣa uttapanīya eva .. 15 ..
2.6.20.16
nāsminkiṃcana karma kriyate'nyatroddhūpanāt .. 16..
2.6.20.18
athainaṃ kaṇaiḥ sarṣapamiśrairuddhūpayati śaṇḍo marka upavīraḥ śāṇḍīkera ulūkhalaḥ . cyavano naśyatāditaḥ svāhā . ālikhanvilikhannanimiṣankiṃ vadanta upaśrutiḥ svāhā . aryamṇaḥ kumbhīśatruḥ pātrapāṇirnipuṇiḥ svāhā . āntrīmukhaḥ sarṣapāruṇo naśyatāditaḥ svāhā . keśinī śvalominī bajābojopakāśinī . apeta naśyatāditaḥ svāhā . kauverakā viśvavāso rakṣorājena preṣitāḥ . grāmānsajātayo yantīpsantaḥ parijākṛtānsvāhā . etānhataitānbadhnītetyayaṃ brahmaṇo dūtastānagniḥ paryasarat . tānindrastānbṛhaspatistānahaṃ veda brāhmaṇaḥ pramṛśataḥ kūṭadantānvikeśām̐llambastanānsvāhā . naktaṃcāriṇa uraspeśācchū(nsthū)lahastān kapālapānsvāhā . pūrva eṣāṃ pitetyuccaiḥ śrāvyakarṇakaḥ . mātā jaghanyā gacchanti(ntī) grāme vikhuramicchantī svāhā . naktaṃcāriṇī svasā saṃdhinā prekṣyate kulam . yā svapatsu jāgarti tasyai vijātāyāṃ manaḥ svāhā | tāsāṃ tvaṃ kṛṣṇavartmane klomāna9m̐ hṛdayaṃ yakṛt . agne yakṣīṇi nirdaha svāheti pratimantramaṅgāreṣvāvapati..17..
tataḥ pāṇī prakṣālya bhūmimālabhate yatte suśīme hṛdayaṃ divi candramasi śritam . tathā'mṛtatvasyeśāno mā'haṃ pautramagham̐ rudam . veda te bhūmihṛdayaṃ divi candramasi śritam . tathā'mṛtatvasyeśāno mā'haṃ pautramagham̐ rudamiti .. 18 ..
2.6.20.19
athāto medhājananaṃ darbheṇa hiraṇyaṃ prabadhya tadantardhāyopariṣṭātprāñcaṃ kumāraṃ dhāryamāṇaṃ ghṛtaṃ prāśayati bhūrṛcastvayi juhomi svāhā bhuvo yajūm̐ṣi tvayi juhomi svāhā suvaḥ sāmāni tvayi juhomi svāhā bhūrbhuvaḥ suvaratharvāṅgirasastvayi juhomi svāheti .. 19..
2.6.20.20
athoṣṇaśītābhiradbhiḥ snāpayati kṣetriyai tvā nirṛtyai tvā druho muñcāmi varuṇasya pāśāt . anāgasaṃ brahmaṇe tvā karomi śive te dyāvāpṛthivī ubhe ime . śaṃ te agniḥ sahādbhirastu śaṃ dyāvāpṛthivī sahauṣadhībhiḥ . śamantarikṣam̐ saha vātena te śaṃ te catasraḥ pradiśo bhavantu . sūryamṛtaṃ tamasogrāhyā yaddevā amuñcannasṛjanvyenasaḥ. evamahamimaṃ kṣatriyājjāmiśam̐sāddruho muñcāmi varuṇasya pāśāditi .. 20.1.20 ..
2.6.20.21
athainaṃ māturupastha ādadhāti . (kha0 3). yā daivīścatasraḥ pradiśo vātapatnīrabhisūryo vicaṣṭe . tāsāṃ tvā jarasa ādadhāmi prayakṣma etu nirṛtiṃ parācairiti .. 21 ..
2.6.20.22
ādhāyābhimantrayate mā te putram̐ rakṣo him̐sīnmā dhenuratisāriṇī . priyā dhanasya bhūyā edhamānā sve vaśa iti .. 22 ..
2.6.20.23
prakṣālya dakṣiṇam̐ stanamādhāpayatyayaṃ kumāro jarāṃ dhayatu sarvamāyuretu tasmai stanaṃ prapyāyasvā''yuḥ kīrtirvarco yaśo balamiti .. 23 ..
2.6.20.24
evamuttaram ..24..
2.6.20.25
nāmayati na rudati yatra vayaṃ vadāmo yatra vābhimṛśāmasītyubhāvabhimṛśyāthāsyai śirasta udukumbhamapihitaṃ nidadhātyāpo gṛheṣu jāgrata yathā deveṣu jāgrata evamasyai suputrāyai jāgrateti .. 25 ..
2.6.20.26
dvādaśyāṃ mātāputrau snātaḥ .. 26 ..
2.6.20.27
śucyagāraṃ kurvanti .. 27..
2.6.20.30
upanirharanti sūtikāgnimatiharantyaupāsanam .. 28 ..
tamupasāmādhāya vyāhṛtiparyantaṃ kṛtvā dhātā dadātu no rayimiti dvādaśā''hutīrjuhoti trayodaśetyekeṣām .. 29 ..
imaṃ me varuṇa tattvā yāmi tvaṃ no agne sa tvaṃ no agne tvamagne ayāsi prajāpate yadasya karmaṇo'tyarīricamiti cātraike jayābhyātānān rāṣṭrabhṛta ityupajuhvati yathāpurastādbrāhmaṇānannena pariviṣya puṇyāham̐ svastyayanamṛddhimiti vācayitvā putrasya nāma dadhyāddvyakṣaraṃ caturakṣaraṃ vā ghoṣavadādyantarantaḥsthaṃ dīrghābhiniṣṭānāntaṃ yatra vā svityupasargaḥ syāttaddhi pratiṣṭhitamiti vijñāyate pitā mātetyagre'bhivyāhareyātāṃ vijñāyate ca mama nāma prathamaṃ jātaveda iti .. 20.1.30..
2.6.20.31
dve nāmanī kuryādvijñāyate ca tasmāddvināmā brāhmaṇo'rdhuka iti .. 31 ..
2.6.20.32
nakṣatranāma dvitīyam̐ syāt .. 32 ..
2.6.20.33
anyataradguhyam̐ syādanyatareṇainamāmantrayeran .. 33 ..
2.6.20.34
somayājīti tṛtīyaṃ nāma kurvīteti vijñāyate .. 34 ..
2.6.20.35
pravāsādetyā''gataṃ vā putramabhimṛśati somasya tvā dyumnenābhimṛśāmyagnestejasā sūryasya varcaseti .. 35 ..
2.6.20.37
paśūnāṃ tvā huṃkāreṇābhijighrāmyasāvāyuṣe varcase hutamiti mūrdhnyabhijighrya .. 36.. athāsya dakṣiṇena hastena dakṣiṇam̐ hastam̐ sāṅguṣṭhaṃ gṛhṇātyagnirāyuṣmāniti pañcabhiḥ paryāyairāyuṣṭe viśvato dadhaditi dakṣiṇe karṇe japati yathāpurastāt .. (kha0 4 ) .. 37..
2.6.20.38
atha ṣaṣṭhe māsyannaprāśanam .. 38..
2.6.20.39
āpūryamāṇapakṣe puṇye nakṣatre'gnimupasamādhāya vyāhṛtiparyantaṃ kṛtvā juhotīmaṃ me varuṇa tattvā yāmi tvaṃ no agne sa tvaṃ no agne tvamagne ayāsi prajāpate yadasya karmaṇo'tyarīricamiti cātraike jayābhyātānān rāṣṭrabhṛta ityupajuhvati yathā purastādbrāhmaṇānannena pariviṣya puṇyāham̐ svatstyayanamṛddhimiti vācayitvā .. 39..
2.6.20.40
athainaṃ dadhi madhu ghṛtamiti trivṛtprāśayati . bhūstvayi dadhāmi bhuvastvayi dadhāmi suvastvayi dadhāmīti .. 20.1.40..
2.6.20.41
athainamannaṃ prāśayatyapāṃ tvauṣadhīnām̐ rasaṃ prāśayāmi śivāsta āpa oṣadhayaḥ santvanamīvāsta āpa oṣadhayo bhavantviti .. (kha0 5) ..41..
2.6.20.42
tṛtīye varṣe cūḍākarma .. 42 ..
2.6.20.44
āpūryamāṇapakṣe puṇye nakṣatre'gnimupasamādhāya vyāhṛtiparyantaṃ kṛtvā juhotīmaṃ me varuṇa tattvā yāmi tvaṃ no agne sa tvaṃ no agne tvamagne ayāsi prajāpate yadasya karmaṇo'tyarīricamityeke jayābhyātānān rāṣṭrabhṛta ityupajuhvati yathāpurastādbrāhmaṇānannena pariviṣya puṇyāham̐ svastyayanamṛddhimiti vācayitvā'pareṇāgniṃ prāṅmukha upaviśati .. 43 ..
uttarato mātā brahmacārī vā''naḍuhaṃ śakṛtpiṇḍaṃ dhārayati tenāsya keśān pratigṛhṇāti .. 44 ..
2.6.20.45
athoṣṇaśītā apaḥ sam̐sṛjati .. 45 ..
2.6.20.46
śītāsūṣṇā ānīyā''pa undantu jīvasa iti dakṣiṇaṃ godānamunatti .. 46..
2.6.20.47
oṣadhe trāyasvainamityūrdhvāgrāmoṣadhimantardadhāti svadhite mainam̐ him̐sīriti kṣureṇābhinidadhāti devaśrūretāni pravapa iti pravapati ..47..
2.6.20.48
evamitarānpradakṣiṇaṃ yenāvapatsavitā kṣureṇa somasya rājño varuṇasya vidvān . tena brahmāṇo vapatedamasyorjemam̐ rayyā varcasā sam̐sṛjātheti paścāt . yena pūṣā bṛhaspateragnirindrasya cā''yuṣe'vapat . tena te'haṃ vapāmyasāvityuttarato yathā jyoksumanā asat . jyokca sūryaṃ dṛśa iti purastāt ..48..
2.6.20.49
uptvā yathoditaṃ cūḍāḥ kārayanti yatharṣi vā ..49..
2.6.20.50
saṃyamya keśān . yatra pūṣā bṛhaspatiḥ savitā somo agniḥ . tebhyo nidhānaṃ bahudhā vyaicchannantarā dyāvāpṛthivī apaḥ suvariti goṣṭha udumbare darbhastambe vā nikhanati yo'sya rātirbhavati .. 20.1.50 ..
2.6.20.51
yathāśraddhaṃ brāhmaṇāya dadāti .. 51 ..
2.6.20.52
sarpiṣmantamodanaṃ nāpitāya .. 52 ..
2.6.20.53
evaṃ vihitam̐ ṣoḍaśe varṣe godānakarma .. 53 ..
2.6.20.54
saśikhaṃ vāpayate śikhāmatrāvaśinaṣṭītyekeṣāmāgnigodāno vā bhavati .. 54..
2.6.20.55
gurave gāṃ dadāti .. ( kha0 6).. 55 ..
2.6.20.55_1
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśigṛhyasūtre viṃśatitamapraśne prathamaḥ paṭalaḥ ..
2.6.20.55_2
20.2
atha viṃśatitamapraśne dvitīyaḥ paṭalaḥ .
athātaḥ śvagrahaprāyaścittam ..1 ..
2.6.20.55_3
samupasṛjate yajñopavītyācānto'nāprītena śarāveṇodakamāhṛtya sabhāyāṃ madhye'dhidevanamuddhatyāvokṣyākṣānnyuṣya vyūhya samūhya prathayitvopariṣṭātsabhāyāṃ vyūhya tṛṇāni tena kumāramabhyāhṛtyākṣeṣūttānaṃ nipātya dadhnā lavaṇodakamiśreṇābhyukṣatyāghnanti kam̐saṃ dakṣiṇataḥ kurkuraḥ sukurkuraḥ kurkuro nīlabandhanaḥ. aulava ittamupāhvayatārjimacchabalo atho rāma ulumbaraḥ . sārameyo ha dhāvati samudramiva cākaśat . bibhranniṣkaṃ ca rukmaṃ ca śunāmagram̐ suvīriṇaḥ . suvīriṇaḥ sṛja sṛjaikavrātya sṛja śunaka sṛjacchat . ṭekaśca sasaramaṭaṅkaśca tūlaśca vitūlaśca . arjunaśca lohitaścotsṛja tvam̐ śitimna tvaṃ piśaṃkaro hataḥ . amī eke sarasyakā avadhāvati tṛtīyasyāmito divi . chadaye hi sīsarama sārameya namaste astu sīsara . dūtyāha nāma vo mātā maṇḍākako ha vaḥ pitā . chadaye hi sīsarama sārameya namaste astu sīsara . dulā ha nāma vo mātā maṇḍākako ha vaḥ pitā . chadaye hi sīsarama sārameya namaste astu sīsara . samaśvā vṛṣaṇaḥ pado na sīsarīdataḥ . chadaye hi sīsarama sārameya namaste astu sīsara. saṃ takṣā hanti cakriṇo na sīsarīdataḥ . chadaye hi sīsarama sārameya namaste astu sīsareti .. 2..
2.6.20.55_4
atha varaṃ vṛṇīṣveti ..3..
2.6.20.55_5
kumāramevāhaṃ varaṃ vṛṇa iti ..4..
2.6.20.55_6
evam̐ samupasṛjate trirahnaḥ prātamadhyaṃdine sāyaṃ ca kuryādyādi cāgataḥ (daḥ) syāt .. (kha0 7)..5..
2.6.20.55_7
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśigṛhyasūtre viṃśatitamapraśne dvitīyaḥ paṭalaḥ.
20.3
atha viṃśatitamapraśne tṛtīyaḥ paṭalaḥ .
athātaḥ śūlagavam .. 1..
2.6.20.55_8
āpūryamāṇapakṣe puṇye nakṣatre'gnimupasamādhāya paristīrya payasi sthālīpākam̐ śrapayitvā'bhighāryodvāsyāpareṇāgniṃ dve kuṭī kṛtvā dakṣiṇasyām̐ śūlagavamāvāhayatyā tvā vahantu harayaḥ sacetasaḥ śvetairaśvaiḥ saha ketumadbhirvātājavairbalavadbhirmanojavairā yāhi śīghraṃ mama havyāya śarvomiti .. 2 ..
2.6.20.55_9
uttarasyāṃ mīḍhuṣīm .. 3 ..
2.6.20.55_10
madhye jayantam .. 4 ..
2.6.20.55_11
yathoḍhamudakāni pradāyopastīrṇābhighāritām̐strīnodanānkalpayitveti .. 5..
2.6.20.55_12
yathoḍhamevopasparśayatyupaspṛśatu mīḍhvānmīḍhuṣe svāhā . upaspṛśatu mīḍhuṣī mīḍhuṣyai svāhā . jayanta upaspṛśatu jayantāya svāheti .. 6 ..
2.6.20.55_13
vyāhṛtiparyantaṃ kṛtvaudanānabhyāhṛtya juhoti bhavāya devāya svāhā . rudrāya devāya svāhā . śarvāya devāya svāhā. īśānāya devāya svāhā . paśupataye devāya svāhā . ugrāya devāya svāhā . bhīmāya devāya svāhā . mahate devāya svāheti..7..
2.6.20.55_14
atha patnyodanaṃ patnyai juhoti bhavasya devasya palyai svāhā . rudrasya devasya palyai svāhā . śarvasya devasya patnyai svāhā . īśānasya devasya patnyai svāhā . paśupaterdevasya patnyai svāhā . ugrasya devasya patnyai svāhā . bhīmasya devasya patnyai svāhā . mahato devasya patnyai svāheti ..8..
2.6.20.55_15
atha madhyamaudanasya juhoti jayantāya svāhā jayantāya svāheti .. 9..
2.6.20.55_16
atha sarvebhya odanebhyaḥ samavadāya sauviṣṭakṛtīṃ juhoti agnaye sviṣṭakṛte svāheti ..20.3.10..
2.6.20.55_17
abhita etamagniṃ gāḥ sthāpayanti yathā hūyamānasya gandhamājighreyuḥ svasti naḥ pūrṇamukhaḥ parikrāmatu iti sarvataḥ pradakṣiṇaṃ parikramya namaste rudra manyava ityetairanuvākairupatiṣṭhate prathamottamābhyāṃ vā .. (kha0 8 ) .. 11 ..
2.6.20.55_18
athāto bauḍyavihāra eva .. 12 ..
2.6.20.55_19
gṛhapopaspṛśa gṛhapāya svāhā gṛhapyupaspṛśa gṛhapyai svāhā dvārapopaspṛśa dvārapāya svāhā dvārapyupaspṛśa dvārapyai svāheti catvāri palāśāni dadāti .. 13 ..
2.6.20.55_20
ghoṣiṇa upaspṛśata ghoṣibhyaḥ svāhā . niṣaṅgiṇa upaspṛśata niṣaṅgibhyaḥ svāhā . anvāsāriṇa upaspṛśatānvāsāribhyaḥ svāhā . prayunvanta upaspṛśata prayunvadbhyaḥ svāhā . vicinvanta upaspṛśata vicinvadbhyaḥ svāhā . samaśnanta upaspṛśata samaśnadbhyaḥ svāheti .. 14 ..
2.6.20.55_21
daśāthāparāṇi devasenā upaspṛśata devasenābhyaḥ svāheti .. 15..
2.6.20.55_22
daśaivāthāparāṇi yā ākhyātā devasenā yāścānākhyātā upaspṛśata tābhyaḥ svāheti .. 16 ..
2.6.20.55_23
atha parṇapuṭaṃ kṛtvā tasminnupastīrṇābhighāritamodanapiṇḍamavadāya parogavyūtiṃ gatvā vṛkṣa āsṛjate niṣaṅgiṇa upaspṛśata niṣaṅgibhyaḥ svāheti .. 17 ..
2.6.20.55_24
athopatiṣṭhate namo niṣaṅgiṇa iṣudhimate taskarāṇāṃ pataye nama iti .. 18 ..
2.6.20.55_25
atha cāndanasurodakākṣatākṣatagomayadūrvāstambamudumbarapalāśaśamīvikaṃkatāśvatthena govāleneti gāḥ prokṣati vṛṣāṇamevāgre śivo bhavetyatha śivo haiva bhavati .. 19 ..
2.6.20.55_26
atha hainaṃ kṣetrapatyasya payasi sthālīpākam̐ śrapayitvā'bhighāryodvāsya gavāṃ madhye'nagnau kṣetrasya patiṃ yajati .. 20.3.20 ..
2.6.20.55_27
caturṣu saptasu vā palāśeṣu tathaivā''vāhayāti yathā śūlagavaṃ nūrte yajate pāko devo'thopatiṣṭhate kṣetrasya patinā vayaṃ kṣetrasya pata ityathaitasya kṣaitrapatyasya ye sanābhayo bhavanti te prāśnanti yathaivaiṣāṃ kuladharmo bhavati .. (kha0 9)..21..
2.6.20.55_28
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśigṛhyasūtre viṃśatitamapraśne tṛtīyaḥ paṭalaḥ.
20.4
atha viṃśatitamapraśne caturthaḥ paṭalaḥ .
amāvāsyāyāmaparāhṇe māsikamaparapakṣasya vā'yukṣvahaḥsu ..1..
2.6.20.55_29
pitṛbhyo'nnam̐ sam̐skṛtya dakṣiṇāgrāndarbhānāsanāni kalpayitvā brāhmaṇāñśucīnmantravataḥ samaṅgānayuja āmantrayate yonigotramantrāsaṃbandhān .. 2.. nārthāpekṣo bhojayet .. 3 ..
2.6.20.55_30
agnimupasamādhāya dakṣiṇāprāgagrairdabhairagniṃ paristīryaikapavitrāntarhitāyāmājyasthālyāmājyam̐ sam̐skṛtya prasavyaṃ pariṣicyaudumbaramidhmamabhyādhāyaudumbaryā darvyā juhoti .. 4 ..
2.6.20.55_31
ājyabhāgāntaṃ kṛtvā prācīnāvītī pitṝnāvāhayatyāyāta pitaraḥ somyā gambhīraiḥ pathibhiḥ pūrvyaiḥ . prajāmasmabhyaṃ dadato rayiṃ ca dīrghāyutvaṃ ca śataśāradaṃ ceti .. 5..
2.6.20.55_32
etāmeva diśamabhyapaḥ prasiñcatyāpo devīḥ prahiṇutāmagnimetaṃ yajñaṃ pitaro no juṣantām . māsīmāmūrjamūtaye bhajante te no rayim̐ sarvavīraṃ niyacchantviti ..6..
2.6.20.55_33
yajñopavītī vyāhṛtipayantaṃ kṛtvā prācīnāvītī juhoti somāya pitṛmate svadhānamo yamāyāṅgirasvate pitṛmate svadhānamo yāḥ prācīḥ saṃbhavantyāpa uttarataśca yāḥ . adbhirviśvasya bhuvanasya dhartrībhirantaranyaṃ piturdadhe svadhānamaḥ . antardadhe parvatairantarmahyā pṛthivyā divā digbhiranantābhirūtibhirantaranyaṃ pitāmahāddadhe svadhānamaḥ . antardadha ṛtubhirahorātraiḥ susaṃdhibhiḥ . ardhamāsaiśca māsaiścāntaranyaṃ prapitāmahāddadhe svadhānama iti .. 7 ..
2.6.20.55_34
atha nāmadheyairjuhoti amuṣmai svadhānamo'muṣmai svadhānama iti . yanme mātā pralulobha caratyananuvratā . tanme retaḥ pitā vṛṅktāmābhuranyopapadyatām̐ svadhānama ityevaṃ dvitīyāṃ tathā tṛtīyāṃ yanme pitāmahī yanme prapitāmahīti mantram̐ saṃnamati .. (kha0 10) .. ye ceha pitaro ye ca neha yām̐śca vidma u ca na pravidma . agne tānvettha yadi te jātavedastayā prattam̐ svadhayā madantu svadhānamaḥ . yadvaḥ kravyādaṅgamadahallokānayaṃ praṇayañjātavedāḥ . tadvo'haṃ punarāveśayāmyariṣṭāḥ sarvairaṅgaiḥ saṃbhavata pitaraḥ svadhānamaḥ . vahā''jyaṃ jātavedaḥ pitṛbhyo yatraitānvettha nihitānparāke . ājyasya kūlyā upa tānkṣarantu satyā eṣāmāśiṣaḥ santu kāmaiḥ svadhānamaḥ . ityevaṃ dvitīyāṃ tathā tṛtīyāṃ pitāmahebhyaḥ prapitāmahebhya iti matram̐ saṃnamati .. 8..
2.6.20.55_35
evamannasya juhoti vahānnamiti mantram̐ saṃnamati ..9..
2.6.20.55_36
atha sauviṣṭakṛtīṃ juhotyagnaye kavyavāhanāya sviṣṭakṛte svadhānama iti .. 20.4.10 ..
2.6.20.55_37
athānnamabhimṛśati pṛthivī te pātraṃ dyaurapidhānaṃ brāhmaṇastvā mukhe juhomi brāhmaṇānāṃ tvā prāṇāpānayorjuhomyakṣitamasi mā pitṝṇāṃ kṣeṣṭhā amutrāmuṣmim̐lloke . pṛthivī samā tasyāgnirupadraṣṭā dattasyāpramādāya . pṛthivī te pātraṃ dyaurapidhānaṃ brāhmaṇastvā mukhe juhomi brāhmaṇānāṃ tvā prāṇāpānayorjuhomyakṣitamasi mā pitāmahānāṃ kṣeṣṭhā amutrāmuṣmim̐lloke0 . antarikṣam̐ samaṃ tasya vāyurupadraṣṭā dattasyāpramādāya . pṛthivī te pātraṃ dyaurapidhānaṃ brāhmaṇastvā mukhe juhomi brāhmaṇānāṃ tvā prāṇāpānayo rjuhomyakṣitamasi mā prapitāmahānāṃ kṣeṣṭhā amutrāmuṣmim̐lloke . dyauḥ samā tasyā''ditya upadraṣṭā dattasyāpramādāyeti brāhmaṇānupasparśayati prāṇe niviśyāmṛtaṃ juhomīti .. (kha011).. 11 .
2.6.20.55_38
bhuñjānānsamīkṣate brahmaṇi ma ātmā'mṛtatvāyeti .. 12 ..
2.6.20.55_39
bhuktavato'nupravrajya śeṣamanujñāpyodakumbhaṃ darbhamuṣṭiṃ cā''dāya dakṣiṇapūrvamavāntaradeśaṃ gatvā dakṣiṇāgrāndarbhānāstīrya teṣvavācīnapāṇirdakṣiṇāpavargāṃstrīnudakāñjalīnninayati mārjayantāṃ pitaraḥ somyāso mārjayantāṃ pitāmahāḥ somyāso mārjayantāṃ prapitāmahāḥ somyāsa ityasāvavanenikṣvāsāvavaneniṅkṣveti .. 13 ..
2.6.20.55_40
teṣvavācīnapāṇirdakṣiṇāpavargāṃstrīnpiṇḍāndadāti .. 14 ..
2.6.20.55_41
etatte tatāsāviti pitre piṇḍaṃ dadātyetatte pitāmahāsāviti pitāmahāyaitatte prapitāmahāsāviti prapitāmahāya tūṣṇīṃ caturtham̐ sa kṛtākṛtaḥ .. 15..
2.6.20.55_42
atha yadi nāmadheyāni na vidyātsvadhā pitṛbhyaḥ pṛthivīṣadbhya iti pitre piṇḍaṃ dadāti svadhā pitṛbhyo'ntarikṣasadbhya iti pitāmahāya svadhā pitṛbhyo diviṣadbhya iti prapitāmahāya .. 16 ..
2.6.20.55_43
atrā''ñjanābhyañjane vāsaścānupiṇḍaṃ dadāti .. 17..
2.6.20.55_44
āṅkṣvāsāvāṅkṣvāsāviti trirāñjanam ..18..
2.6.20.55_45
abhyaṅkṣvāsāvabhyaṅkṣvāsāviti trirabhyañjanam .. 19 ..
2.6.20.55_46
etāni vaḥ pitaro vāsām̐syato no'nyatpitaro mā yūḍhvamiti daśāmūrṇāstukāṃ vā chitvā nyasyati pūrve vayasi .. 20.4.20..
2.6.20.55_47
svaṃ loma cchittvottare ..21..
2.6.20.55_48
...........22..
2.6.20.55_49
atha pātram̐ saṃkṣālya putrānpautrānabhitarpayantīrāpo madhumatīrimāḥ svadhāṃ pitṛbhyo amṛtaṃ duhānāḥ . āpo devīrubhayāstarpayantu nadīrimā udanvatīretasvinīḥ sutīrthyā amuṣmim̐lloka upa vaḥ kṣarantviti prasavyaṃ pariṣicya nyubjapātraṃ pāṇī vyatyasya dakṣiṇamuttaramuttaraṃ ca dakṣiṇaṃ namo vaḥ pitaro rasāyeti namaskārairupatiṣṭhate .. 23 ..
2.6.20.55_50
tata udakāntaṃ gatvā trīnudakāñjalīnninayati .. (kha0 12).. eṣa te tata madhumām̐ urmiḥ sarasvānyāvānagniśca pṛthivī ca tāvatyasya mātrā tāvānasya mahimā tāvantamenaṃ bhūtaṃ dadāmi yathā'gnirakṣito'nupadasta evaṃ mahyaṃ pitre'kṣito'nupadastaḥ svadhā bhavatāṃ tam̐ svadhāmakṣitaṃ taiḥ sahopajīvāsāvṛcaste mahimā . eṣa te pitāmaha madhumām̐ urmiḥ sarasvānyāvānvāyuścāntarikṣaṃ ca tāvatyasya mātrā tāvānasya mahimā tāvantamenaṃ bhūtaṃ dadāmi yathā vāyurakṣito'nupadasta evaṃ mahyaṃ pitāmahāyākṣito'nupadastaḥ svadhā bhavatāṃ tam̐ svadhāmakṣitaṃ taiḥ sahopajīvāsau yajūm̐ṣi te mahimā . eṣa te prapitāmaha madhumām̐ urmiḥ sarasvānyāvānādityaśca dyauśca tāvatyasya mātrā tāvānasya mahimā tāvantamenaṃ bhūtaṃ dadāmi yathā''dityo'kṣito'nupadasta evaṃ mahyaṃ prapitāmahāyākṣito'nupadastaḥ svadhā bhavatāṃ tam̐ svadhāmakṣitaṃ taiḥ sahopajīvāsau sāmāni te mahimeti pratyetya pratiṣṭhitamudapātreṇopapravartayati parāyāta pitaraḥ somyā gambhīraiḥ pathibhiḥ pūrvyaiḥ . atha māsi punarāyāta no gṛhānhavirattum̐ suprajasaḥ suvīrā iti .. 24 ..
2.6.20.55_51
etena mādhyāvarṣaṃ vyākhyātam .. 25 ..
2.6.20.55_52
tatra mām̐saṃ niyatam .. 26..
2.6.20.55_53
mām̐sābhāve śākam . (kha0 13).. 27 ..
2.6.20.55_54
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśigṛhyasūtre viṃśatitamapraśne caturthaḥ paṭalaḥ.
20.5
atha viṃśatitamapraśne pañcamaḥ paṭalaḥ .
aṣṭakāṃ vyākhyāsyāmaḥ .. 1..
2.6.20.55_55
māghyāḥ paurṇamāsyā yo'parapakṣastasyāṣṭamīmekāṣṭaketyācakṣate ..2..
2.6.20.55_56
tataḥ pūrvedyuranūrādhayoraparāhṇe'gnimupasamādhāya dakṣaṇāprāgagrairdarbhaiḥ paristīrya pavitrāntarhitāni kṛtvā catvāri vrīhiśarāvāṇi nirvapatīmamapūpaṃ catuḥśarāvaṃ nirvapāmi kleśāvahaṃ pitṛṇām̐ sāṃparāye devena savitrā prasūtā devasya tvā savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ pitṛbhyaḥ pitāmahebhyaḥ prapitāmahebhyo juṣṭaṃ nirvapāmītyetenaivaṃ pavitreṇa tūṣṇīṃ prokṣaṇīḥ sam̐skṛtya tūṣṇīṃ prokṣya tūṣṇīmavahatya yathāpuroḍāśamevaṃ caturṣu kapāleṣu tūṣṇīm̐ śrapayitvā'bhighāryodvāsya prasavyaṃ pariṣicyaudumbaramidhmamabhyādhāyaudumbaryā darvyopastīryābhighāritaṃ dakṣiṇāprācīm̐ saṃtataṃ paraṃ paramavadāya dakṣiṇāprācīm̐ saṃtataṃ paraṃ paraṃ juhoti . ulūkhalā grāvāṇo ghoṣamakrata haviḥ kṛṇvantaḥ parivatsarīṇām. ekāṣṭake suprajā vīravanto vayam̐ syāma patayo rayīṇām̐ svadhā namaḥ. apūpaṃ deva ghṛtavantamagne svadhāvantaṃ pitṝṇāṃ tarpaṇāya . yathātathaṃ vaha havyamagne putraḥ pitṛbhya āhutiṃ juhomi svadhā namaḥ. ayaṃ catuḥśarāvo ghṛtavānapūpaḥ payasvānagne rayimānpuṣṭimām̐śca . pratinandantu pitaraḥ saṃvidānāḥ sviṣṭo'yam̐ suhuto mamāstu svadhā nama iti .. 3..
2.6.20.55_57
athānnasya juhotīyameva sā yā prathamā byaucchadekā tapasā tapyamānā yā prathamā vyaucchaditi ..4..
2.6.20.55_58
apūpasyānnasyeti samavadāya sarpirmiśrasya juhotyagnaye kavyavāhanāya sviṣṭakṛte svadhā nama iti .. 5..
2.6.20.55_59
taṃ ghṛtavantaṃ madhumantamannavantam̐ śrāddhābhimarśanevābhimṛśya piṇḍānāmāvṛtā piṇḍāndadāti .. 6..
2.6.20.55_60
tena brāhmaṇaṃ vidyāvantaṃ pariveveṣṭi ..7..
2.6.20.55_61
tebhyo yathāśraddhamannaṃ dhanaṃ ca dadāti ..8..
2.6.20.55_62
prasiddhamodakāñjalidānādyathā māsike . (kha. 14) ..9..
2.6.20.55_63
śvobhūte pitṛbhyo gāmālabhate .. 20.5.10 ..
2.6.20.55_64
agnimupasamādhāya dakṣiṇāprāgagrairdabhaiḥ paristīryemāṃ pitṛbhyo gāmupākaromi tāṃ me sametāḥ pitaro juṣantām . medasvatīṃ ghṛtavatīm̐ svadhāvatīm̐ sā me pitṝnsāṃparāye ghinotu svadhā nama ityupākaraṇīyām̐ hutvaikena barhiṣaikaśūlayā ca vapāśrapaṇyaudumbaryopākaroti . pitṛbhyastvā juṣṭaṃ prokṣāmīti tāṃ prokṣitāṃ paryagni kṛtvā tāmapareṇāgniṃ pratyakśirasaṃ dakṣiṇāpadīm̐ saṃjñapayanti ..11..
2.6.20.55_65
saṃjñaptāyai tūṣṇīmadbhiḥ prāṇānāpyāyya tūṣṇīṃ vapām̐ hṛdayaṃ matasne uddharati .. 12 ..
2.6.20.55_66
audumbaryā vapāśrapaṇyā vapām̐ śrapayatyaudumbareṣu śūleṣu pṛthagitarāṇi .. 13 ..
2.6.20.55_67
śrapayitvā'bhighāryodvāsya prasavyaṃ pariṣicyaudumbaramidhmamabhyādhāyaudumbaryā darvyopastīrṇābhighāritāṃ vapāṃ juhoti . vaha vapāṃ jātavedaḥ pitṛbhyo yatraitānvettha nihitānparāke . medasaḥ kūlyā upa tānkṣarantu satyā eṣāmāśiṣaḥ santu kāmaiḥ svadhā nama iti .. 14 ..
2.6.20.55_68
sarvahutāṃ vapāṃ juhoti śeṣamutkṛṣya brāhmaṇānbhojayet .. 15 ..
2.6.20.55_69
upasthite'nna odanasya mām̐sānāmiti samavadāya sarpimiśrasya juhoti . ekāṣṭakāṃ paśyati dohamānāmannaṃ mām̐savadghṛtavatsvadhāvat . tadbrāhmaṇairatipūtamannaṃ tamakṣitaṃ tanme astu svadhā namaḥ . ekāṣṭakā tapasā tapyamānā saṃvatsarasya patnī duduhe prapīnā . taṃ dohamupajīvātha pitaraḥ saṃvidānāḥ sviṣṭo'yam̐ suhuto mamāstu svadhā namaḥ. saṃvatsarasya pratimāmiti .. 16 ..
2.6.20.55_70
hutvā'nnasya mām̐sānāmiti samavadāya sarpirmiśrasya juhotyagnaye kavyavāhanāya sviṣṭakṛte svadhā nama iti .. 17 ..
2.6.20.55_71
prasiddhamodakāñjalidānādyathā māsike .. 18 ..
2.6.20.55_72
annadhanadāne tvatrāniyate .. 19..
2.6.20.55_73
śvobhūte mām̐saśeṣeṇa pitṛbhyo'nnam̐ sam̐skṛtya tvamagne ayāsi prajāpata iti juhoti prasiddhamodakāñjalidānādyathā māsike .. (kha0 15) ..20.5.20..
2.6.20.55_74
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśigṛhyasūtre viṃśatitamapraśne pañcamaḥ paṭalaḥ .
20.6
atha viṃśatitamapraśne ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ .
athātaḥ śravaṇākarma ..1..
2.6.20.55_75
tadyā paurṇamāsī śravaṇena yuñjyāttasyāmupariṣṭātsāyamagnihotrasya dakṣiṇāgnimupasamādadhātyaupāsanamanāhitāgneḥ .. 2..
2.6.20.55_76
athopakalpayate'kṣatadhānā akṣatalājānsaktūnkim̐śukānyāñjanābhyañjane ājyamiti .. 3 ..
2.6.20.55_77
darvyāmupastīryaiteṣāmevānnānām̐ samavadāya sarpirmiśrasya juhoti namo'gnaye pārthivāya pārthivānāmadhipataye svāhā . namo vāyave vibhumata āntarikṣāṇāmadhipataye svāhā . namaḥ sūryāya rohitāya divyānāmadhipataye svāhā . namo viṣṇave gaurāya diśyānāmadhipataye svāheti kiṃśukānyājyena saṃyujya juhoti . jagdho maśako jagdhā vicaṣṭirjagdho vyadhvaraḥ . jagdho vyadhvaro jagdhā vicaṣṭirjagdho maśakaḥ. jagdhā vicaṣṭirjagdho maśako jagdho vyadhvara iti .. 4 ..
2.6.20.55_78
udakumbhaṃ darbhamuṣṭiṃ cā''dāya prāṅmukho niṣkramya prāco darbhānsam̐stīrya teṣu caturo balīn harati ye pārthivāḥ sarpāstemya imaṃ balim̐ harāmi. ya āntarikṣā ye divyā ye diśyā ityatrā''ñjanābhyañjane dattvopatiṣṭhate namo astu sarpebhya ityetairmantraiḥ .. 5..
2.6.20.55_79
udakumbhamādāya triḥ pradakṣiṇamāvasathaṃ pariṣiñcanparikrāmedyāvatā kāmayetaitāvatā me sarpā nāvakrāmeyurityapaśvetapadā jahi pūrveṇa cāpareṇa ca . sapta ca mānuṣīrimāstisraśca rājabāndhavaiḥ . navaiḥ śvetasyābhyācāreṇāhirjaghāna kaṃcana . śvetāya vaidarvāya namo namaḥ śvetāya vaidarvāyeti ..6..
2.6.20.55_80
athopatiṣṭhate samīcī nāmāsi prācī :digityetairmantraiḥ pratidiśam .. 7..
2.6.20.55_81
nityamata ūrdhvaṃ balim̐ haratyāmārgaśīrṣyāḥ .. 8 ..
2.6.20.55_82
nātra kiṃśukahomaḥ ..9..
2.6.20.55_83
na pariṣecanaṃ vidyate .. 20.6.10..
2.6.20.55_84
niravadāsyanniravadāsyannityantato balīnharati (kha0 16 ) ..11..
2.6.20.55_85
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśigṛhyasūtre viṃśatitamapraśne ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ .
20.7
atha viṃśatitamapraśne saptamaḥ paṭalaḥ .
āgrahāyaṇīṃ vyākhyāsyāmaḥ .. 1 ..
2.6.20.55_86
mārgaśīrṣyāṃ paurṇamāsyāmagnimupasamādhāya saṃparistīrya payasi sthālīpākam̐ śrapayitvā'bhighāryodvāsya vyāhṛtiparyantaṃ kṛtvā juhoti . iḍāyai sṛptaṃ ghṛtavaccarācaraṃ jātavedo haviridaṃ juṣasva . ye grāmyāḥ paśavo viśvarūpāsteṣām̐ saptānāmiha rantirastu puṣṭiḥ svāhā . yāṃ janāḥ pratinandanti rātriṃ dhenumivā''yatīm . saṃvatsarasya yā patnī sā no astu sumaṅgalī svāhā . śivā paśubhyo dārebhyaḥ śivā naktaṃ śivā divā . saṃvatsarasya yā patnī sā no astu sumaṅgalīḥ svāhā . paurṇamāsī pūrayantyāyāntyaparāparān . māsārdhamāsānvibhajantī sā naḥ pūrṇā'bhirakṣatu svāheti ..2..
2.6.20.55_87
atha sauviṣṭakṛtīṃ juhoti sviṣṭamagne abhi tatpṛṇāhi viśvādeva pṛtanā abhiṣya . uruṃ naḥ panthāṃ pradiśanvibhāhi jyotiṣmaddhehyajaraṃ na āyuriti .. 3..
2.6.20.55_88
tataḥ pāṇī prakṣālya bhūmimālabhate . pratikṣattre pratitiṣṭhāmi rāṣṭre pratyaśveṣu pratitiṣṭhāmi goṣu . pratyaṅgeṣu pratitiṣṭhāmyātmanpratiprāṇeṣu pratitiṣṭhāmi puṣṭe . pratidyāvāpṛthivyoḥ pratitiṣṭhāmi yajñe . trayā devā ekādaśa trayastrim̐śāḥ surādhasaḥ. bṛhaspatipurohitā devasya savituḥ save . devā devairavantu meti .. 4..
2.6.20.55_89
teṣāṃ dakṣiṇā gṛhapatirupaviśatyuttarā uttare prajotpattyānupūrvyeṇa teṣāṃ ye mantravidaste mantrāñjapanti ..5..
2.6.20.55_90
syonā pṛthivi bhavānṛkṣarā niveśanī . yacchā naḥ śarma saprathāḥ . baḍitthā parvatānāmiti dvābhyāṃ dakṣiṇaiḥ pārśvaiḥ saṃviśanti .. 6..
2.6.20.55_91
udāyuṣetyuttiṣṭhanti .. 7..
2.6.20.55_92
udasthāmamṛtā ābhūmetyutthāya japanti .. 8..
2.6.20.55_93
evam̐ rātrestriḥ saṃjihate .. 9..
2.6.20.55_94
brāhmaṇānannena pariviṣya puṇyāham̐ svastyayanamṛddhimiti vācayitvā'thaitām̐ rātriṃ vasanti .. (kha0 17).. 20.7.10 ..
2.6.20.55_95
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśigṛhyasūtre viṃśatitamapraśne saptamaḥ paṭalaḥ .
20.8
atha viṃśatitamapraśne'ṣṭamaḥ paṭalaḥ .
athāta upākaraṇotsarjane vyākhyāsyāmaḥ..1..
2.6.20.55_96
śravaṇāpakṣa oṣadhīṣu jātāsu hastena paurṇamāsyāṃ vā'dhyāyopākarma .. 2 ..
2.6.20.55_97
agnimupasamādhāya vyāhṛtiparyantaṃ kṛtvā pañca kāṇḍarṣīñjuhoti prajāpataye kāṇḍarṣaye svāhā somāya kāṇḍarṣaye svāhā'gnaye kāṇḍarṣaye svāhā viśvebhyo devebhyaḥ kāṇḍarṣibhyaḥ svāhā svayaṃbhuve kāṇḍarṣaye svāheti kāṇḍarṣayaḥ kāṇḍanāmāni vā sāvitrīmṛgvedaṃ yajurvedam̐ sāmavedamatharvavedam̐ sadasaspatimiti hutvā trīnādito'nuvākānadhīyante(te) ..3..
2.6.20.55_98
kāṇḍādīnvā sarvāñjayādi pratipadyate sviṣṭakṛdantaṃ kṛtvā tryahamekāhaṃ vā kṣamya yathādhyāyamadhyetavyāmiti vadanti .. 4 ..
2.6.20.55_99
taiṣīpakṣasya rohiṇyāṃ paurṇamāsyāṃ votsargaḥ .. 5..
2.6.20.55_100
sagaṇaḥ prācīmudīcīṃ vā diśamupaniṣkramya yatrā''paḥ sukhāḥ sukhāvagāhāstadavagāhyāghamarṣaṇena trīnprāṇāyāmānkṛtvā sapavitraiḥ pāṇibhirāpo hi ṣṭhā mayobhuva iti tisṛbhirhiraṇyavarṇāḥ śucayaḥ pāvakā iti catasṛbhiḥ pavamānaḥ suvarjana iti caitenānuvākena snātvā darbhānanyonyasmai saṃprayacchanto ditsanta ivānyonyam .. 6 ..
2.6.20.55_101
tataḥ śucau deśe prācīnapravaṇe prāgagrairdarbhairudagapavargāṇyāsanāni kalpayanti .. ( kha0 18 ) .. 7 ..
2.6.20.55_102
brahmaṇe prajāpataye bṛhaspataye'gnaye vāyave sūryāya candramase nakṣatrebhya indrāya rājñe yamāya rājñe varuṇāya rājñe somāya rājñe vaiśravaṇāya rājñe vasubhyo rudrebhya ādityebhyo viśvebhyo devebhyaḥ sādhyebhya ṛbhubhyo bhṛgubhyo marudbhyo'tharvabhyo'ṅgirobhya iti devagaṇānām .. 8 ..
2.6.20.55_103
viśvāmitro jamadagnirbharadvājo'tha gautamaḥ . atrirvasiṣṭhaḥ kaśyapa ityete saptarṣayo nivītina uttarata udīcīnapravaṇa udagagrairdarbhaiḥ prāgapavargāṇyāsanāni kalpayanti .. 9..
2.6.20.55_104
viśvāmitrāya jamadagnaye bharadvājāya gautamāyātraye vasiṣṭhāya kaśyapāya vasiṣṭhakaśyapayorantarāle'rundhatyai kalpayanti dakṣiṇataḥ prācīnapravaṇe'gastyāya .. 20.8.10 ..
2.6.20.55_105
tata ekavedyāṃ tebhyaḥ kṛṣṇadvaipāyanāya jātūkarṇyāya tarukṣāya tṛṇabindave varmiṇe varūthine vājine vājaśravase satyaśravase suśravase sutaśraśravase somaśuṣmāyaṇāya sattvavate bṛhadukthāya vāmadevāya vājiratnāya haryajvāyanāyodamayāya gotamāya ṛṇaṃjayāya ṛtaṃjayāya kṛtaṃjayāya dhanaṃjayāya babhrave tryaruṇāya trivarṣāya tridhātave śibiṃtāya parāśarāya viṣṇave rudrāya skandāya kāśīśvarāya jvarāya dharmāyārthāya kāmāya krodhāya vasiṣṭhāyendrāya tvaṣṭre kartre dhartre dhātre mṛtyave savitre sāvitryai vedebhyaśca pṛthakpṛthagṛgvedāya yajurvedāya sāmavedāyātharvavedāyetihāsa purāṇāyeti .. 11 ..
2.6.20.55_106
dakṣiṇataḥ prācīnāvītino dakṣiṇāpravaṇe dakṣiṇāgrairdarbhaiḥ pratyagapavargāṇyāsanāni kalpayanti . (kha0 19) .. vaiśaṃpāyanāya paliṅgave tittirāyokhāyā''treyāya padakārāya kauṇḍinyāya vṛttikārāya sūtrakārebhyaḥ satyāṣāḍhāya pravacanakartṛbhya ācāryebhya ṛṣibhyo vānaprasthebhya ūrdhvaretobhya ekapatnībhya iti .. 12 ..
2.6.20.55_107
yathāsvaṃ pitṛbhyo mātāmahebhyaśca kalpayantyamuṣmai kalpayāmyamuṣmai kalpayāmītyāsanena .. 13 ..
2.6.20.55_108
amuṃ tarpayāmyamuṃ tarpayāmītyudakena .. 14 ..
2.6.20.55_109
amuṣmai namo'muṣmai nama iti gandhapuṣpadhūpadīpairamuṣmai svāhā'muṣmai svāhetyannenāmuṃ tarpayāmīti phalodakenāmuṣmai namo'muṣmai nama ityupasthāya .. 15 ..
2.6.20.55_110
apareṇa vedimagnimupasamādhāya vyāhṛtiparyantaṃ kṛtvā pañca kāṇḍarṣīñjuhoti kāṇḍanāmāni vā sāvitrīmṛgvedaṃ yajurvedam̐ sāmavedamatharvavedam̐ sadasaspatimiti hutvā prathamenānuvākenādhīyate kāṇḍādīnvā sarvāñjayādi pratipadyate sviṣṭakadantaṃ kṛtvā tryahamekāhaṃ vā kṣamya yathādhyāyamadhyetavyamiti vadanti .. 16 ..
2.6.20.55_111
kāṇḍātkāṇḍādyā śateneti dvābhyāmudakānte dūrvā ropayantyudadhimūrmimantaṃ kṛtvā prācīmudīcīṃ vā diśamātamitorājiṃ dhāvanti .. 17 ..
2.6.20.55_112
pratyetyāpūpaiḥ saktubhirodaneneti brāhmaṇām̐śca tarpayanti .. 18 ..
2.6.20.55_113
evaṃ pārāyaṇasamāptau kāṇḍātkāṇḍāditi dūrvāropaṇodadhidhāvanavarjaṃ nityamevam̐ snātvā'dbhirdevānṛṣīn pitṛm̐śca tarpayanti .. (kha0 20) .. 19 ..
2.6.20.55_114
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśigṛhyasūtre viṃśatitamapraśne'ṣṭamaḥ paṭalaḥ praśnaśca samāptaḥ.
Linked texts (9)
- Hiraṇyakeśigṛhyasūtra — Hiraṇyakeśin, Sanskrit
- Āgniveśyagṛhyasūtra — Agniveśa, Sanskrit
- Bhāradvājagṛhyasūtra — Sanskrit
- Baudhāyanagṛhyasūtra — Baudhāyana, Sanskrit
- Ekāgnikāṇḍa — Sanskrit
- Vaikhānasamantrapraśna — Sanskrit
- Gobhilagṛhyasūtra — Gobhila, Sanskrit
- Jaiminīyagṛhyasūtra — Sanskrit
- Vādhūlagṛhyasūtra — Sanskrit