Kalpah 2.6.29
Kalpaḥ 2.6.29
- Language
- Sanskrit
2.6.29.1
29.1
athaikonatriṃśaḥ praśnaḥ.
tatra prathamaḥ paṭalaḥ .
diṣṭagamanādayukṣvahaḥsvahorātrārdhamāsa[māsa]rtuṣu saṃvatsare vā nidadhāti ..1..
2.6.29.2
aprajñāte yāthākāmī yā māghyāḥ paurṇamāsyāḥ phālgunyāścaitryā vaiśākhyā naidādhyā vopariṣṭādamāvāsyā tasyām ..2..
2.6.29.3
ayujo yujo vā'bhrīrādāyottarato loṣṭānavarujya dakṣiṇā nirharanti sthalārthāniṣṭakārthānvā ..3..
2.6.29.4
purastādeva śmaśānāyatanādoṣadhīruddhārayanti pāṭhāpṛśniparṇīkarṇikāra rājavṛkṣakaṇṭakatilvakavibhītakārkaśaraśvadaṃṣṭrādhyaṇḍā anyāśca kṣīriṇīranutkhayāḥ .. 4 ..
2.6.29.5
aparāhṇe śmaśānāyatanaṃ (vi) mimīte pañca pañca prakramānsarvataḥ ..5 ..
2.6.29.6
ṣaṭ purastādityeke .. 6..
2.6.29.7
māne parītāna iṣṭakopadhāna iti diksaṃyogaḥ .. 7..
2.6.29.8
sarvatra purastādupakramaḥ .. 8..
2.6.29.9
prasavyaṃ dakṣiṇato'pavargaḥ. trivṛtā mauñjyā. vālvajyā vā rajjvā prasavyāvṛttayā triḥ prasavyaṃ paritatyāyugbhirudakumbhaiḥ svavokṣitamavokṣedyathā prāṇādutsarpet .. 9..
2.6.29.10
na prāṇāna(da)dhi nivapedyadi prāṇāna(da)dhi nivapejjīvatāṃ ha tatprāṇānaghi nirvapet .. 29.1.10 ..
2.6.29.11
khāryāṃ talpe vā saṃbhārānopya .. 11 .. (kha0 1).
2.6.29.12
śvobhūte paśunā tadarthamannam̐ sam̐skṛtya tadamāvāsyāyāṃ nidadhāti .. 12 ..
2.6.29.13
atha yadi punardhaviṣyantaḥ syustadaṅgāra talpaṃ vā minvanti .. 13..
2.6.29.14
tasya pūrvārdhe madhye paścārdhe vā pālāśīṃ methīṃ nighnanti triviṣūkām .. 14 ..
2.6.29.15
purastādeva śūdrotpanno brahmabandhurvā saṃvāditopaviśati .. 15..
2.6.29.16
yā strī mukhyatamā tāmāha vasatiṃ mayā saha pṛcchati .. 16..
2.6.29.17
na dadāmītītarā pratyāha .. 17 ..
2.6.29.18
evaṃ dvitīye karoti .. 18 ..
2.6.29.19
ekarātrāya dadāmīti tṛtīye .. 19..
2.6.29.20
yāvadrātraṃ vā dhaviṣyantaḥ syuḥ .. 29.1.20..
2.6.29.21
etasyāṃ vāci medhyāmūle śarīrāṇi nidadhāti .. 21 ..
2.6.29.22
śatātṛṣṇaṃ ca kumbhaṃ triviṣūke .. 22..
2.6.29.23
tasya bilaṃ carmaṇā kuśaiḥ pariṇaddhaṃ bhavati .. 23 ..
2.6.29.24
tasmindadhi vājinamiśramānayati vaiśvānare haviridaṃ juhomīti .. 24 ..
2.6.29.25
vikṣarantamabhimantrayate-drapsaścaskandemam̐ samudramiti dvābhyām .. 25 ..
2.6.29.26
catvāro brahmacāriṇo'nye vā brāhmaṇāḥ prayatā dakṣiṇānkeśapakṣānudgrathya savyānprasrasya dakṣiṇānūrūnāghnānāścarmā''ghnanta: sigbhirabhidhūnvantastriḥ prasavyaṃ pariyantyajinamedhyajiname(dhyajiname)dhīti ..26..
2.6.29.27
evamamātyāḥ striyaśca ..27..
2.6.29.28
uttarābhiḥ sigbhirmantravarjaṃ pūrvavatparikramaṇam .. 28 ..
2.6.29.29
saṃpravadanti vīṇāḥ śaṅkhānnālīkāntū (kāṃstu)ṇāpaṇavānnṛtyagītavāditrāṇīti .. 29 ..
2.6.29.30
prātarmadhyaṃdine'parāhṇe (ityevaṃ rātrestriraparapakṣasya) tisro rātrīḥ [ dhuvanti ] .. 29.1.30 ..
2.6.29.31
pañca sapta navaikādaśa vā'rdhamāsaṃ māsaṃ vatsaramu haike dhuvantyannaṃ ca yathāśakti deyaṃ tathā dravyāṇi .. 31 ..
2.6.29.32
uttame'hani dravyatyāga ityeke .. 32..
2.6.29.33
etasminnevāgnau tṛṣṇīmupacaritānpañca carūm̐ śrapayanti .. 33 ..
2.6.29.34
teṣāmabhighāraṇāni ghṛtam̐ śritaṃ kṣīraṃ dadhi madhvityapūpābhirdhānā bhavanti .. 34 ..
2.6.29.35
apararātre gacchantyagniḥ prathamo'rdho(tho)dakumbho'naḍvāñcharīrāṇi saṃbhārā iti yena cānyenārthī bhavati .. 35..
2.6.29.36
na hīnamanvāhareyurantarā grāmaṃ śmaśānaṃ caitamagnimindhāna āste .. 36 .. (kha02).
2.6.29.37
vyuṣṭāyām̐ hariṇyā palāśaśākhayā śamīśākhayā vā śmaśānāyatanam̐ saṃmāryṭbhapeta vīteti .. 37 ..
2.6.29.38
dakṣiṇata: śākhāmudasitvā'pa upaspṛśyoddhatyāvokṣya savitaitāni śarīrāṇīti sīraṃ yunakti ṣaḍgavaṃ dvādaśagavaṃ caturvim̐śatigavaṃ vā .. 38..
2.6.29.39
yāvadgavaṃ sīraṃ tāvanti śatānīṣṭakānāṃ mānā(ni) bhavantīti vijñāyate .. 39..
2.6.29.40
tasyāścaturvim̐śena bhāgeneṣṭakāḥ karoti pādeṣṭakāśca .. 40..
2.6.29.41
vāraṇaṃ kāṣṭhamayam .. 41 ..
2.6.29.42
mauñjaṃ rajjumayam .. 42 ..
2.6.29.43
vacanādanyat .. 43..
2.6.29.44
śunaṃ vāhā iti dvābhyāṃ prasavyāvṛttāḥ ṣaṭ parācī: sītāḥ kṛṣati .. 44 ..
2.6.29.45
udyamya lāṅgalaṃ sīte vandāmaha iti sītāḥ pratyavekṣate .. 45 ..
2.6.29.46
savitaitāni śarīrāṇīti madhye kṛṣṭasyāsthikumbhaṃ nidadhāti .. 46 ..
2.6.29.47
vimucyadhvamaghniyā devayānā iti dakṣiṇem̐'se balīvardānvimucya tāndakṣiṇenotsṛjyādhvaryave dadāti .. 47 ..
2.6.29.48
udapātreṇodumbaraśākhayā'vokṣati pra vātā vā-ntīti .. 48..
2.6.29.49
pātryāṃ sarvoṣadhīḥ saṃyutya vapati yathā yamāyeti ..49..
2.6.29.50
citaḥ stha paricita ityaparimitābhiḥ śarkarābhiḥ pariśrityā''pyāyasva sametu ta iti sikatā vyūhati ..29.1.50..
2.6.29.51
uttarayā triṣṭubhā rājanyasya ..51..
2.6.29.52
jagatyā vaiśyasya ..52..
2.6.29.53
vidhṛtiloṣṭānpratidiśamanvīkṣamāṇa upadadhātyutte tanomītyetaiḥ pratimantraṃ tilamiśrābhirdhānābhistriḥ pradakṣiṇaṃ parikiratyeṇīrdhānā iti .. 53..
2.6.29.54
abhivānyāyai dugdhasyārdhaśarāve saktūṃstriḥ prasavyamanārabhyopamathitamāmapātrasthaṃ dakṣiṇata upadadhātyeṣā te yamasādana iti .. 54..
2.6.29.55
samūlaṃ barhirdakṣiṇāgraṃ stṛṇātīdaṃ pitṛbhyaḥ prabharemeti .. 55 ..
2.6.29.56
pālāśānparidhīnparidadhāti mā tvā vṛkṣāviti pūrvāparāvuttarayā dakṣiṇottarau ..56..
2.6.29.57
madhye naleṣi( ṣī )ko nidadhāti nalaṃ plavamiti .. 57 ..
2.6.29.58
purāṇena sarpiṣā śarīrāṇi susaṃtṛptāni saṃtṛpyotarata āsīno'nanvīkṣamāṇo darbheṣvasthīni nivapati savitaitāni śarīrāṇīti .. 58 ..
2.6.29.59
yathā'ṅgamaṅgāni saṃnidhāyāthainamupatiṣṭhate ṣaḍḍhotā sūryaṃ te cakṣuriti .. 59..
2.6.29.60
bhuktabhogena vāsasā'sthikumbhaṃ nimṛjyoparyupari śiro dakṣiṇā vyudasyati paraṃ mṛtyo anu parehi panthāmiti .. 29.1.60..
2.6.29.62
athāsya kapālāni susaṃbhinnāni saṃbhinatti yathaiṣūdakaṃ na tiṣṭhet .. 61 ..
bhuktabhogena vāsasā śarīrāṇi pracchādyodapātreṇodumbaraśākhayā'vokṣati śaṃ vāta iti ..62.. (kha03) .
2.6.29.63
iṣṭakā: pratidiśama( na )nvīkṣamāṇā upadadhāti pṛthivyāstvā loke sādayāmītyetaiḥ pratimantraṃ madhye pañcamīṃ tāṃ dakṣiṇena ṣaṣṭhīm .. 63 ..
2.6.29.64
evaṃ carūnapūpavānghṛtavāniti pratimantram ..64..
2.6.29.65
atilābhirdhānābhistriḥ prasavyaṃ parikiratyetāste svadhā amṛtāḥ karomīti .. 65..
2.6.29.66
oṣadhīstambānpratidiśamananvīkṣamāṇā(ṇa) upadadhāti tvāmarjuneti pratimantram .. 66 ..
2.6.29.67
teṣāṃ mantraliṅgairdravyaniyamaḥ .. 67 ..
2.6.29.68
lokaṃ pṛṇeti lokaṃpṛṇā upadadhāti .. 68 ..
2.6.29.69
uttarayā purīṣeṇānu[vi]kirati .. 69..
2.6.29.70
śmaśānasya mātrā dvyaṅgulaṃ tryaṅgulaṃ caturaṅgulaṃ prādeśo vitastirjānudaghnamūrudaghnaṃ [sphigdaghnaṃ] vaiṣottamā mātrā śmaśānasya .. 29.1.70 ..
2.6.29.71
uttamāṃ mātrāṃ mā(nādhyā)pnuyāt .. 71 ..
2.6.29.72
yāvatpu( tīṃ pu)rastāttato'nantarāṃ paścāt .. 72 ..
2.6.29.73
api vā dvyaṅgulaṃ purastātsamaṃ paścādityeke .. 73 ..
2.6.29.74
udapātreṇodumbaraśākhayā vā'vokṣati śaṃ vāta iti .. 74..
2.6.29.75
.ārohaṇaṃ japati .. 75 ..
2.6.29.76
upasthānenopatiṣṭhata idameveti .. 76 ..
2.6.29.77
vāraṇaśākhāṃ purastānnidadhāti varaṇa iti .. 77..
2.6.29.78
vidhṛtiloṣṭamuttarato vidhṛtirasīti .. 78 ..
2.6.29.79
śamīśākhāṃ paścācchami śamayeti yavaṃ dakṣiṇato yaveti .. 79 ..
2.6.29.80
athainamupatiṣṭhate pṛthivīṃ gacchāntarivakṣaṃ gaccheti .. 29.1.80 ..
2.6.29.81
jaghanenaṃ citaṃ karṣvādi samānamāmnānānmṛdā snātītyeke .. 81 .. (kha. 4)..
2.6.29.81_1
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśiśrautasūtre( pitṛmedhāparaparyāye ) ekonatriṃśa praśne prathamaḥ paṭalaḥ .. 1..
2.6.29.81_2
29.2
atha dvitīyaḥ paṭalaḥ.
yamayajñaṃ svayaṃ proktaṃ pravakṣye vidhimuttamam .
māsi māsi tu kartavyo hyantakāya balistathā ..
medhākāmo'rthakāmo vā putrakāmastu vai dvijaḥ .
yāmye'hani sanakṣatre sarvānkāmānsamaśnute ..
saṃvatsarasya kārtikyāṃ baliṃ kurvīta yatnataḥ .
akurvanyastu kārtikyāṃ narake tu nimajjati ..
tasmātkurvīta kārtikyāṃ sarvakāmastu vai dvijaḥ.
tilaprasthasya kartavyaṃ guḍamiśraṃ tathā haviḥ .
ekena na tu kartavyaḥ kartavyo bahubhiḥ saha ..1..
2.6.29.81_3
havirudvāsyābhimantrya havirādāya namo brahmaṇe prajāpataye devebhyaḥ( ṛṣibhyaḥ ) pitṛbhyo yamāyetyuktvā grāmātprācīmudīcīṃ vā diśamupaniṣkramyāniriṇavaddeśe nadītīre same vā'nyasmiñchucau deśe tasya (tasmin) diksraktiṃ vediṃ karoti ..2..
2.6.29.81_4
tasyāṃ ( uttara ) pañcottaravedyāṃ(yo) diksraktayo bhavanti .. 3..
2.6.29.81_5
dakṣiṇena karakūpaṃ khātvottareṇāgniṃ pratiṣṭhāpya darbhaiḥ sottaravediṃ saṃpracchādayati .. 4 ..
2.6.29.81_6
prāgagrairdarbhairviṣṭaraṃ nidhāya prastaraṃ cā''yātu devaḥ sumanābhirūtibhiryamo ha veha prayatābhiraktā . āsīdatāṃ suprayate ha barhiṣyūrjāya jātyai mama śatruhatyomiti yamamāvāhya yame iva yatamāne yadaitaṃ pra vāṃ bharanniti ca .. 5..
2.6.29.81_7
imaṃ yama prastaramiti tisṛbhiḥ prastaramabhimantrya sapavitrapāṇyarghya(snāna )pādyācamanīyodakāni dattvā sārvasurabhi gandhapuṣpadhūpadīpairnaivedyaṃ ca yathopalabdhaṃ dadāti .. 6..
2.6.29.81_8
kṛṣṇāḥ pratisarāḥ kṛṣṇasūtraṃ ca madhyamenānta (nti )mena vā palāśaparṇena juhoti yamāya svāhā . antakāya svāhā . dharmāya svāhā . adharmāya svāhā . antāya svāhā . anantāya svāhā . vaivasvatāya svāhā . mṛtyave svāhā . viṣṇave svāhā . bhūḥ svāhā . bhuvaḥ svāhā . suvaḥ svāhā . bhūrbhuvaḥ suvaḥ svāheti vyāhṛtiparyantaṃ havirjuhoti .. 7.. (kha01).
2.6.29.81_9
athārkaparṇānyaudumbaraparṇāni vā nidhāya madhyamāyāmuttaravedyāṃ yamāya havirnivedayante yamāya somam̐ sunuta yamāya juhutā haviḥ . yamam̐ ha yajño gacchatyagnidūto araṃkṛtomiti .. 8..
2.6.29.81_10
pratīcyāmuttaravedyāṃ yamāya ghṛtavaddhavirjuhota pra ca tiṣṭhata . sa no deveṣvā yamaddīrghamāyuḥ prajīvasomiti . prācyāmuttaravedyāṃ yamāya madhumattamam̐ rājñe havyaṃ juhotana idaṃ nama ṛṣibhyaḥ pūrvajebhyaḥ (pūrvebhyaḥ ) pathikṛdbhyomiti . dakṣiṇasyāmuttaravedyām̐ śvabhyāṃm̐ havirnivedayante yau te śvānau yamarakṣitārau caturakṣau pathirakṣī nṛcakṣasā tābhyāmenaṃ paridehi rājan svasti cāsmā anamīvaṃ ca dhehyomiti . uttarasyāmuttaravedyāṃ yamadūtābhyāṃ havirnivedayanta uruṇasāvasu tṛpāvulañbalau yamasya dūtau carato janām̐ anu . tāvasmabhyaṃ dṛśaye sūryāya punardattā
masumadyeha bhadromiti ..9..
2.6.29.81_11
yo'sya kauṣṭhyeti tisṛbhiryamagāthābhistriḥ pradakṣiṇaṃ parigāyanti .. 29.2.10 ..
2.6.29.81_12
dakṣiṇena karakūpaṃ gatvā prācīnāvītaṃ kṛtvā savyaṃ jānvācya havirādāya iṣamiṣaṃ svadhā pitṛbhya iti trīnudakāñjalīnupaninīya yasya prāṇāntsaptabhirvyāhṛtibhiḥ sapta padāni prāñco gacchanti .. 11 ..
2.6.29.81_13
trīnhi svargalokānārūḍhā bhavantīti vijñāyate .. 12..
2.6.29.81_14
dadhikrāvṇo akāriṣamiti punaḥ prāṇānāpyāyya .. 13 ..
2.6.29.81_15
athainaṃ (yathetaṃ) pratyetya namaskāraḥ kūpebhyo namaskāraḥ (kūpebhyo namaskāraḥ) kūpebhya iti karakūpamupasthāya yasmai kāmāya yama(ma)bhivādayante yamo dādhāretyanuvākaśeṣeṇa haviruddharanti .. 14 ..
2.6.29.81_16
nāke suparṇamiti pravāhayanti .. 15..
2.6.29.81_17
urum̐ hi rājā varuṇaścakāra ityapo'vagāhante .. 16 ..
2.6.29.81_18
āpo hi ṣṭhā iti tisṛbhirmārjayante .. 17 ..
2.6.29.81_19
pravaktā'vabhṛthe kalikaluṣamuktvā'rogaśarīrā bhavantīti vijñāyate .. 18 ..
2.6.29.81_20
yamena dattaṃ trita enamiti catasṛbhirādityamupatiṣṭhate .. 19..
2.6.29.81_21
udvayaṃ tamasasparīti pratisaramābadhnīta .. 29.2.20..
2.6.29.81_22
haviṣā sarvaprāyaścittāni hutvā'tra haviḥśeṣānbhakṣayanti bhakṣo'syamṛtabhakṣa iti .. 21..
2.6.29.81_23
bhakṣasya śeṣaṃ ninayanti putrāya priyāya priyavādine putrabhāryāyai putravānbhavati putravatī bhavatīti vaivasvato'bravīt .. 22 ..
2.6.29.81_24
yamo yaṣṭāramitaḥ prayātamaṅke samādhāya piteva putram . suhṛdgatiṃ gamayati tatra lokānnivartate [na] cāsya chinatti panthānaṃ nivartate [na] cāsya cchinatti panthānamiti .. 23 ..
2.6.29.81_25
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśiśrautasūtra (pitṛmedhāparaparyāye) ekonatriṃśapraśne dvitīyaḥ paṭalaḥ .. 2 ..
2.6.29.81_26
29.3
atha tṛtīyaḥ paṭalaḥ .
athāta uttarapaitṛmedhikaṃ vyākhyāsyāmaḥ .. 1 ..
2.6.29.81_27
yaṃ brahmamedha ityācakṣate .. 2..
2.6.29.81_28
dvijātīnāmapavargoddha(artha)tastattvadarśibhiḥ. ṛṣibhistapaso yogādveṣṭitaṃ puruṣottamaiḥ(mam) . hotṝm̐śca pitṛmedhaṃ ca sam̐sṛjya vidhiruttaraḥ. vihitastu samāsena kratūnāmuttamaḥ kraturiti ..
prakṛtivikṛti(tī) yathā purastāt .. 3..
2.6.29.81_29
tasya sagrahairhotṛbhirhomaḥ .. 4 ..
2.6.29.81_30
bhartṛsūktena bharaṇam .. 5..
2.6.29.81_31
patnībhirupasaṃveśanam .. 6..
2.6.29.81_32
dakṣiṇāpratigrahairnirmārgaḥ .. 7 ..
2.6.29.81_33
hṛdayairhiraṇyaśakalān .. 8..
2.6.29.81_34
saṃbhārayajurbhiḥ pātracayanam .. 9..
2.6.29.81_35
jyotiṣmatībhirupoṣaṇam ..29.3.10..
2.6.29.81_36
nārāyaṇābhyāmupasthānam .. 11 ..
2.6.29.81_37
brāhmaṇa ekahoteti cānumantraṇam .. 12..
2.6.29.81_38
cittam̐ saṃtāneneti havirāhutiḥ .. 13 ..
2.6.29.81_39
prayāsāya svāheti sruvāhutīḥ .. 14 ..
2.6.29.81_40
mṛtyusūktenānuśam̐sanam ..15..
2.6.29.81_41
saumyaṃ(myā) saṃgāhanam .. 16 ..
2.6.29.81_42
sauryeṇā''dityopasthānam .. 17..
2.6.29.81_43
īyuṣṭa ityavagāhanam .. 18 ..
2.6.29.81_44
ata ūrdhvaṃ paitṛmedhikamā yavodanaprāśanāntān .. 19 ..
2.6.29.81_45
tānparaṃ brahmetyācakṣate .. 29.3.20 ..
2.6.29.81_46
tānasādhāraṇe śmaśāne prayuñjīta .. 21 ..
2.6.29.81_47
nānācāryāya nāśrotriyāya .. 22 ..
2.6.29.81_48
dvijātīnāmevaṃ saṃtiṣṭhate brahmamedhaḥ .. 23 .. (kha0 1)..
2.6.29.81_49
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśiśrautasūtre( pitṛmedhāparaparyāye ) ekonatriṃśapraśne tṛtīyaḥ paṭalaḥ .. 3..
2.6.29.81_50
29.4
atha caturthaḥ paṭalaḥ.
athājasrāṇāṃ dvyahaṃ tryahaṃ ṣaḍahaṃ dvādaśāhaṃ vā dhārayedyāvadvā maraṇasam̐śayaṃ manyeta ..1..
2.6.29.81_51
asam̐śaye'jasraṃ viramyāgnaya āyuṣmate puroḍāśamaṣṭākapālaṃ nirvapecchatakṛṣṇalāṃ pañcahaviṣāṃ(ṣaṃ) vā yo jyogāmayāvītyuktam .. 2.. .
2.6.29.81_52
purastādāyuṣmatyā pāthikṛtyā vā yajeta .. 3 ..
2.6.29.81_53
grāme'pyeke pāthikṛtīm̐ samāmananti bahiṣṭho vānaprastho vā'raṇyamapatiṣṭheta grāmaṃ vā praviśedrājñā'numato brāhmaṇaiśca saha vanadhānyenāpi vā nājasrānkurvīta prāgiṣṭagamanādvihāram̐ sādhayet ) . prete'pi viharaṇameke samāmananti .. 4..
2.6.29.81_54
+( tadanardhukaṃ prayājā iti vijñāyate . udagayane pramītāḥ sauryeṇa pathā devalokaṃ yānti dakṣiṇāyane saumyena pitṛlokamiti vijñāyate ) . udagayanāpūryamāṇapakṣe divā kratvante śreyo maraṇamityupadiśanti .. 5..
2.6.29.81_55
yadi pūrvapakṣarātrau maraṇam̐ śaṅketa sāyamāhutim̐ hutvā tadaiva prātarāhutiṃ juhuyāt .. 6 ..
2.6.29.81_56
yadyaparapakṣe sāyaṃprātarāhutibhirenaṃ pūrvapakṣaṃ nayet .. 7..
2.6.29.81_57
darśeṣṭiṃ ca kuryāt .. 8..
2.6.29.81_58
yadīṣṭyabhāve pradhānadevatābhyaścaturgṛhītenā''jyenaikaikasyai devatāyai puronuvākyāmanūcya yājyayā juhuyāt . ( evaṃ sarvāsvāpatsu ) .. 9 ..
2.6.29.81_59
yadīṣṭimadhye'vaśiṣṭeṣṭipradhānadevatābhyaścaturgṛhītenā''jyenaikakasyai devatāyai puronuvākyāmanūcya yājyayā juhuyāt .. 29.4.10 .. (kha0 1).
2.6.29.81_60
[atha ] yadi cāturmāsyamadhye pūrvavadaiva sāyaṃprātarāhutibhirdarśapūrṇamāsābhyāṃ ceṣṭvā'vaśiṣṭāni parvāṇyānīya sam̐sthāpayet .. 11 ..
2.6.29.81_61
paśvavibhave taddaivataṃ puroḍāśamāmikṣāṃ pūrṇāhutiṃ [vā ] kuryāda .. 12 ..
2.6.29.81_62
mriyamāṇasyaivaṃ na yajñalopo ha bhavatīti vijñāyate .. 13 ..
2.6.29.81_63
uktaṃ dīkṣitapramītaprāyaścittam .. 14 ..
2.6.29.81_64
jāyāvarā ha vai nāma purā ṛṣaya āsaṃste'dhvanyaśrāmyante'rdhamāsāyārdhamāsāyāgnihotraṃ [na] juhuvustasmādyāyāvaradharmeṇā''mayāvyārto vā jananamaraṇayoradhvanyāpatsu vā'rdhamāsāyārdhamāsāyāgnihotraṃ juhuyāt .. 15..
2.6.29.81_65
pratipadi sāyaṃ caturdaśa caturgṛhītānyunnayatyekā samitsakṛddhomaḥ sakṛtpātrāṇi(trani)mārjanaṃ sakṛdupasthānamevaṃ prātaretāvānvikāraḥ . śeṣaṃ prakṛtivat .. 16..
2.6.29.81_66
pakṣatraye punarādheyam .. 17 ..
2.6.29.81_67
agnīnsamāropayate dhārayate vaupavasathyādyaupavasathye'hani nirmathyopavasathyādi karma pratipadyate ..18..
2.6.29.81_68
yadi samārūḍho japati(yadyāhitāgniradhvānaṃ gacchetpārśvato'gnihotreṇānudraveyurāhitāgnerantaraṃ na vyaveyādyāvatyo grāmamaryādā nadyaśca tāvatīratikrāmannanvārabheyātāmādyantayorvā yadi nānvārabheyātāṃ laukikāḥ saṃpadyeranvijñāyate ca ).. 19..
2.6.29.81_69
yadyāhitāgnirutsṛṣṭāgnirvicchinnāgnirvidhurāgnirvā pramīyeta na tamanyena tretāgnibhyo dahantīti vijñāyate ca .. 29.4.20 ..
2.6.29.81_70
bharadvājādayaḥ prāhuḥ pretādhānavidhiṃ pṛthak .. 20..
2.6.29.81_71
ādhānaprabhṛti yajamāna evāgnayo bhavanti .. 21 ..
2.6.29.81_72
atha vai [ brāhmaṇaṃ] bhavati-tamaso vā eṣa tamaḥ praviśati ( saha tena ) yamāhitāgnimanyena tretāgnibhyo dahanti .. 22 ..
2.6.29.81_73
tasya prācīnāvītyagnyāyata nānyuddhatyāvokṣya yajamānāyatane pretaṃ nidhāya gārhapatyāyata nesraṇī saṃnidhāya manthati ye'syāgnayo juhvato mām̐sakāmāḥ saṃkalpayante yajamānamām̐saṃ jānantu te haviṣe sāditāya svargaṃ lokamimaṃ [pretaṃ ] nayantviti .. 23 ..
2.6.29.81_74
tūṣṇīṃ vihṛtya dvādaśagṛhītena srucaṃ pūrayitvā tūṣṇīm̐ hutvā prete'mātyā ityetadādi karma pratipadyate .. 24 .. (kha02).
2.6.29.81_75
yadyātmanyaraṇyorvā samārūḍheṣvagniṣu yajamāno mriyeta pūrvavadagnyāyatanāni kalpayitvā yajamānāyatane pretaṃ nidhāya gārhapatyāyatane laukikāgnimupasamādhāya pretasya dakṣiṇaṃ pāṇimabhisaṃgṛhya tatputro bhrātā vā pratyāsannabandhurupāvarohetyupāvarohayati . api vopāvaroha jātaveda imaṃ tam̐ svargāya lokāya naya prajānan . āyuḥ prajām̐ rayimasmāsu dhehi pretāhutīścāsya juṣasva svāheti laukikāgnāvupāvarohayati . araṇyorvopāvarohya manthet . yadyaraṇyoḥ samārūḍhasyāgnernirvartamāne pretamanvārambhayitvaitaṃ mantraṃ japedviharaṇādi samānam .. 25 ..
2.6.29.81_76
āhitāgniṃ jale pramītaṃ vopaśrutyāgnaye pathikṛte puroḍāśamaṣṭākapālaṃ nirvapetpūrṇāhutiṃ vā kuryātprācīnāvītī juhotītyeke .. 26 ..
2.6.29.81_77
etasminneva vihāre paitṛmedhikaṃ karma pratipadyate .. 27..
2.6.29.81_78
yadyetasminnahani śarīrāṇyāharanti yadyanyasminnahani tasyābhivānyavatsāyāḥ payasā'gnihotramityuktam ..28..
2.6.29.81_79
āhitāgniprajane pramītaṃ tailadroṇyāmavadhāya śakaṭenā''haranti nirmanthyena vā dagdhvā kṛṣṇājine'sthīni nidhāyāhatena vāsasā saṃveṣṭya dīrghavam̐śe prabadhyānadhonidadhānāḥ prayatā mṛnmayabhājanā āharanti .. 29.. (kha03).
2.6.29.81_80
tāni grāmamaryādāyāṃ pratiṣṭhāpyāgnīnpaitṛmedhikabhāṇḍaṃ ca nirharanti nāsati yajamāne grāmamaryādāmagnīnatihareyuryadyatihareyurlaukikāḥ saṃpadyeranniti vijñāyate ca .. 29.4.30..
2.6.29.81_81
pravasanyajamāno'gnibhyaḥ paridāya gṛhāneti yadi sīmāntare patnyabhinimrocedabhyudiyādvā laukikāḥ saṃpadyeran .. 31..
2.6.29.81_82
yadyāhitāgniradhvānaṃ gacchetsahāgnitrayeṇa pārśvato'gnihotreṇānuvrajedāhitāgnirantaraṃ na vyaveyādyāvatyo grāmamaryādā nadyaśca tāvatīratikrāmantamanvārabheyātāṃ yadi nānvārabheyātāmagnayo laukikāḥ saṃpadyerantasmādgrāmamaryādāṃ nātiharanti .. 32 ..
2.6.29.81_83
śarīrairagnīnsamānīya dahanavadavakāśaṃ joṣayitvā prete'mātyā ityetadādi karma pratipadyate .. 33..
2.6.29.81_84
tayoryaḥ pūrvo mriyeta ( yajamānaḥ patnī vā) tasyāgnitretāyāṃ pitṛmedhaḥ saṃpadyate . yaḥ paścādaupāsanena .. 34..
2.6.29.81_85
sahaiva pramīte sahaiva pitṛmedhaḥ .. 35 ..
2.6.29.81_86
dārakarmaṇi yadyaśakta ātmārthamagnyādheyaṃ kuryāt . agnihotraṃ darśapūrṇamāsāgrayaṇārthaṃ ca śeṣāṇi karmāṇi na bhavanti .. 36..
2.6.29.81_87
yadyāhitāgniḥ paśubhyo mriyetā'' gāvo agmanniti dve caturgṛhīte juhuyādyadyāhitāgniraśanihato mriyeta tasya prāyaścittaṃ mūrdhānaṃ divo aratiṃ pṛthivyā iti caturgṛhītaṃ juhuyādyadyāhitāgnirapsu mriyetemaṃ me varuṇa tattvāyāmīti dve caturgṛhīte juhuyāt .. 37 ..
2.6.29.81_88
yadyāhitāgnirviṣadaṣṭo mriyeta namo astu sarpebhya iti tisṛbhiścaturgṛhītairjuhuyādyadyāhitānirdam̐ṣṭribhyo mriyeta dam̐ṣṭrābhyāṃ malimlūniti dve caturgṛhītena juhuyādyadyāhitāgniḥ proṣitaḥ pramīto na prajñāyeta yāṃ diśamabhi prasthitaḥ syāttāmasyāgnibhiḥ kakṣaṃ daheyuḥ .. 38..
2.6.29.81_89
api vā trīṇi ṣaṣṭi[śatāni] palāśavṛntānāṃ taiḥ kṛṣṇājine puruṣākṛtiṃ kṛtvā tāmasyāgnibhirdaheyuriti vijñāyate . palāśavalkaiḥ kuśairvā saṃdhiṣu saṃpraveṣṭya catvārim̐śatā śiraḥ prakalpayate . daśabhirgrīvāṃ vim̐śatyorastrim̐śatodaraṃ pañcaśatā pañcāśataikaikaṃ bāhuṃ tābhyāmeva pañcabhiḥ pañcabhiraṅgulīrupakalpayate saptatyā saptatyekaikaṃ pādaṃ tābhyāmeva pañcabhiḥ pañcabhiraṅgulīrupakalpayate . aṣṭābhiḥ śiśnaṃ dvādaśabhirvṛṣaṇam . (taiḥ kṛṣṇājine puruṣākṛtiṃ kṛtvā) snāpayitvā'laṃkṛtyāntarvedi kṛṣṇājinaṃ dakṣiṇāgrīvamadharalomā''stīrya tasminnenamuttānaṃ nipātya pattodaśenāhatena vāsasā pracchādya bāndhavāḥ paryupaviśanti (abhimṛśanti) ayamasyāsau yasya ta ime agnaya iti prete'mātyā ityetadādi karma pratipadyate .. 39..
2.6.29.81_90
yadi tāni na vinderannavānāṃ darbhāṇāṃ yājñikānāṃ vā vṛkṣāṇāṃ taiḥ kṛṣṇājine puruṣākṛtiṃ kṛtvā ( tāmasyāgnibhirdaheyuriti vijñāyate . yadi tāni na vinderanbhūmyāḥ pām̐sūnuddhṛtya) madhunā sarpiṣā sam̐sṛjya (taiḥ kṛṣṇājine puruṣākṛtiṃ kṛtvā tāmasyāgnibhirdaheyuriti vijñāyate) vidhinā dāhayet .. 29.4.40..
2.6.29.81_91
yadyetasminkṛte'gnibhiḥ punarāgacchedghṛtakumbhādunmagnasya jātakarmaprabhṛti dvādaśarātraṃ vrataṃ caritvā tayaiva jāyayā'gnīnādhāya prājāpatyena paśunā vā yajeta ..41..
2.6.29.81_92
giriṃ gatvā'gnaye kāmāyeṣṭiṃ nirvapedāyuṣmatīṃ śatakṛṣṇalām . diśāmaveṣṭyā vā yajeta .. 42 ..
2.6.29.81_93
ata ūrdhvamīpsitairyajñakratubhiryajeteti vijñāyata iti vijñāyate .. 43 .. (kha04)..
2.6.29.81_94
iti satyāṣāḍhahiraṇyakaśiśrautasūtra (pitṛmedhāparaparyāye) ekonatriṃśapraśne caturthaḥ paṭalaḥ .. 4 ..
2.6.29.81_95
atha pariśiṣṭam .
atha garbhiṇyāstiṣyakriyā ( yā) ūrdhvaṃ mṛtau tāṃ
śmaśānaṃ nītvā dahanavadavakāśaṃ joṣayet ..1..
2.6.29.81_96
citāṃ kalpayitvā tasyāścitāyā apareṇa pariśrite karoti ..2..
2.6.29.81_97
tāmuttānāṃ kṛtvā tasyā vāmodaramālikhya hiraṇyagarbhaḥ samavartatāgra ityālokanaṃ ca kṛtvā kumāraṃ dṛṣṭvā tamabhimantrayate-jīvatu mama putro dīrghāyutvāya varcasa iti .. 3 ..
2.6.29.81_98
atha bālaṃ snāpayeddhiraṇyamantardhāya jīvato grāmamāyāti .. 4 ..
2.6.29.81_99
yaste stanaḥ śaśaya iti stanaṃ pradāya tasminnudara ājyāhutīrjuhoti-śatāyudhāya śatavīryāyeti pañca prāṇāya svāhā vyānāya svāhetyetāmyāmanuvākābhyāṃ juhoti .. 5 ..
2.6.29.81_100
avraṇaṃ ca kuryātpretaṃ citāmāropya vidhinā dahet .. 6 ..
2.6.29.81_101
ekonatriṃśapraśnaśca samāptaḥ..
Linked texts (4)
- Bhāradvājaśrautasūtra — Sanskrit
- Baudhāyanagṛhyasūtra — Baudhāyana, Sanskrit
- Āgniveśyagṛhyasūtra — Agniveśa, Sanskrit
- Hiraṇyakeśiśrautasūtra (ed. Kāśīnāthaśāstrī Āgāśe, Ānandāśrama 1907, with Mahādeva's Vaijayantī) — Sanskrit