Kalpah 2.6.22
Kalpaḥ 2.6.22
- Language
- Sanskrit
2.6.22.1
22.1
atha dvāviṃśapraśne prathamaḥ paṭalaḥ .
kāmyaiḥ paśubhiramāvāsyāṃ paurṇamāsīṃ vā sam̐sthāpya yajeta . te brāhmaṇavyākhyātāḥ .. 1 ..
2.6.22.2
teṣāṃ nirūḍhapaśubandhena kalpo vyākhyātaḥ ..2..
2.6.22.3
sarveṣvābhicārikeṣu śaramayaṃ bahirvaibhītaka idhmo lohitoṣṇīṣā lohitavasanā nivītā ṛtvijaḥ pracaranti ..3..
2.6.22.4
vāyavyam̐ śvetamālabheta bhūtikāma iti yathāsamāmnātam .. 4 ..
2.6.22.5
teṣāmāvāpikeṣu sthāneṣu yathādevatam̐ ṣar̤ṛco nidadhāti pīvo'nnām̐ rayivṛdhaḥ sumedhā iti . etāni yathārūpaṃ yathādevatamāmnātāni bhavanti.. 5 ..
2.6.22.6
malhā iti maṇilā ityarthaḥ .. 6 ..
2.6.22.7
viṣama ālabheteti viṣamaṃ devayajanamadhyavasyati paśuṃ vā viṣama ālabheta .. 7 ..
2.6.22.8
paryāriṇīti parihāsūrbhavati .. 8..
2.6.22.9
sphyo yūpa iti sphyākṛtiryūpa āgnyāgāriko vā ..9..
2.6.22.10
tvāṣṭraṃ baḍavamiti yaṃ pumām̐sam̐ santamārohanti .. 22.1.10 ..
2.6.22.11
apāṃ cauṣadhīnāṃ ca saṃdhāviti prāvṛṣi śaratpratipattau vā . api vā'pāṃ cauṣadhīnāṃ ca saṃdhau ..11..
2.6.22.12
viśākho yūpa iti yadūrdhvaṃ raśanāyāstadviśākhaṃ yadvoparyubhe śākhe aṣṭāśrī sacaṣāle syātām ..12..
2.6.22.13
ṛṣabhe goṣu jīrṇe yūnaḥ karṇamājapetpiśaṅgarūpastannasturīpamiti .. 13 ..
2.6.22.14
athainaṃ goṣvapisṛjatyetaṃ yuvānamiti .. 14 ..
2.6.22.14_1
jīrṇamālabhate .. 1 ..
2.6.22.15
prājāpatyamaindraṃ tvāṣṭraṃ vā mano mahimna ityupākaraṇe'nuvartayate .. 15..
2.6.22.16
tṛtīyayā vapāṃ juhoti. caturthyā haviḥ . pañcamyā sauviṣṭakṛtam .. 16 ..
2.6.22.17
āgneyamaṣṭākapālaṃ nirupyājāṃ vaśāmālabhate .. 17..
2.6.22.18
vāyavyamālabheta bhūtikāma ityuktāni daivatāni .. 18..
2.6.22.19
ajāṃ vaśāmālabhamāna ā vāyo bhūṣeti vāyavyāyopākaroti .. 19 ..
2.6.22.20
ākūtyai tvā kāmāya tveti paryagnau kriyamāṇe'pāvyāni juhoti .. 22.1.20 ..
2.6.22.21
tvaṃ turīyā vaśinī vaśā'sītyudrīcīṃ nīyamānāmanumantrayate .. 21 ..
2.6.22.22
ajā'si rayiṣṭheti nihanyamānām .. 22 ..
2.6.22.23
tantuṃ tanvanniti vapāṃ juhoti .. 23
2.6.22.24
anulbaṇaṃ vayateti haviḥ .. 24 ..
2.6.22.25
manaso havirasīti haviḥśeṣānyāśnanti .. 25 ..
2.6.22.26
sā vā eṣā trayāṇāmevāvaruddheti vijñāyate .. 26 ..
2.6.22.27
tasyai vā etasyā ekamevādevayajanaṃ yadālabdhāyāmabhro bhavati .. 27 ..
2.6.22.28
yadālabdhāyāmabhraḥ syādapsu vā praveśayetsarvāṃ vā prāśnīyāt .. 28 ..
2.6.22.29
jayābhyātānānrāṣṭrabhṛta iti brāhmaṇavyākhyātāḥ .. 29 ..
2.6.22.30
cittaṃ ca svāhā cittiśca svāheti jayāñjuhoti . cittāya svāhā cittaye svāheti vā .. 22.1.30 ..
2.6.22.31
agnirbhūtānāmadhipatiḥ sa mā'vatvityabhyātānānasminbrahmannasminkṣatra ityabhyātāneṣvanuṣajati . pitaraḥ pitāmahā iti prācīnāvītī juhotyupatiṣṭhate vartāṣāḍṛtadhāmeti rāṣṭrabhṛtaḥ . paryāyamanudrutya tasmai svāheti pūrvāmāhutiṃ juhoti . tābhyaḥ svāhetyuttarām .. 2 .. 31 ..
2.6.22.31_2
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśisūtre dvāviṃśapraśne prathamaḥ paṭalaḥ .
22.2
atha dvāviṃśapraśne dvitīyaḥ paṭalaḥ .
kāmyābhiriṣṭibhiramāvāsyāṃ paurṇamāsīṃ vā sam̐sthāpya yajeta | tā brāhmaṇavyākhyātāḥ ..1..
2.6.22.31_3
sadyaskālā upām̐śutantrā yathāprakṛti caikā dakṣiṇāḥ sāṃnāyyavatyastu dvyahakālāḥ..2..
2.6.22.31_4
samidhyamānavatīm̐ samiddhavatīṃ cāntareṇa pṛthupājavatyau dhāyye .. 3..
2.6.22.31_5
anupadāvājyabhāgau yatkāmeṣṭistatpravādau syātāṃ tadarthatvāttaddevatau prākṛtau vā'nādeśe prakṛtiḥ pratyetavyā tvāṃ citraśravastametyanuṣṭubhau saṃyājye ..4..
2.6.22.31_6
purastāllakṣmā puronuvākyopariṣṭāllakṣmā yājyaitadvā viparītam .. 5..
2.6.22.31_7
aindrāgnamekādaśakapālaṃ nirvapediti tāsāmubhā vāmindrāgnī iti catasro yājyānuvākyā dve pūrvāsāṃ tisṛṇāṃ dve uttarāsāmevamata urdhvaṃ karmātireke samaśaḥ prativibhajya pūrvā pūrvāsāmuttarottarāsāṃ mantrātireke'vaśiṣṭā vikalpārthā upahomā vā..6..
2.6.22.31_8
pauṣṇaṃ caruṃ nirvapedvayamu tvā pathaspata iti pūrvā puronuvākyottarā yājyaivamata ūrdhvaṃ pūrvayottarā pratiṣṭhā .. 7..
2.6.22.31_9
kṣaitrapatyaṃ caruṃ nirvapetkṣaitrapatyasya kṣetrasya patineti .. 8..
2.6.22.31_10
agnaye pathikṛte puroḍāśamaṣṭākapālaṃ nirvapediti pravṛttasya kālātinaye pravṛtte vaiśvānaryagne nayā''devānāmiti yājyānuvākye yadvāhiṣṭhamiti saṃyājye. anaḍvāndakṣiṇā . agnaye vratapataye puroḍāśamaṣṭākapālaṃ nirvapet . tvamagne vratapā asīti yājyānuvākye .. 9..
2.6.22.31_11
agnaye rakṣoghne puroḍāśamaṣṭākapālaṃ nirvapedyam̐ rakṣām̐si saceranniti . amāvāsyāyāṃ niśi pariśritya nirvapet . kṛṇuṣva pājaḥ prasitimiti pañcadaśa sāmidhenīranvāha nityayā paridadhāti . ayā te agne samidhā vidhemeti yājyānuvākye . pare saṃyājye .. 22.2.10 ..
2.6.22.31_12
agnaye rudravate puroḍāśamaṣṭākapālaṃ nirvapedabhicaranniti . śaramayaṃ barhirbaibhītaka idhmo lohitoṣṇīṣā lohitavasanā nivītā ṛtvijaḥ pracaranti . sarvāsvabhicaraṇikāsvevam .. 3.. tvamagne rudra iti yājyānuvākye .. 11 ..
2.6.22.31_13
(agnaye surabhimate puroḍāśamaṣṭākapālaṃ nirvapedyasya gāvo vā puruṣā vā pramīyeranyo vā bibhīyādeṣā veti) . agnaye surabhimate'gnirhotā sādhvīmakardevavītimiti svayaṃ yajamāno yājyānuvākye kurvīta .. 12 ..
2.6.22.31_14
agnaye kṣāmavata iti tisraḥ kṣāmavatyastāsāmakrandadagniriti yājyānuvākye .. 13 ..
2.6.22.31_15
agnaye kāmāyetyaṣṭau . tāsāṃ tubhyaṃ tā aṅgirastametyānupūrveṇa yājyānuvākyāḥ .. 14 ..
2.6.22.31_16
annavate'nnādāyānnapataya ityetāsāmukṣānnāya vaśānnāya vadmā hīti yājyānuvākye .. 15 ..
2.6.22.31_17
agnaye pavamānāyeti trirhaviragna āyūm̐ṣi pavasa iti yājyānuvākyāḥ .. 16..
2.6.22.31_18
agnaye putravata iti dvihaviryastvā hṛdā kīriṇā yasmai tvamiti yājyānuvākyāḥ .. 17..
2.6.22.31_19
agnaye rasavate'jakṣīre carumityetāsāmagne raseneti yājyānuvākyāḥ .. 18 ..
2.6.22.31_20
vaiśvānaraṃ dvādaśakapālamiti trihaviḥ patanīyena karmaṇā kṛtenābhiśasyamānasya dvādaśa vaiśvānaryastāsāṃ vaiśvānaro na ūtyetyaṣṭau yājyānuvākyā dve dve tisṛṇāmava te heḍo varuṇeti vāruṇasya dadhikrāvṇo akāriṣamiti dadhikrāvṇaḥ .. 19 ..
2.6.22.31_21
udvāsaneṣṭāvāgneyasyāgnirmūrdhā bhuva iti yājyānuvākye .. 22.2.20 ..
2.6.22.31_22
vaiśvānaraṃ dvādaśakapālaṃ nirvapenmārutam̐ saptakapālaṃ grāmakāmaḥ .. 21 ..
2.6.22.31_23
āhavanīye vaiśvānaramadhiśrayati . gārhapatye mārutam .. 22 ..
2.6.22.31_24
alaṃkṛtya vaiśvānaramāsādayati . anūcyamānāsu sāmidhenīṣu māruto maruto yaddhava iti yājyānuvākye ..23..
2.6.22.31_25
ādityaṃ caruṃ saṃgrāmamupagrayāsyannityaditirna uruṣyatu mahīmū ṣu mātaramiti yājyānuvākye .. 24 ..
2.6.22.31_26
vaiśvānaraṃ dvādaśakapālaṃ nirvapedāyatanaṃ gatveti yatra yuyutsamānā bhavanti .. 25 ..
2.6.22.31_27
vaiśvānaraṃ dvādaśakapālaṃ nirvapetsanimeṣyanyayā rajjvottamāṃ gāmajettā bhrātṛvyāya prahiṇuyāditi bhrātṛvyamayīṃ vā'bhidadhyādgoṣṭhe vā nyaset ..4..26..
2.6.22.31_28
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśisūtre dvāviṃśapraśne dvitīyaḥ paṭalaḥ .
22.3
atha dvāviṃśapraśne tṛtīyaḥ paṭalaḥ. .
aindraṃ caruṃ nirvapetpaśukāma ityetasyānuvākasyeṣṭīnāṃ yājyānuvākyā indraṃ vo viśvatasparītyeṣo'nuvākaḥ .. 1..
2.6.22.31_29
indrāyānvṛjava ityanvaha māsā iti .. 2 ..
2.6.22.31_30
indrāṇyai caruṃ nirvapedyasya senā'sam̐śiteva syādadhṛtevetyartho balbajānidhma upasaṃnahya sahedhmenābhyādadhyāduttamā dhāyyā . revatī puronuvākyā bhavati śakvarī yājyā proṣvasmai purorathamiti .. 3 ..
2.6.22.31_31
āgnāvaiṣṇavamekādaśakapālaṃ nirvapedabhicarantsarasvatyājyabhāgetyājyahavirityatho bārhaspatyaścaruriti trirhavirdve dve puronuvākye kuryāt . agnāviṣṇū sajoṣasā''gnāviṣṇū ityāgnāvaiṣṇavaṃ syāt . pra ṇo devyā no divaḥ pāvīravī kanyeti sārasvatasya . bṛhaspate juṣasva na iti bārhaspatyasya .. 4 ..
2.6.22.31_32
etayaiva yajetābhicaryamāṇa āgnāvaiṣṇavo'yaṃ yajño nopanamedāgnāvaiṣṇavo ghṛte caruścakṣuṣkāmasyāgnāviṣṇū agnāviṣṇū ityeva yājyānuvākye .. 5 ..
2.6.22.31_33
maitrāvaruṇamekakapālaṃ nirvapedā no mitrāvaruṇeti maitrāvaruṇasya .. 6..
2.6.22.31_34
tiṣyāpūrṇamāse somāraudro brahmavarcasakāmasya pariśrite yājayanti . śvetāyai śvetavatsāyai dugdhaṃ mathitamājyaṃ bhavati . ājyaṃ prokṣaṇamājyena mārjayante tūṣṇīkena . prokṣaṇamārjane . mānavī ṛcau dhāyye kuryāt . makṣū devavata ityetāsāṃ dve. pañca somāraudrīyaṃ somārudreti sarvāsāṃ yājyānuvākye .. 7..
2.6.22.31_35
yadi bibhīyādduścarmā bhaviṣyāmīti somāpauṣṇaṃ caruṃ nirvapetsomāpūṣaṇā imau devāviti yājyānuvākye .. 8 ..
2.6.22.31_36
somāraudre jyogāmayāvinaḥ .. 5 .. hotā'naḍvāhaṃ dakṣiṇāṃ dadāti . somāraudraṃ caruṃ nirvapedyaḥ kāmayeta sve'smā āyatane bhrātṛvyaṃ janayeyamiti bhrātṛvyakṣetre yajeta . vediṃ parigṛhya dakṣiṇamardhamuddhṛtya tadevārdhena barhiṣastṛṇīyādardhamidhmasyābhyādadhyāt .. 9..
2.6.22.31_37
aindramekādaśakapālaṃ nirvapenmārutam̐ saptakapālaṃ grāmakāmaḥ .. 22.3.10..
2.6.22.31_38
āhavanīya aindramadhiśrayati . gārhapatye mārutam .. 11 ..
2.6.22.31_39
alaṃkṛtyaindramāsādayati anūcyamānāsu sāmidhenīṣu mārutam .. 12 ..
2.6.22.31_40
indraṃ vo viśvatasparīndraṃ naro maruto yaddhavaṃ iti yājyānuvākyāḥ ..13..
2.6.22.31_41
etāmeva nirvapedyaḥ kāmayeta kṣattrāya ca viśe ca samadaṃ dadhyāmityaindrasyāvadyanbrūyādindrāyānubrūhītyaindrī puronuvākyā''śrāvya brūyānmaruto yajeti mārutī yājyā mārutasyāvadyanbrūyānmarudbhyo'nubrūhīti mārutī puronuvākyā''śrāvya brūyādindraṃ yajeti aindrī yājyā .. 14 ..
2.6.22.31_42
etāmeva nirpedyaḥ kāmayeta kalperanniti yathādevatamavadāya yathādevataṃ yajeta .. 15..
2.6.22.31_43
èndramekādaśakapālaṃ nirpedvaiśvadevaṃ dvādaśakapālaṃ grāmakāma iti .. 16..
2.6.22.31_44
aindrasya pūrvamavadānamavadāya vaiśvadevasyāvadyedupariṣṭāduttaramaindrasyendrāya viśvebhyo devebhyo'nubrūhīndraṃ viśvāndevānyajati saṃpreṣyati bhareṣvindramiti yājyānuvākye .. 17 ..
2.6.22.31_45
upādhāyyapūrvayaṃ vāso dakṣiṇā .. 18 ..
2.6.22.31_46
(dviguṇānsaṃjñānyāṃ saṃgacchadhvaṃ samāno mantraḥ samānī vaḥ saṃjñānaṃ naḥ saṃjñānaṃ me iti pañca homāṣṭīkāḥ. atra dhūnutha dyāṃ pravepayanti parvatānityupahomau) ṭīkājī ( dviguṇaṃ jī) tu prayāṇe citrāntamityekeṣāṃ mārutasya priyā vo nāma huve turāṇāmiti .. 19..
2.6.22.31_47
saṃjñānye samavadāya pracaredagnaye vasumate somāya rudravata indrāya marutvate varuṇāyā''dityavate'nubrūhyagniṃ vasumantam̐ somam̐ rudravantamindraṃ marutvantaṃ varuṇamādityavantaṃ yajeti saṃpreṣyati . āgniḥ prathamo vasubhiriti yājyānuvākye . nānā vā pracaryāḥ samānī yājyānuvākye uttare saṃyājye..6..22.3.20..
2.6.22.31_48
ādityebhyo bhuvadvadbhyaścarumiti yajño devānāṃ pratyetīti yājyānuvākye .. 21..
2.6.22.31_49
avaruddho vā'varudhyamāno vā'bhyathārayadvatīṃ nirupyā''ste yāvadenaṃ nāparundhyurdhāsyanva ādityāsa iti yājyānuvākye .. 22 ..
2.6.22.31_50
aparudhyamāno'dite'numanyasveti .. 23 ..
2.6.22.31_51
aparoddhuḥ padyādāya gacchati .. 24 ..
2.6.22.31_52
yāṃ janatāṃ gacchedyastatra mukhyapravādo bhavati .. 25..
2.6.22.31_53
tasya gṛhādvrīhīnāharecchuklām̐śca kṛṣṇām̐śca . vicinuyādye śuklāḥ syustamādityaṃ caruṃ nirvapet .. 26 ..
2.6.22.31_54
ye kṛṣṇāstānkṛṣṇājina upanahya prajñātānnidhāyopapreta marutaḥ sudānava enā viśpatinā'bhyamum̐ rājānamiti yajamānamabhyeti satyā''śīriti padaikadeśaṃ yajamānasyottare vāsasi nivapatīha mana ityurasi śeṣaṃ tyānnu kṣatriyāniti yājyānuvākye .. 27..
2.6.22.31_55
yadi nāvagacchedimamahamādityebhyo bhāgaṃ nirvapāmyamuṣmādamuṣyai viśo'vagantorityaparoddhurnāma gṛhṇāti tasyaiva viśaḥ .. 28 ..
2.6.22.31_56
yadi nāvagacchedāśvatthānmayūkhāntsapta madhyameṣāyāmupahanyādidamahamādityānbadhnāmīti trīnprācaścatura udīcaḥ .. 29 ..
yadi nāvagacchedetamevā''dityaṃ caruṃ nirvapedidhme'pi mayūkhānsaṃnahyedanavagataḥ .. 22.3.30 ..
2.6.22.31_57
kṛṣṇānāṃ vāruṇaṃ caruṃ nirvapati . anavagato vā''dityaṃ nirupya vāruṇaṃ nirvapedimaṃ me varuṇa tattvā yāmīti yājyānuvākye . tvaṃ no agna iti saṃyājye .. 31 .. .
2.6.22.31_58
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśisūtre dvāviṃśapraśne tṛtīyaḥ paṭalaḥ .
22.4
atha dvāviṃśapraśne caturthaḥ paṭalaḥ .
prājāpatyām̐ śatakṛṣṇalāṃ nirvapedāyuṣkāmaḥ..1..
2.6.22.31_59
śatam̐ hiraṇyakṛṣṇalāni kākiṇyā māṣeṇa vā saṃmitāni . auṣadhakalpo yatprāgavahananāttatkṛtvā pavitrāntarhita ājya āvapati. dha(gha)rmamātraṃ śrapaṇam . pracaraṇakāle'ṣṭau devatāyā avadyati . catvāri sviṣṭakṛti . dve prāśitre'ṣṭāviḍāyām . caturdhākaraṇakāle sarvāṇi prāśitre samopyaikadhā brahmaṇa upaharati . tāni brahmā bhakṣayati . bhakṣāya nayatītareṣām .. 2..
2.6.22.31_60
sauryaṃ caruṃ nirvapedadhastādupariṣṭācca rukmābhyāṃ parigṛhyā''sādayati . tasya prayāje prayāje kṛṣṇalaṃ juhoti . apohya rukmau caruṇā pracarati. udu tyaṃ citramiti yājyānuvākye . etāveva rukmau dakṣiṇā ..3..
2.6.22.31_61
āgneyamaṣṭākapālaṃ nirvapediti trihaviḥ sa pratnavaditi yājyānuvākyāḥ .. 4..
2.6.22.31_62
somendram̐ śyāmākaṃ caruṃ nirvapetsomavāminaḥ somātipavitasyardūdareṇā''pāntamiti yājyānuvākye .. 5..
2.6.22.31_63
agnaye dātra iti trirhavisteṣāṃ prājāpatyaṃ saṃsṛṣṭahavistṛtīyam . dadhi madhu ghṛtamāpo dhānā iti dadhi madhu ghṛtamāpastaṇḍulā ityeteṣāmājyavikāro madhūdake sam̐sṛṣṭe mukhye svādharmyabhūyastvādājyavikāro balīyānagne dā dāśuṣe rayimityāgneyasya.
mā no mardhīrā tū bharetyaindrasya . ghṛtaṃ na pūtamubhe iti prājāpatyasya .. 6..
2.6.22.31_64
jñavibhraṣṭasyā''gneyādīni trīṇyupakramyāśaknuvanyajñavibhraṣṭaḥ. āgneyasya ca saumyasya caindre samāśleṣayediti sam̐hitāni havīm̐ṣyadhiśrayatītyarthaḥ . lepau vā'sminsamāśleṣayet . sapatnavaditi yājyānuvākyāḥ .. 7 ..
2.6.22.31_65
dvāvagnīṣomīyau . nānātantrāvagnīṣomā savedaseti yājyānuvākyāḥ .. 8..
2.6.22.31_66
somāya vājine śyāmākasyā''pyāyasva saṃ ta iti .. 9 ..
2.6.22.31_67
brāhmaṇaspatyasya gaṇānāṃ tvā gaṇapatim̐ havāmaha iti .. 22.4.10..
2.6.22.31_68
tāṃ yaḥ kāmayeta brahmanviśaṃ vināśayeyamiti ..8..
2.6.22.31_69
sarvaṃ brāhmaṇaspatyaṃ bhavati . maruto yaddhava iti yājyānuvākye .. 11..
2.6.22.31_70
aryamṇe caruṃ nirvapetsuvargakāmo'ryamā''yāti ye te iti .. 12 ..
2.6.22.31_71
yo rājanya ānujāvaraḥ syāttasmā etamaindramānuṣūkamekāśadaśakapālaṃ nirvapadaindrasyānuṣūkasya budhnādagramiti ..13..
2.6.22.31_72
(yo brāhmaṇānujāvaraḥ syāttasmā etaṃ bārhaspatyamānuṣūkaṃ caraṃ nirvapet . ) bārhaspatyasya pra yo jajña iti .. 14 ..
2.6.22.31_73
pāpayakṣmagṛhītasyā''dityaścaruramāvāsyāyāṃ aśvo japo yamādityā iti yājyānuvākye .. 15 ..
2.6.22.31_74
tridhātuṃ nirvapedindrāya rājña ityekādaśasūttāneṣu kapāleṣvadhiśrayati paritapanāntaṃ kṛtvā tasminnuttaraṃ jyāyām̐samadhiśrayati . yathāśṛtānalaṃkṛtya sādayati . pracaraṇakāle madhyātprathamāṃ devatāṃ yajati . dakṣiṇārdhāddvitīyāmuttarārdhāttṛtīyām̐ sarveṣāmabhigamayannavadyati . acchaṃbaṭkāraṃ yāvatā hi na prāpnuyāttāvatā ca vaṣaṭ kuryāt . prācyāṃ diśi tvamindrā'(ndo')si rājeti tisra ṛco vyatyāsamanvāha . prathamāmanūcya madhyamayā yajeta . madhyamāmanūcyottamayā yajeta . uttamāmanūcya prathamayā yajeta . evaṃ sarvā anuvākyāḥ sarvā yājyā bhavanti .. 16 ..
2.6.22.31_75
sarvapṛṣṭhāṃ nirvapedindrāya rāthaṃtarāyeti dvādaśasūttāneṣu kapāleṣvadhiśrayati . pracaraṇakāle pūrvārdhātprathamāṃ devatāṃ yajati . evamitarāḥ pradakṣiṇaṃ samantaṃ paryavadyatīti vijñāyate . abhi tvā śūra nonuma iti ṣaḍṛco vyatyāsamanvāha vijñāyate ca na bṛhatyā vaṣaṭ kuryādyadbṛhatyā vaṣaṭ kuryādantaṃ chandām̐si gamayedanuvākyāyāścatvāryakṣarāṇi na yājyāyāmadhyūhya yajatyanuṣṭubhaṃ ca vā etatpaṅktiṃ ca saṃpādayanti manyāmahe .. 9.. indrāya rāthaṃtarāyānubrūhītyukte abhi tvā śūra nonumo'dugdhā iva dhenavaḥ . īśānamasya jagataḥ suvardṛśamīśānamomityanūcyendra tasthuṣastvāmiddhi havāmahe iti yajatīndrāya bārhatāyānubrūhītyukte tvāmiddhi havāmahe sātā vājasya kāravaḥ . tvāṃ vṛtreṣvindra satpatiṃ narastvāṃ kāṣṭhomityanūcya svarvato'bhi tvā śūra nonuma iti yajati . indrāya vairūpāyānubrūhītyukte yadyāva ityanūcya pibā somāmiti yajati . indrāya vairājāyānubrūhītyukte pibā somamityanūcya yadyāva iti yajati . indrāya śākvarāyā nubrūhītyukte revatīrna ityanūcya proṣvasmai purorathamiti yajati . indrāya raivatāyānubrūhītyukte proṣvasmai purorathamiti( tyanūcya ) revatīrna iti yajati . aśvarṣabho vṛṣṇivastaḥ sā dakṣiṇā.. 17..
2.6.22.31_76
vṛṣatvāyaitayaiva yajetābhiśasyamānaḥ.. 18..
2.6.22.31_77
cakṣuṣkāmasyā''gneyādīni trīṇyudagne śucayastava vi jyotiṣodu tyaṃ citramiti yājyānuvākyā: . samānī āgneyābhyāṃ caturdhākaraṇakāle sauryāntrīnpiṇḍānkṛtvodu tyaṃ jātavedasam̐ sapta tvā harito rathe citraṃ devānāmiti pratimantraṃ piṇḍānyajamānāya prayacchati . tānyajamānaḥ prāśnāti .. 19..
2.6.22.31_78
vaiśvadevīm̐ sāṃgrahaṇīṃ nirvapedgrāmakāma iti . pṛṣatyāḥ pṛṣadvatsāyai dugdhe vatsāyai caruṃ ghṛta ityekeṣām . dhruvo'si dhruvo'ham̐ sajāteṣu bhūyāsamiti paridhīnparidadhāti . viśve devā viśve devā iti yājyānuvākye . āmanamasyāmanasya devā ityāmane tisa āhutīrjuhoti . aprakṛtānāmanirdiṣṭakālānāṃ karmaṇāṃ pradhānānantaryamityātreyaḥ . antamāgantūnīti bādarāyaṇaḥ .. 10 .. 22.4.20 .. 4 ..
2.6.22.31_79
iti satyāṣāḍhahiraṇyakaśisūtre dvāviṃśapraśne caturthaḥ paṭalaḥ .
22.5
atha dvāviṃśapraśne pañcamaḥ paṭalaḥ .
yo jyogāmayāvī syādyo vā kāmayeta sarvamāyuriti . tasmā etāmiṣṭiṃ nirvapet . āgneyādīni pañca pātrasam̐sādanakāle khādiraṃ catuḥsraktipātraṃ prayunakti . sauvarṇaṃ ca pravṛttaṃ śatamānasya kṛtam . atho khalu yāvatīḥ samā eṣyanmanyeta tāvanmānam̐ syāditi vijñāyate .. 1..
2.6.22.31_80
yannavamaittannavanītamabhavadityājyamavekṣyā''jyagrahaṇakāle tūṣṇīmāditaḥ khādire caturgṛhītaṃ gṛhītvā'thetarāsu gṛhṇāti . sādanakāla uttareṇa dhruvām̐ sādayati . tasminpravṛttamavadadhāti . āyuṣṭa āyurdā agna āpyāyasva saṃ te'va te heḍa uduttamaṃ pra ṇo devyā no divo'gnāviṣṇū agnāviṣṇū iti yājyānuvākyāḥ..2..
2.6.22.31_81
aśvinoḥ prāṇo'sīti catura upahomāñjuhoti ..3..
yatkhādira ājyaṃ tadagreṇā''havanīyaṃ paryāhṛtya dakṣiṇenā''havanīyamantarvedi nidadhāti .. 4 ..
2.6.22.31_82
tadyajamāno'vekṣate ghṛtasya dhārāmamṛtasya panthāmiti ..5..
2.6.22.31_83
athāsya brahmā dakṣiṇaṃ hastaṃ gṛhṇāti . brahmaṇa itara ṛtvijo hastamanvārabhya yajamānaṃ paryāhuḥ pāvamānena tvā stomeneti .. 6..
2.6.22.31_84
athaitadyajamāno hiraṇyādghṛtaṃ niṣpibatīmamagna āyuṣe varcase kṛdhīti niṣpibantamabhimantrayate .. 7..
2.6.22.31_85
uddhṛtya pravṛttaṃ prakṣālya dakṣiṇe karṇe yajamānaḥ pradakṣiṇamābadhnāti . āyurasi viśvāyurasīti .. 8..
2.6.22.31_86
athāsyādhvaryurdakṣiṇam̐ hastam̐ sāṅguṣṭhaṃ gṛhṇātyagnirāyuṣmāniti ṣaḍbhiḥ paryāyaiḥ .. 9..
2.6.22.31_87
sviṣṭakṛtprabhṛti .. 11.. siddham̐ saṃtiṣṭhate .. 22.5.10 ..
2.6.22.31_88
ṛtvijo'śvapratigrahe vāruṇī. yāvato'śvānpratigṛhṇīyāttāvato vāruṇāṃścatuṣkapālānnirvapedekamatiriktamimaṃ me varuṇa tattvā yāmīti yājyānuvākye .. 11 ..
2.6.22.31_89
yadyaparaṃ pratigrāhī syātsauryamekakapālaṃ nirvapet . udu tyaṃ citramiti yājyānuvākye .. 12 ..
2.6.22.31_90
apo'vabhṛthamavaiti sāmavarjamanūyājāntam . imaṃ me varuṇa tattvā yāmīti yājyānuvākye .. 13 ..
2.6.22.31_91
aponaptrīyaṃ caruṃ punaretya nirvapedapāṃnapātsamanyā yantīti yājyānuvākye .. 14 ..
pāpmagṛhītasyaindrāvaruṇamekakapālaṃ nirvapet .. 15 ..
aindrāvaruṇīṃ payasyāntaṃ payasyāyāmavadhāya pracchādyā''sādayati ..16..
2.6.22.31_92
athāsmātpayasyāṃ pratidiśaṃ vyūhati yā vāmindrāvaruṇā yatavyā tanūrityetaireva punaḥ samūhatyamuktamiti mantrāntsaṃnamati ..17 ..
indrāvaruṇā yuvamadhvarāya, ā no mitrāvaruṇā pra bāhavā iti yājyānuvākye .. 18 ..
2.6.22.31_93
yo vāmindrāvaruṇāviti payasyāyā upahomāḥ ..19..
2.6.22.31_94
agnaye pravata iti trihaviḥ praprāyamagniriti yājyānuvākyāḥ .. 22.5.20
indrāyām̐homuca iti trīṇyam̐homuce viveṣa yanmā vi na indrendra kṣattramindriyāṇi śatakrato'nu te dāyīti yājyānuvākyāḥ .. 21..
2.6.22.31_95
agnaye saṃvargāya puroḍāśamaṣṭākapālaṃ nirvapet . tam̐ śṛtamāsannametena yajuṣā'bhimṛśedojo'si saho'sīti . yukṣvā hi devahūtamāniti pañcadaśa sāmidhenīranvāha nityayā paridadhāti . kuvitsu na iti yājyānuvākye . uttare saṃyājye .. 22 ..
2.6.22.31_96
prājāpatyo gārmutaścaruḥ prajākāmasya prajāpate, sa veda putra iti yājyānuvākye .. 23 ..
2.6.22.31_97
somāpūṣaṇeti somāpauṣṇasya .. 24 ..
2.6.22.31_98
citrāpūrṇamāse nirvapetpaśukāmasyā''gneyādīni saptāgninā rayimaśnavaditi yājyānuvākyāḥ . agne gobhirna āgahītyupahomāḥ .. 25..
2.6.22.31_99
puṣkaleṣu nakṣatreṣūdavasāya .. 12 .. 26 ..
2.6.22.31_100
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśisūtre dvāviṃśapraśne pañcamaḥ paṭalaḥ .
22.6
atha dvāviṃśapraśne ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ .
kārīryā vṛṣṭikāmo yajeta .. 1 ..
2.6.22.31_101
agnīnanvādhāya dakṣiṇenā''havanīyaṃ mārutamasi marutāmoja iti kṛṣṇaṃ vāsaḥ kṛṣṇatūṣaṃ yajamānaḥ paridhatte . apa upaspṛśya .. 2 ..
2.6.22.31_102
ramayata marutaḥ śyenamāyinamiti paścādvātaṃ pratimīvati purovātameva janayatyehi vāteti . kṛṣṇo'śvaḥ purastātpratyaṅmukho'vasthito bhavati ..3..
2.6.22.31_103
tametena vāsasā'bhipinaṣṭyabhikrandayati yadi krandedvidhūnuyācchakṛnmūtraṃ vā kuryādvarṣiṣyatīti vidyāt .. 4 ..
2.6.22.31_104
purovāto varṣannityaṣṭau vātanāmāni hutvā'ntarvedi kṛṣṇājinaṃ prācīnagrīvamuttaralomā''stṛṇāti ..5..
2.6.22.31_105
tasminkharjūrasaktūnkarīrasaktūnnidadhāti māndā vāśā iti kṛṣṇamadhuṣā saṃyutya tisraḥ piṇḍīḥ kṛtvā puṣkarapalāśeṣūpaveṣṭya vṛṣṇo aśvasya saṃdānamasīti kṛṣṇenāśvadāmnopanahyati .. 6 ..
2.6.22.31_106
utkare prāgīṣaṃ trigavaṃ tricchadiranapasthitaṃ bhavati . devā vasavyā iti tasyottame chadiṣi kṛṣṇājinamābadhnāti .. 7 ..
2.6.22.31_107
ahorātrāvasaktaṃ bhavati .. 8..
2.6.22.31_108
yadi varṣetpiṇḍīreva juhuyāt .. 9..
2.6.22.31_109
yadi na varṣeddevāḥ śarmaṇyā iti madhyama ābadhnāti . ahorātrāvasaktaṃ bhavati . yadi varṣetpiṇḍīreva juhuyāt . yadi na varṣeddevāḥ sapītaya iti jaghanya ābadhnāti . ahorātrāvasaktaṃ bhavati . yadi varṣetpiṇḍīreva juhuyāt . yadi na varṣecchvobhūte trīṇi dhāmacchadādīni kṛṣṇānāṃ vrīhīṇāṃ nirvapati .. 22.6.10 ..
2.6.22.31_110
tānyāsādyottarataḥ kṛṣṇājinamāsādayati .. 11 ..
2.6.22.31_111
tvaṃ tyā cidacyuteti yājyānuvākyāḥ .. 12..
2.6.22.31_112
divā cittamaḥ kṛṇvantītyetābhiḥ piṇḍīrjuhoti..13..
2.6.22.31_113
athā''sāṃ dhūmamudyantamanumantrayate'sitavarṇā haraya iti .. 14 ..
2.6.22.31_114
utkare kṛṣṇāmāmapakvāṃ sthālīmadbhiḥ pūrayati sṛjā vṛṣṭimiti .. 15 ..
2.6.22.31_115
yadi bhidyeta varṣiṣyeteti vidyāt .. 16 ..
2.6.22.31_116
anasa upastambhane śaṅkau vā kṛṣṇā'virbaddhā bhavatyabjā asīti tasyāmaśvavijñānamupaiti ..17..
2.6.22.31_117
utkare varṣāhustambaṃ pratiṣṭhāpyonnamayya pṛthivīmiti varṣāhvāṃ juhoti .. 18 ..
2.6.22.31_118
tamāhavanīye'nuprahṛtya hiraṇyakeśo rajaso visāra iti dhūmamudyantamanumantrayate .. 19 ..
2.6.22.31_119
ye devā divibhāgā ityutkare kṛṣṇājinamavadhūnoti .. 22.6.20 ..
2.6.22.31_120
aurvabhṛguvacchucimiti saṃyājye .. 21 ..
2.6.22.31_121
kṛṣṇaṃ vāsaḥ kṛṣṇo'śvaḥ kṛṣṇāvirdakṣiṇā .. 22 ..
2.6.22.31_122
atha sarvakārīryāgneya evāṣṭākapālo'nupasargastasyopahomā vātanāmāni yābhiḥ kṛṣṇājinamābadhnāti yābhiḥ piṇḍīrjuhoti yābhyāṃ ca dhūmamudyantamanumantrayate .. 23 ..
pūrvavattridhātumadhiśrayati .. 24 ..
2.6.22.31_123
yavamayastu madhyaḥ . aindrāvaiṣṇavam̐ havirbhavati .. 25..
2.6.22.31_124
.pra so agna ityuṣṇikkakubhau dhāyye . agne trī te vājinā trī ṣadhasthe te trivatyā paridadhāti . saṃ vāṃ karmaṇobhā jigyathu reti yājyānuvākye . uttare saṃyājye ..26..
2.6.22.31_125
hiraṇyaṃ tārpyaṃ dhenuriti dakṣiṇā .. 27 ..
2.6.22.31_126
aindrābārhaspatyaṃ caruṃ nirvapedrājanye jāta idaṃ vāmāsye haviriti yājyānuvākye . hiraṇyaṃ dāma dakṣiṇā dakṣiṇā .. 14 .. 28..
2.6.22.31_127
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśisūtre dvāviṃśapraśne ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ ..
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśisūtre dvāviṃśaḥ praśnaḥ .