<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Ritual, consecration and mantra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi) › [Mantras, diagrams and the cults of deities](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra) › [Kalpah](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah) › 2.6.7

# Kalpah 2.6.7

Kalpaḥ 2.6.7

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.6.7.559](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.559) — 4 parts
- [2.6.7.573](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.573) — 4 parts
- [2.6.7.613\_286](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.613_286) — 4 parts
- [2.6.7.753](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.753) — 6 parts

### [2.6.7.p1](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p1)

ānandāśramasaṃskṛtagranthāvaliḥ .  
granthāṅkaḥ 53  
satyāṣāḍhaviracitaṃ śrautasūtraṃ  
gopīnāthabhaṭṭaviracitajyotsnāvyākhyāsametam .  
tatra  
saptamāṣṭamapraśnadvayātmakaḥ prathamo bhāgaḥ.  
etatpustakaṃ  
ve0 śā0 saṃ0 rā0rā0 kāśīnāthaśāstrī āgāśe

### [2.6.7.p2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p2)

ityetaiḥ saṃśodhitam .  
tacca  
hari nārāyaṇa āpaṭe  
ityetaiḥ  
puṇyākhyapattane  
ānandāśramamudraṇālaye  
āyasākṣarairmudrayitvā  
prakāśitam .

### [2.6.7.p3](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p3)

śālivāhanaśakābdāḥ 1830  
khristābdāḥ 1m̐08  
(asya sarve'dhikārā rājaśāsanānusāreṇa svāya....  
oṃ tatsadbrahmaṇe namaḥ.  
satyāṣāḍhaviracitaṃ śrautasūtraṃ .  
gopīnāthabhaṭṭakṛtajyotsnāvyākhyāsametam . ..  
atha saptamapraśnaprārambhaḥ .  
tatra prathamaḥ paṭalaḥ.

### [2.6.7.p4](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p4)

sarvakāmo'gniṣṭomaḥ.  
yugapatkāmayeta.  
āhārapṛthaktve vā.  
tena vasante vasante yajeta.  
tasya nānupakrāntayordarśapūrṇamāsayorāhāraḥ.  
sa prathamaḥ somānām .  
atirātrameke prathamaṃ yajñamadhīyate .  
amāvāsyāyāṃ yajanīye'hani dīkṣate

### [2.6.7.p5](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p5)

paurṇamāsyāṃ yajanīye'hani sutyamahaḥ .  
amāvāsyāyāṃ paurṇamāsyāṃ vā .  
yadi tvekā dīkṣā de tisraścatasro'parimitā vā tatrāparvaṇi sutyamahardīkṣā vā.  
mahanme'voco yaśo me'voco bhargo me'voco bhuktiṃ me'vocaḥ stomaṃ me'vocaḥ sarvaṃ me'vocastanmā'vatu tanmā viśatu tena bhukṣiṣīyeti vṛto vṛto japati .  
devo devametu somaḥ somametvṛtasya pathā vihāya dauṣkṛtyamityabhipravrajati .  
padvā nāmāsi śrutiḥ somasaraṇī somaṃ gameyamiti panthānamātiṣṭhate .  
pitaro bhūriti triḥ pitṝnabhimantrayate .  
dīkṣiṣyamāṇasyāgniryajurbhiriti dvādaśa saṃbhārayajūm̐ṣi juhoti .

### [2.6.7.p6](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p6)

saptahotāraṃ manasā'nudutya sagraham̐ hutvā dīkṣaṇīyāmiṣṭiṃ nirvapati .  
āgnāvaiṣṇavamekādaśakapālamāgnāvaiṣṇavaṃ vā ghṛtecarum .  
saptadaśa sāmidhenyaḥ .  
na yajamāna bhāgamavadyati sarveṣu saumikeṣviṣṭipaśubandheṣu .  
nānvāhāryaṃ dadāti .  
dhruvāyāḥ śeṣaṃ karoti .  
patnīsaṃyājāntā dīkṣaṇīyā saṃtiṣṭhate bhakṣayitvā''jyeḍā viramanti .  
dhārayatyāhavanīyam .

### [2.6.7.p7](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p7)

prācīnavam̐śaṃ vimitaṃ viminvanti .  
pariśrayantaḥ sraktiṣvatīrokānkurvanti .  
uttarapūrvamavāntaradeśaṃ prati pañcamam .  
dikṣu dvārāṇi .  
ekadvārāḥ kāmyāḥ kalpāḥ .  
prāgdvāram̐ svargakāmasya dakṣiṇādvāraṃ pitṛlokakāmasya pratyagdvāraṃ manuṣyalokakāmasyodagdvāraṃ prajākāmasyo- ttarataḥpurastādyaḥ kāmayetobhayorlokayorṛdhnuyāmiti .  
sarvatodvāraṃ yaḥ kāmayeta sarvāsu dikṣvṛdhnuyāmiti .  
pratimāyāśca kurvanti dikṣu praghāṇarūpāṇi .

### [2.6.7.p8](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p8)

uttareṇa prāgvam̐śaṃ pariśrite yajamānasya keśaśmaśrūṇi vāpayate .  
śmraśrūṇyagre vāpayate'thopapakṣāvatha keśān .  
āpa undantu jīvasa iti dakṣiṇaṃ godānamunatti .  
oṣaṣe trāyasvainamityūrdhvāgrāmoṣadhimantardadhāti .  
svadhite mainam̐ him̐sīriti kṣureṇābhinidapāti .  
devaśrūretāni pravapa iti pravapati .. 1 ..  
abhyantaraṃ nakhāni nikṛntate hastyānyagre'tha padyāni savyasyāgre kaniṣṭhikāto'tha dakṣiṇasya .  
sa yadā'ktākṣo bhavatyathainamekavim̐śatyā darbhapuñjīlai stredhā vibhaktaistriḥ saptabhiḥ saptabhiḥ pāvayati citpatistvā punātvityetairmantrairdvirūrdhvaṃ nābherunmārṣṭi sakṛda- vāṅavamārṣṭyacchidreṇa pavitreṇeti sarvatrānuṣajati .

### [2.6.7.p9](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p9)

taṃ prāgvam̐śaṃ prapādyātra dīkṣaṇīyāmeke samāmananti .  
dhruvāśeṣādākūtyai prayuje'gnaye svāheti sruveṇa catasro dīkṣāhutīrjuhoti .  
āpo devīriti srucā pañcamīm .  
viśve devasya neturiti ṣaṣṭhīṃ dvādaśagṛhītena srucaṃ pūrayitvā bilāvakāśāṃ vā kṛtvottamasruve'bhipūrayatyupottame vā .  
kṛṣṇājinasya dakṣiṇaṃ pūrvapādamantarmām̐saṃ pariṣīvyati .  
dve vā viṣūcī mām̐sasam̐hite karoti .  
indraśākvara gāyatrīṃ prapadye tāṃ te yunajmīndraśākvara triṣṭubhaṃ prapadye tāṃ te yunajmīndraśākvara jagatīṃ prapadye tāṃ te yunajmīndraśākvarānuṣṭubhaṃ prapadye tāṃ te yuna- jmīndraśākvara paṅktiṃ prapadye tāṃ te yunajmītyantarvedi kṛṣṇājinaṃ prācīnagrīvamuttaralomā''stṛṇāti .  
tadārūde yajamāne patnyāḥ śirasi jālaṃ pratimuñcati .

### [2.6.7.p10](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p10)

tāmahatena kṣaumeṇa vāsasordhvavāsyena dīkṣayati .  
śaramuñjānāṃ mekhalā trivṛdveṇī kāryā .  
ūrgasīti tayā yajamānaṃ nābhideśe triḥ pradakṣiṇaṃ parivyayati dvirityeke pūṣā te granthiṃ grathnātvityutarato nābherniṣṭarkyaṃ granthiṃ kṛtvā sa te mā syāditi dakṣiṇato nābheḥ parikarṣati yaṃ dviṣyāttaṃ dhyāyet.  
saṃ tvā nahyāmīti patnīm̐ saṃnahyati yathā darśapūrṇamāsayoḥ .  
indrasya yonirasīti trivaliṃ pañcavaliṃ vā kṛṣṇaviṣāṇāṃ yajamānāya prayacchatyābadhnāti vā .  
patnyāḥ śirasi jālaṃ yathā suṣṭhu kalpayati .. 2 ..  
audumbaro dīkṣitadaṇḍo yo vā kaścana vṛkṣaḥ phalagrahistasya .  
muṣṭimātro mukhena saṃmitaścubukadaghno vā .

### [2.6.7.p11](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p11)

ūrdhvasūrasi vānaspatyaḥ sudyumno dyumnaṃ yajamānāya dhehīti taṃ yajamānāya pradāya saṃbhārayajūm̐ṣi vācayati juhoti caitairmantraiḥ .  
taṃ vāgyatamadīkṣiṣṭāyaṃ brāhmaṇo'sāvāmuṣyāyaṇo'muṣya putro'muṣya pautro'muṣya naptā'muṣyāḥ putro'muṣyāḥ pautro'muṣyā napteti trirupām̐śvāvedayati triruccaiḥ .  
asāviti nāma gṛhṇātyāmuṣyāyaṇa iti piturnāmadheyena .  
yaḥ kaściddīkṣate brāhmaṇa ityevā''vedayet .  
devāñjanamaganyakṣastato mā yajñasyā''śīrāgacchatu gandharvāñjanamaganyajñastato mā yajñasyā''śīrāgacchatu pitṝñjanamaganyajñastato mā yajñasyā''śīrāgacchatvapa oṣadhīrvanaspatīñjanamaganyajñastato mā yajñasyā''śīrāgacchatu pañcajanāñjanamaganyajñastato mā yajñasyā''śīrāgacchatu vardhatāṃ bhūtirdadhnā ghṛtena muñcatu yajño yajñapatimam̐haso bhūpataye svāhetyabhimantrayate  
yadyanyatra kṛṣṇājinādāsīta nityavṛttāvata ūrdhvam .  
agnīñjyotiṣmataḥ kuruta dīkṣita vācaṃ yaccha patni vācaṃ yaccheti purādayamadhivṛkṣasūrye ca vratapradaḥ saṃpreṣyati .  
udite'stamite ca vrataṃ dohayati vatsasyaikam̐ stanamavaśeṣya .

### [2.6.7.p12](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p12)

gārhapatye dīkṣitasya vratam̐ śrapayati patnyā dakṣiṇāgnau .  
apareṇā''havanīyaṃ vratamatyāhṛtya dīkṣitāya prayacchati .  
bhadrādabhi śreyaḥ prehīti dīkṣitaṃ prayātamanumantrayate .  
dīkṣitasya yūpaṃ chinatti yathā nirūḍhapaśubandhe .  
na yūpāhutiṃ juddoti homārthāmṛcaṃ japitvā'bhipravrajati .  
api vā''jyamaraṇī cā''ādāya yūpasyāntike'gniṃ mathitvā yūpāhutim̐ hutvā yūpaṃ chinatti .  
krīte vā rājanyāhavanīye yūpāhutim̐ hutvā yūpaṃ chinatti .  
agnīṣomīyasavanīyayoranūbandhyāyāśca .. 3 ..

### [2.6.7.p13](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p13)

samāno yūpaḥ svarurāhavanīyo hṛdayaśūlaśca .  
apavṛtte dīkṣāparimāṇe .  
uttaravedideśa uparavāṇāṃ vā lohitamānaḍuhaṃ carma prācīnagrīvamuttaralomā''stīrya tasya dakṣiṇe pakṣe rājānaṃ nyuṣpottarata udakumbhaṃ nidhāya sarvataḥ pariśrityodīcīṃ dvāraṃ kṛtvā somavikrayiṇaṃ prapādayati kautsam̐ śūdraṃ vā .  
somavikrayinsomam̐ śodhayeti saṃpreṣyati śundha somamāpannaṃ nirasyeti vā śundha somamāpanna nirasta iti vā .  
yadanyadam̐śubhyastadapoddharati .  
nādhvaryuḥ somaṃ vicinuyānnāsya puruṣo na yajamāno na yajamānasyāmātyā na vicīyamānasyopadraṣṭāro bhavanti .  
prāyaṇīyāprabhṛtiṣvavabhṛthānteṣviṣṭipaśubandheṣu vratopāyanaṃ jāgaraṇaṃ patnīsaṃnahanamāraṇyāśanaṃ ca na vidyate .  
sarvāṇyuttarāsu kriyante .

### [2.6.7.p14](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p14)

savanīye paśau savanīyeṣu ca puroḍāśeṣu nāgnyanvādhānaṃ vidyate .. 4 ..

### [2.6.7.p15](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p15)

7.2 atha saptamapraśne dvitīyaḥ paṭalaḥ .  
prāyaṇīyāyāstantraṃ prakramayati .  
agnīnanvādhāyedhmābarhirāharati .  
saptadaśa sāmidhenyo nānūyājasamidhamupasaṃnahyati yadyanūyājā na bhavanti .  
vedaṃ kṛtvā'gnīnparistīrya pāṇī prakṣālyolaparājīm̐ stīrtvā yathārthaṃ pātrāṇi prayunakti sthālīṃ kapālānām̐ sthāne prayunakti .  
nirvapaṇakāle'dityai prāyaṇīyaṃ caruṃ nirvapati payasi śrapayati .  
caturgṛhītānyājyāni gṛhṇāti yadyanūyājā na bhavanti .  
ṣaḍḍhotrā prāyaṇīyamāsādayati .

### [2.6.7.p16](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p16)

sarvamidhmamādadhāti sarvamaupabhṛtam̐ samānayate yadyanūyājā na bhavanti .  
ājyabhāgām̐ścaturo yajati pathyām̐ svastiṃ purastādagniṃ dakṣiṇataḥ somaṃ paścātsavitāramuttarato'ditiṃ madhye haviṣā sthālīṃ niṣkāsaṃ mekṣaṇaṃ ca nidadhāti .  
dhruvāyāḥ śeṣaṃ karoti .  
śaṃyvantā kṛtsnā vā .  
na yajamānabhāgamavadyati yadi śaṃyvantā .  
atra rājño nivapanameke samāmananti .  
dhruvāśeṣāccaturgṛhītaṃ pañcagṛhītaṃ vā gṛhītveyaṃ te śukratanūriti darbheṇa hiraṇyaṃ niṣṭarkyaṃ baddhvā''jye'vadadhāti .  
amaṅgalaṃ tadyatnena devakārye vivarjayet .

### [2.6.7.p17](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p17)

upaklṛptā somakrayaṇī samaṅgā bandhumatī yathā'gnīṣomīyo babhruraruṇā rohiṇī vopadhvastā prapīnā'tha vā rohiṇī piṅgākṣī babhrulomnī śvitropakāśā pṛśnivālā pṛśniśaphaikahāyanī dvihāyanī trihāyaṇī vā jūrasīti tāmīkṣamāṇa etaccaturgṛhītaṃ juhoti .  
aparaṃ caturgṛhītaṃ gṛhītvā śukramasyamṛtamasīti hiraṇyaṃ ghṛtāduddharati .  
vaiśvadevam̐ havirityabhimantrayate .  
ivirasi vaiśvadevamityavekṣate .  
sūryasya cakṣurāruhamiti sahiraṇyena pāṇinā''dityamupatiṣṭhate .. 5 ..  
aśūnyaṃ tu karaṃ kuryātsuvarṇarajatai kuśaiḥ .  
cidasīti somakrayaṇīm̐ sam̐śāsti .  
-mitrastvā padi badhnātviti dakṣiṇe pūrvapāde badhnāti .

### [2.6.7.p18](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p18)

pūṣā'dhvanaḥ pātviti nayati yatra somo'baddhāmakarṇagṛhītāṃ baddhāṃ vā karṇagṛhītām .  
tasyā vasvyasītyetairmantrairdakṣiṇena pūrvapādena ṣaṭpadānyanunikrāmati .  
bṛhaspatistvā sumne raṇvatviti saptamaṃ padamabhigṛhṇāti .  
tasminhiraṇyaṃ nidhāya pṛthivyāstvā mūrdhannājigharmītyetaccaturgṛhītaṃ juhoti .  
apādāya hiraṇyaṃ parilikhitamiti sphyena padaṃ parilikhati yāvadghṛtamanu visṛtaṃ bhavati tūṣṇīṃ viṣāṇayā cānuparilikhyāsme rāya iti sthālyāṃ padaṃ nivapati .  
padāyatane sahiraṇyau pāṇī prakṣālya tve rāya iti padaṃ yajamānāya prayacchati .  
tote rāya iti yajamānaḥ patniyai .  
mā'hadam̐ rāyaspoṣeṇa viyoṣamiti patnī pradīyamānaṃ pratīkṣate .

### [2.6.7.p19](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p19)

saṃ devi devyorvaśyā paśyasveti somakrayaṇyā patnīm̐ saṃkhyāpayati .  
unnambhaya pṛthivīmiti pada udapātraṃ ninīya traidhaṃ padaṃ prativibhajya gārhapatyasya śīte bhasmani tṛtīyamupavapatyāhavanīye tṛtīyam .  
pratiṣiddhamekeṣāmāhavanīye .  
tṛtīyaṃ patniyai prayacchati tatsā gṛheṣu nidhatte .  
sūryasya cakṣurāruhamityatrā''dityopasthānameke samāmananti .  
api panthāmagasmahīti pariśritena śakaṭena ccha diṣmatoddhṛtapūrvaphalakena rājānamaccha yāti .  
uttareṇa rājānam̐ śakaṭaṃ mukhena pratiṣṭhāpyā mātyo'sītyabhimantrayata āsmāko'sīti vā .  
am̐śunā te am̐śuḥ pṛcyatāmityam̐śūnsamudvapati .

### [2.6.7.p20](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p20)

uttareṇa rājānaṃ carmaṇi kṣaumaṃ vāso'hataṃ mahadviguṇaṃ caturguṇaṃ vā prācīnadaśamupariṣṭāddaśamāstīryābhityaṃ devamiti tasminsahiraṇyena pāṇinā'ticchandasa rcā rājānaṃ mimīta ekaikayā'ṅgulyā prasāritayā .  
sarvāsvaṅguṣṭhamupanigṛhṇāti .  
yayā prathamaṃ na tayā pañcamaṃ tayaiva daśamam .  
pañcakṛtvo yajuṣā mimīte pañcakṛtvastūṣṇīm .  
prajābhyastveti pariśiṣṭānam̐śūnupasamūhati .  
samudgṛhya vāsaso'ntānprāṇāya tveti kṣaumeṇoṣṇīṣeṇopanahyati .  
vyānāya tvetyanuśṛnthati .  
prajāstvamanuprāṇihi prajāstvāmanuprāṇantvityavekṣyaiṣa te gāyatro bhāga ityetairmantrairabhimantrayate .. 6 ..

### [2.6.7.p21](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p21)

deva sūrya somaṃ kreṣyāmastaṃ te prabrūmastaṃ tvaṃ viśvebhyo devebhya ṛtūnkalpaya dakṣiṇāḥ kalpaya yathartu yathādevatamiti sahiraṇyena pāṇinā''dityamupatiṣṭhate .  
somavikrayiṇe rājānaṃ pradāya taṃ pṛcchati somavikrayinkrayyaste somā 3 iti .  
krayya iti sa pratyāha .  
daśabhiḥ krīṇāti .  
sapta gāvo hiraṇyaṃ vāso'jā ca trīṇyetāni .  
daśa gāvo bhavantyathaitāni trīṇītyekeṣām .  
api vā caturbhireva .  
gavā caitaiśca tribhiḥ .

### [2.6.7.p22](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p22)

gavaikavim̐śātidakṣiṇasya .  
trim̐śatā sahasradakṣiṇasya .  
saptavim̐śatirgāvo hiraṇyaṃ vāso'jā ca trīṇyetāni .  
trim̐śadgāvo bhavantyathaitāni trīṇītyekeṣām .  
śatena vājapeye dvābhyām̐ rājasūye sahasreṇāśvamedhe .  
somaṃ te krīṇāmīti krīṇāti .  
somaṃ mahāntaṃ bahvardham̐ śobhamānamiti voktvaikaikamanudiśati .  
kalayā te krīṇāni kuṣṭhayā te krīṇāni śaphena te krīṇāni padā te krīṇānīti gostrīnpādānprasaṃkhyāya gavā te krīṇānīti gām .

### [2.6.7.p23](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p23)

bhūyo vā'taḥ somo rājā'rhatīti somavikrayyā saṃpadaḥ pratyāha .  
bhūya evārhatītyadhvaryuḥ .  
śukraṃ te śukreṇa krīṇāmīti hiraṇyam .  
tapasastanūrasītyajām .  
dhenvā te krīṇāmīti dhenum .  
ṛṣabheṇa te krīṇāmītyṛṣabhaṃ vatsatareṇa sāṇḍenetyekeṣām .  
anaḍuhā te krīṇāmītyanaḍvāham .  
mithunābhyāṃ gobhyāṃ krīṇāmīti mithunau gāvau .

### [2.6.7.p24](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p24)

vāsasā te krīṇāmīti vāsaḥ .  
daśabhiḥ saṃpādayati bhūyasa eke somakrayaṇānāmananti .. 7 ..  
pañcadaśabhiḥ krīṇāti saptadaśabhiḥ krīṇāti caturvim̐śatyā  
krīṇātyaparimitābhiḥ krīṇāti krīṇāmītyantato vadati .  
saṃpādya samyatte gorasme candrāṇīti hiraṇyaṃ pratyādatte .  
asme te bandhuriti śuklāmūrṇāstukāṃ yajamānāya prayacchati .  
tāṃ vitananakāle daśāpavitrasya nābhiṃ karoti .  
śuklānāmāvikorṇānāmamote dve daśāpavitre bhavato'daśākamanyatarat .

### [2.6.7.p25](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p25)

udakena kledayitvā kṛṣṇāmūrṇāstukāmidamaham̐ sarpāṇāṃ dandaśūkānāṃ grīvā upagrathnāmītyupagrathya somavikrayiṇi tama iti tayā somavikrayiṇam̐ rarāṭe vidhyati .  
svajā asi svabhūrasyasmai karmaṇe jāta ṛtena tvā gṛhṇāmyṛtena naḥ pāhīti kṣomavikrayiṇo rājānamapādatte .  
yadi kṛcchrāyetāpaiva hareta .  
indrasyorumāviśa dakṣiṇamiti yajamānasyorau rājānamāsādayati .  
nīva gṛhṇīte .  
adhvaryavā śaktavā iti yajamānaḥ pṛcchatyāśakāmetyadhvaryuḥ kathamāśakateti viṣṇum̐ stomamarutsmahi bṛhaspatiṃ chandām̐syutthāya yajūm̐ṣi vi parvatā ajihata sutaraṇā apo atāriṣamityadhvaryuḥ .  
svānabhrājeti somakrayaṇānanudiśati .  
rudrastvā''vartayatviti somakrayaṇīmāvṛtyānyayā gavā niṣkrīya yajamānasya goṣvapisṛjati .

### [2.6.7.p26](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p26)

pṛṣatā varatrākāṇḍena somavikayiṇamapakṣāmaṃ nāśayati .  
loṣṭairghnanti lakuḍairghnantītyekeṣām ... 8 ..  
iti hiraṇyakeśisūtre saptamapraśne dvitīyaḥ paṭalaḥ .

### [2.6.7.p27](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p27)

7.3 atha saptamapraśne tṛtīyaḥ paṭalaḥ .  
adityāḥ sado'sīti śakaṭasya nīḍe kṛṣṇājinaṃ prācīnagrīvamuttaralomā''stṛṇāti prattam̐ rājāna- madityāḥ sada āsīdeti tasminnāsādayati .  
astabhnāddyāmityāsannamabhimantrayate .  
āsādayatītyekeṣām .  
vaneṣu vyantarikṣaṃ tatāneti vāsasā paryānahyati .  
udu tyaṃ jātavedasamiti kṛṣṇājinenordhvagrīveṇa bahirlomnā'pidadhāti taraṇirviśvadarśata iti vā .  
usrāvetaṃ dhūrṣāhāvityanaḍvāhāvupāsajati .  
dhūrasīti dhurāvabhimṛśati .

### [2.6.7.p28](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p28)

vāruṇamasīti śakaṭamutkhidati .  
prāgīṣamavasthāpya varuṇasyottabhnātvityupastabhnoti .  
dakṣiṇamanaṅvāhaṃ yunakti .  
vāruṇamasīti yoktraṃ parikarṣati .  
varuṇasya skambhanirasīti śamyāmavagūhati .  
pratyasto varuṇasya pāśa iti yoktrapāśaṃ pratyasyati .  
balīvardaṃ cābhinidadhāti .  
evamuttaramanaḍvāhaṃ yunakti.

### [2.6.7.p29](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p29)

hariṇī śākhe bibhradantareṣām̐ subrahmaṇya upasarpati palāśaśākhe śamīśākhe vā .  
śakaṭamanvārabhya somāya rājñe krītāya prohyamāṇāyānubrūhi brahmanvācaṃ yaccha subrahmaṇya subrahmaṇyāmāhvayeti saṃpreṣyati .  
triranūktāyāṃ pracyavasya bhuvaspata iti prāñco'bhiprayāya pradakṣiṇamāvartante .  
api panthāmagasmahītyuttareṇa rājānaṃ pūrvāvatikrāmato yajamāno'dhvaryuśca .  
prajvalayantyagnīnāhavanīye varṣiṣṭhamādadhāti .  
upaklṛpto'gnīṣomīyaḥ samaṅgo vandhumānyathā nirūḍhapaśubandhe lohastūparaḥ śmaśrulaḥ sthūlaḥ pīvā .. 9 ..  
kṛṣṇaśveto lohitaśveto vā tena karṇagṛhītena yajamāno rājānaṃ pratīkṣate .  
sāmānyavidhiraspaṣṭaḥ saṃhriyeta viśeṣataḥ . spaṣṭasya tu vidhernaivamupasaṃhāra iṣyate .. iti .

### [2.6.7.p30](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p30)

audumbaryāsandyaratnimātraśīrṣaṇyānūcyā nābhi. daghnapādā mauñjavivānā tāmadhvaryava udgṛhṇanti .  
agreṇa prāgvam̐śaṃ vāruṇamasīti śakaṭamākkhidatyudagīṣamavasthāpya .  
baruṇastvottabhnātvityupastabhnoti .  
dakṣiṇamanaḍvāhaṃ vimuñcati .  
vāruṇamasīti yoktraṃ parikarṣati .  
varuṇasya skambhasarjanirasīti śamyāṃ pravṛhati .  
vicṛto varuṇasya pāśa iti yoktrapāśaṃ vicṛntati .  
unmukto varuṇasya pāśa ityabhidhānīmunmuñcati .

### [2.6.7.p31](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p31)

evamuttaramanaḍvāhaṃ vimuñcati .  
avimucyottaramātithyāyāstantraṃ prakramayati .  
ubhau vā vimucya .  
agnīnanvādhāyedhmābarhirāharati .  
saptadaśa sāmidhenyaḥ .  
ikṣuśalāke vidhṛtī .  
kārṣmaryamayānparidhīnidhma upasaṃnahyatyāśvavālaṃ prastaraṃ barhiṣi.  
nirvapaṇakāle vaiṣṇavaṃ navakapālaṃ patnyā hastena nirvapati .

### [2.6.7.p32](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p32)

patnyā vā hastāt .  
anvārabdhāyāṃ vā srucā .  
agnerātithyamasītyetaiḥ pañcabhistriṣu sāvitraṃ juṣṭaṃ cānuṣajati .  
viṣṇumevottareṣu nigameṣūpalakṣayet .  
yatprāgudvapanāttatkṛtvottaramanaḍvāhaṃ vimuñcati tenaiva kalpena yadi purastādavimukto bhavati .  
vāruṇamasīti rājño vāso'pādatte .  
varuṇo'si dhṛtavrata iti rājānam .. 10 ..  
acchinnapatraḥ prajā upāvarohośannu śatīḥ syonaḥ syonā ityupāvaharati .

### [2.6.7.p33](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p33)

atrā''sandyā udgrahaṇameke samāmananti .  
urvantarikṣamiti gacchati .  
yā te dhāmānīti saumyarcā rājānaṃ pūrveṇa dvāreṇa prāgvam̐śa prapādayati .  
urvantarikṣaṃ vīhītyapareṇā''havanīyaṃ dakṣiṇā'tiharati .  
varuṇasyartasadanirasīti dakṣiṇenā''havanīyamāsandīṃ pratiṣṭhāpayati .  
adityāḥ sado'sīti tasyāṃ kṛṣṇā- jinaṃ prācīnagrīvamuttaralomā''stṛṇāti .  
prattam̐ rājānamadityāḥ sada āsīdeti tasminnāsādayati .  
varuṇasyartasadanamāsīdeti vā .

### [2.6.7.p34](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p34)

ṣaneṣu vyantarikṣaṃ tatāneti vāsasā pariśrayati .  
varuṇo'sīti rājānamabhimantrayate varuṇāya tveti vā . ..  
evā vandasva varuṇaṃ bṛhantaṃ namasyā dhīramamṛtasya gopām. sa naḥ śarma trivaruthaṃ vi yam̐satpātaṃ no dyāvāpṛthivī upastha iti vāruṇyarcā rājānaṃ paricarati .  
yatra kva cā''sīdedaitayaivā''sīdet .  
agnim̐ rājānaṃ cāntareṇa mā saṃcāriṣṭeti saṃpreṣyati .  
udvapanaprabhṛtīni karmāṇi pratipadyate .  
gārhapatye nava kapālānyupadadhāti .  
caturgṛhītānyājyāni gṛhṇāti .

### [2.6.7.p35](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p35)

caturhotrā''tithyamāsādayati .  
vedaṃ nidhāya sāmidhenībhyaḥ saṃpreṣyati .  
sarvamidhmamādadhāti sarvamaupabhṛtam̐ samānayate .  
ājyabhāgābhyāṃ pracarya viṣṇum̐ haviṣā yajati .  
dhruvāyāḥ śeṣaṃ karoti .  
iḍāntā''tithyā saṃtiṣṭhate .  
dhruvāśeṣādāpataye tvā gṛhṇāmīti kam̐se camase vā tānūnaptram̐ samavadyati caturavattaṃ pañcāvattaṃ vā .  
avaśiṣṭo vikalpārtho yadi caturavattam .

### [2.6.7.p36](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p36)

tadanādhṛṣṭamasīti sarvartvijaḥ samavamṛśanti .  
samavamṛṣṭaṃ prajāpatau tvā manasi juhomīti triravaghrāyāntarvedi ninayati .  
pratiṣiddhamekeṣām  
asaṃcara utsiñcatītyekeṣām .  
agnīnmadantyā''pā 3 iti pṛcchati .  
madanti devīramṛtā ṛtāvṛdha ityāgnīdhraḥ pratyāha .  
tābhirādraveti saṃpreṣyati .  
madantībhiḥ pāṇīnprakṣālayante brahmā rājānaṃ visram̐sayati .

### [2.6.7.p37](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p37)

am̐śuram̐śuriti tam̐ sarve sahiraṇyaiḥ pāṇibhirāpyāyayanti .  
pratyupanaddhe'pa upaspṛśyeṣṭā rāya iti prastare nihnuvate savyānnīcaḥ pāṇīnkṛtvā dakṣiṇānuttānān .. 11 ..  
iti hiraṇyakeśisūtre saptamapraśne tṛtīyaḥ paṭalaḥ .

### [2.6.7.p38](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p38)

7.4 atha saptamapraśne caturthaḥ paṭalaḥ .  
pravargyeṇa pracaryopasadā pracaratyupasadā vā pracarya pravargyeṇa pracarati .  
yadātithyāyā barhistadupasadāṃ tadagnīṣomīyasya tatprastaraparidhi .  
stīrṇaṃ prastarabarhirupasatsu śayāḥ paridhayaḥ .  
upasadastantraṃ vyākhyāsyāmaḥ .  
tasyāmājyam̐ haviḥ .  
agniḥ somo viṣṇurdevatāḥ .  
upām̐śuyājena kalpo vyākhyātaḥ .

### [2.6.7.p39](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p39)

agnīnanvādhāya ṣoḍaśadārumidhmam̐ saṃnahyati .  
vedaṃ kṛtvā'gnīnparistīrya pāṇī prakṣālyolaparājīm̐stīrtvā yathārthamājyapātrāṇi prayunakti sphyam̐ sruvam̐ sruca ājyasthālīṃ yena cārthaḥ .  
pavitre kṛtvā yajamāna vācaṃ yaccheti saṃpreṣyati vāgyataḥ pātrāṇi saṃmṛśati prokṣiteṣu vācaṃ visṛjate .  
sphyamādāya stīrṇāyā vederlomabhyo'dhistambayajurharatyuparaṃ parigrāhaṃ parigṛhya saṃpraiṣeṇa pratipadyate .  
yadanyadbarhiṣaḥ patnīsaṃnahanācca tatsaṃpreṣyati .  
yatprāgājyagrahaṇāttatkṛtvā dhruvāyāmeva gṛhṇāti .  
prokṣaṇīrabhimantrya brahmāṇamāmantryedhmaṃ vediṃ ca prokṣya prokṣaṇya- vaśeṣaṃ ninīya pavitre apisṛjyāgnimabhimantrya pūrvāmāghārasamidhamādhāya dhuvām̐ sruvaṃ ca sādayatyeṣā'sadaditi mantram̐ saṃnamati viṣṇvasi vaiṣṇavaṃ dhāma prājāpatyamityājyamabhimantrayate .  
vedaṃ nidhāya sāmidhenībhyaḥ saṃpreṣyati navadheṣmaṃ prativibhajya sarvamidhmamādadhāti .

### [2.6.7.p40](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p40)

aṣṭāsu devatāsvagnimupavājya sruvāghāramāghāryāgnītparidhīm̐ścāgniṃ ca tristriḥ samṛḍḍhīti saṃpreṣyati saṃmṛṣṭe pravaraṃ pravṛṇīte yathā mahāpitṛyajñe sīda hotarityuktvā ..12..  
dhruvāyā aṣṭau juhvāṃ gṛhṇāti caturupabhṛti .  
sādayati srucau hotā''dāpayati .  
ghṛtavatīmadhvaryo srucamāsyasvetyucyamāne juhūpabhṛtāvādāya sakṛdatikrāntastisro devatā yajati .  
uttarataḥ prathamāyāḥ puronuvākyām̐ saṃpreṣyati dakṣiṇata itarayoḥ .  
yajjuhvāmājyaṃ tasyārthenāgniṃ yajatyardhena somam . yadupabhṛti tajjuhvāmānīya tena viṣṇum .  
pratyākramya yā te agne'yāśayā tanūriti sruveṇopasadaṃ juhoti .  
madantībhiḥ pāṇīnprakṣālayante brahmā rājānaṃ visram̐sayatyāpyāyayanti nihnuvate ca yathā purastāddakṣiṇottānaiḥ pūrvāhṇe savyottānairaparāhṇe .

### [2.6.7.p41](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p41)

agnīddevapatnīrvyācakṣva subrahmaṇya subrahmaṇyāmāhvayeti saṃpreṣyati .  
bāgvāyoḥ patnītyapareṇa gārhapatyamupaviśyā''gnīdhro devapatnīrvyācaṣṭe senendrasya dheneti vā .  
subrahmaṇyaḥ subrahmaṇyāmāhvayati .  
anūpasadametāni kriyante .  
evaṃ trirātram̐ sāyaṃprātaḥ pravargyopasadbhyāṃ pracarati .  
supūrvāhṇe paurvāhṇikībhyām̐ svaparāhṇa āparāhṇikībhyām .  
yā te agne'yāśayā tanūriti prathame'hani sāyaṃprātaḥ sruvapradānāṃ juhoti .  
yā te agne rajāśayeti dvitīye .

### [2.6.7.p42](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p42)

yā te agne harāśayeti tṛtīye .  
yadi puro yudhyeyurayaḥ prathamāyāmavadhāya juhuyāt .  
rajatam̐ hiraṇyaṃ madhyamāyām .  
haritamuttamāyām .  
yadi saṅgrāmaṃ yudhyeyurityekeṣām .  
ayajñasaṃyuktaḥ kalpaḥ .. 13 ..  
madhyamābhyāṃ paurvāhṇikībhyāṃ pravargyopasadbhyāṃ pracaryāgreṇa prāgvam̐śaṃ trīnprācaḥ prakramānprakramya śaṅkuṃ nihanti sa paścārdhe vedeḥ .  
vimime tvā payasvatīṃ devānāṃ dhenum̐ sudughāmanapasphurantīmindraḥ somaṃ pibatu

### [2.6.7.p43](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p43)

kṣemo astu na iti ṣaṭtrim̐śatprācaḥ prakramānprakramya śaṅkuṃ nihanti sa pūrvārdhe .  
paścārdhyācchaṅkoḥ pañcadaśa dakṣiṇataḥ pañcadaśottarataḥ prakramya śaṅkū nihanti te śroṇī pūrvārdhyācchaṅkordvādaśa dakṣiṇato dvādaśottarataḥ prakramya śaṅkū nihanti tāvaṃsau .  
akṣṇayā mānena saṃpādya pradakṣiṇam̐ spandyayā paryātanoti .  
anvātanoti pṛṣṭhyām .  
tāṃ karoti yathā darśapūrṇamāsayoryadanyatsaṃnāmāt .  
sphyena vighanena parśvā paraśunā ca .  
yatprāguttarasmātparigrāhāttatkṛtvottaravedyāḥ kalpena daśapadāmuttaravediṃ karoti .  
am̐hīyasīṃ purastādityekeṣām .

### [2.6.7.p44](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p44)

uttareṇottaraṃ vedyam̐saṃ prakrame cātvālaḥ  
paścāddvādaśasūtkaro vidyate'parimite vā .  
tāvantareṇa vedeḥ saṃcaraḥ .  
prācīnamāgnīdhrātpratīcīnaṃ cātvālādityekeṣām .  
udumbaraśākhābhiśchannāṃ parivāsayati .  
śvobhūte .. 14 ..  
uttamābhyāṃ paurvāhṇikībhyāṃ pravargyopasadbhyāṃ pracaryārdhavrataṃ pradāya tadānīmevā''parāhṇikībhyāṃ pravargyopasadbhyāṃ pracarati .  
pravargyamudvāsyopasadamupaiti yadi pūrvo bhavati .

### [2.6.7.p45](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p45)

ardhavrataṃ pradāyā''gnerāvṛtā'gniṃ praṇīyāgnyāyatana ūrṇāstukāṃ nidhāyāgniṃ pratiṣṭhāpyā''mikṣāyai maitrāvaruṇyai sāyaṃdohāya vatsānapākaroti .  
indrāya ca dadhigharmāya gharmadugho vatsam .  
sarvāṇyaindrāṇi bhavantītyekeṣām .  
agnivatyuttaraṃ parigrāhaṃ parigṛhṇāti .  
na parigṛhītāmaprokṣitāmadhicaratyāstaraṇāt .  
sutyārthāni kāṣṭhāni māhāvedikaṃ ca barhirupaklṛptaṃ bhavati tūṣṇīkābhiradbhiḥ kāṣṭhāni vediṃ barhiśca tristriḥ prokṣati .  
tūṣṇīṃ barhiṣā vedim̐ stṛṇāti yayā darśapūrṇamāsayoḥ .  
ā ghā ye agnimindhate stṛṇanti barhirānuṣak . yeṣāmindro yuvā sakheti staraṇīmeke samāmananti .. 15 ..

### [2.6.7.p46](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p46)

iti hiraṇyakeśisūtre saptamapraśne caturthaḥ paṭalaḥ .

### [2.6.7.p47](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p47)

7.5 atha saptamapraśne pañcamaḥ paṭalaḥ .  
upaklṛpte śakaṭe maṇḍalacakre prayuktapūrve tayoḥ purāṇāngranthīnvi- srasya prakṣālya navānkurvanti cchadiṣmatī yugyakṛte kṛtvā'greṇa prāgvam̐śamavasthāpya yuñjate mana ityauttaravedike juhoti .  
devaśrutāviti padatṛtīyasyaikadeśena patnī dakṣiṇasya havirdhānasya dakṣiṇāmakṣadhuraṃ dakṣiṇenottānena triḥ parācīnamupānaktyevamuttarasya .  
sarvā upānaktītyekeṣām .  
ājyena cetyekeṣām .  
havirdhānābhyāṃ pravartyamānābhyāmanubrūhīti saṃpreṣyati pravartyamānābhyāmanubrūhīti vā .  
triranūktāyāṃ prācī pretamiti samudgṛhṇantaḥ prācī pravartayanti .  
suvāgdeva duryām̐ āvadetyabhimantrayate yadyakṣa utsarjet .

### [2.6.7.p48](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p48)

yatra vedimavakrāmatastaddakṣiṇasya ivirdhānasyottarasyāṃ vartanyāṃ vedyante hiraṇyaṃ nidhāyedaṃ viṣṇuriti juhoti .  
irāvatī dhenumatī ityevaṃ pratiprasthātottarasya .  
adhvaryurdakṣiṇasya havirdhānasya karmāṇi karoti pratiprasthātottarasya .  
apajanyaṃ bhayaṃ nudāpa cakrāṇi vartaya gṛham̐ somasya gacchatamindrasya sam̐sadamiti paścārdhe vedervitṛtīyadeśe manasā hotā padā janyaṃ bhayaṃ pratinudatyadhvaryuryajamāno brahmā vā .  
apareṇottaravediṃ trīnpratīcaḥ prakramānprativikramyātra ramethāmityabhitaḥ pṛṣṭhyāṃ nabhyasthe sthāpayataḥ .  
yathārtham̐ havirdhānayoḥ .. 16 .. antarālaṃ kurutaḥ .  
vaiṣṇavamasi viṣṇustvottabhnātvityupastabhnutaḥ .  
purastādunnate bhavataḥ .

### [2.6.7.p49](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p49)

divo vā viṣṇavuta vā pṛthivyā ityāśīrpadayarcā dakṣi- ṇasya havirdhānasya dakṣiṇaṃ karṇātardamapareṇa geyo nihanti viṣṇornukamityuttarasyottaraṃ karṇātardamapareṇa pratiprasthātā .  
viṣṇordhruvamasīti tatraite nibadhnītaḥ .  
viṣṇordhruvo'sīti granthī kurutastau prajñātau bhavataḥ .  
ūrdhvāḥ śamyāḥ samutkṛṣyopariṣṭātpariveṣṭayato yathā suṣṭhu.  
paryantyāḥ sthūṇā minutaḥ .  
yathā'greṇa kharam̐ saṃcaro bhavati .  
agreṇa havirdhāne sthūṇe nihatya tayoruda- gagraṃ vam̐śa nidhāya prāco vam̐śānādadhāti .  
viṣṇoḥ pṛṣṭhamasīti madhyamaṃ chadiradhi nidadhāti .

### [2.6.7.p50](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p50)

viṣṇo rarāṭamasīti purastādrarārṭī pariśrayati .  
tejanī rarāṭyaiṣīkī prācyaṇūkāṇḍā madhye vitatāṃ tāṃ vam̐śe nibadhnāti .  
viṣṇoḥ śnyaptre stha iti rarāṭyā antau vyavāsyati .  
kaṭām̐stejanīśca pravartaṃ chadiṣāmantarāleṣvanvavasyanti .  
tānantarvartā ityācakṣate .  
pari tvā girvaṇo gira ityabhitaḥ pariśrayataḥ .  
pūrvamaparaṃ ca dvāre kurutaḥ .  
adhvaryurdakṣiṇāṃ dvāreyīṃ pariṣīvyati pratiprasthātottarām .

### [2.6.7.p51](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p51)

viṣṇoḥ syūrasīti sīvyataḥ .  
viṣṇordhruvo'sīti granthī kurutastau prajñātau bhavataḥ .  
vaiṣṇavamasi viṣṇave tveti saṃmitamabhimṛśataḥ .  
pra tadviṣṇuḥ stavate vīryāya mṛgo na bhīmaḥ kucaro giriṣṭhāḥ . yasyoruṣu triṣu vikramaṇeṣvadhikṣiyanti bhuvanāni viśveti saṃmitāddhavirdhānātprāgupaniṣkrāmataḥ .  
upaniṣkramya vā japataḥ .  
trīnprācaḥ prakramānprakramya japata ityekeṣām .. 17 ..  
iti hiraṇyakeśisūtre saptamapraśne pañcamaḥ paṭalaḥ .

### [2.6.7.p52](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p52)

7.6 atha saptamapraśne ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ  
dakṣiṇasya havirdhānasya purokṣaṃ catvāra uparavā bhavantyavāntaradeśeṣu prādeśamukhāḥ prādeśāntarālā bāhumātrāḥ saṃtṛṇṇā adhastādvidhṛtā upariṣṭāt .  
abhrerādānaṃ parilekhanaṃ ca yūpe vyākhyātam .  
pūrvayordakṣiṇaṃ parilikhyāparayoruttaraṃ parilikhatyaparayordakṣiṇaṃ pūrvayoruttaram .  
evamanuprarvāṇyeṣāṃ karmāṇi kriyante .  
rakṣohaṇo valagahano vaiṣṇavānkhanāmīti khanati .  
rakṣohaṇo valagahano vaiṣṇavānniṣkhidāmīti niṣkhidati .  
bṛhannasītyabhriṃ praharati .

### [2.6.7.p53](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p53)

virāḍasīti bāhumupāvaharati bāhū vā .  
idamahaṃ taṃ valagamudvapāmīti pām̐sūnudvapati .  
idamenamadharaṃ karomītyuparavabile'vabādhate .  
nirasto valaga iti harati .  
avabāḍho durasyuriti yatra kharaṃ kariṣyanbhavati tasmindeśe nivapati .  
gāyatreṇa chandasā'vabāḍho valaga ityuparavabile'bhryā nigṛhṇāti .  
evamitareṣu .  
uttareṇottareṇa mantreṇa bāhumupāvaharatyuttareṇottareṇa ca chandasā nigṛhṇāti .

### [2.6.7.p54](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p54)

gāyatraṃ traiṣṭubhaṃ jāgatamānuṣṭubhamityāmnātāni chandāṃsi .  
virāṅasīti pūrvayordakṣiṇaṃ yajamāno'vamṛśati samrāḍasītyaparayoruttaramadhvaryuḥ .  
saṃmṛśa imānāyuṣe varcase ca devānāṃ nidhirasi dveṣo yavano yuyodhyasyamaddveṣām̐si yāni kāni cakṛma- devānāmidaṃ nihitaṃ yadastyathābhāhi pradiśaścatasraḥ kṛṇvāno anyām̐ adharānsapatnānityadhastātsaṃmṛśataḥ .  
kimatretyadhvaryuḥ pṛcchati bhadramiti yajamānaḥ pratyāha tannau sahetyadhvaryuḥ .  
svarāḍasītyaparayordakṣiṇaṃ yajamāno'vamṛśati viśvārāḍasīti pūrvayoruttaramadhvaryuḥ .  
saṃmṛśato yathā purastāt .  
kimatreti yajamānaḥ pṛcchati bhadramityadhvaryuḥ patyāha tanma iti yajamānaḥ .  
rakṣohaṇo valagahanaḥ prokṣāmi vaiṣṇavāniti .. 18 .. yavamatībhiradbhiruparavām̐striḥ prokṣati .

### [2.6.7.p55](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p55)

rakṣohaṇo valagahano'vanayāmi vaiṣṇavāniti yavamatīrapo'vanayati .  
yavo'sīti yavaṃ prāsyati .  
rakṣohaṇo valagahano'vastṛṇāmi vaiṣṇavāniti prācā barhiṣā'vastṛṇāti .  
rakṣohaṇo valagahano'bhijuhomi vaiṣṇavāniti hiraṇyamantardhāya sruveṇābhijuhoti .  
rakṣohaṇau valagahanau prokṣāmi vaiṣṇave ityadhiṣavaṇaphalake prokṣatyaudumbare kārṣmaryamaye pālāśe vā taṣṭe pradhimukhe sam̐hite purastātsamāpikarte paścāddvayaṅgulena tryaṅgulena caturaṅgulena vā paścādasam̐hite saṃtṛṇṇe asaṃtṛṇṇe vā .  
rakṣohaṇau valagahanāvupadadhāmi vaiṣṇavī ityadhiṣavaṇa phalakābhyāmuparavānapidadhāti dvau dakṣiṇena dvāvuttareṇa .  
rakṣohaṇau valagahanau paryūhāmi vaiṣṇavī ityauparaveṇa purīṣeṇa paryūhati .  
rakṣohaṇau valagahanau paristṛṇāmi vaiṣṇavī iti darbhaiḥ paristṛṇāti .

### [2.6.7.p56](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p56)

rakṣohaṇau valagahanau vaiṣṇavī ityabhimantrayate .  
rakṣohattvā balagahatprokṣāmi vaiṣṇavamityadhiṣavaṇacarma prokṣati .  
lohitamānaḍuhamupariṣṭāllomā''secanavadyathā'bhiṣavāyopāptaṃ bhavati .  
rakṣohattvā valagahatstṛṇāmi vaiṣṇavamityadhiṣavaṇaphalakayorāstṛṇāti .  
tasmim̐ścaturo grāvṇaḥ sam̐sādayatyūrdhvasānūnāhananaprakārānuparaṃ prathiṣṭhaṃ madhye pañcamam .  
bṛhannasītyekaikam .  
rakṣoghno vo valagaghnaḥ prokṣāmi vaiṣṇavāni- tyupare grāvṇaḥ saṃmukhānkṛtvā prokṣati .  
auparavasya purīṣasyāgreṇopastambhanaṃ caturaśraṃ kharaṃ karoti yāvantamāptaṃ pātrebhyo manyate .. 1m̐ ..

### [2.6.7.p57](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p57)

iti hiraṇyakeśisūtre saptamapraśne ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ .

### [2.6.7.p58](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p58)

7.7 atha saptamapraśne saptamaḥ praṭalaḥ .  
uttarata āgnīdhrīyaṃ minoti madhye vederardhamantarvedyardhaṃ bahirvedi prācīnavam̐śaṃ vimitaṃ viminvanti dakṣiṇataupacāram .  
agreṇāparaṃ vedyantaṃ triṣu prakrameṣvaparimite vodīcīnavam̐śam̐ sado dakṣiṇataḥ pratikṛṣṭataraṃ yāvadṛtvigbhyo dhiṣṇiyebhyaḥ prasarpakebhyaścā''ptaṃ manyate .  
dakṣiṇena pṛṣṭhyāṃ prakrame madhye sadasa audumbaryavaṭaḥ .  
abhrerādānaṃ parilekhanaṃ ca yūpe vyākhyātam .  
dive tveti parastādarvācī prokṣati .  
apāmavanayanaṃ yavaprāsanaṃ barhiṣā'vastaraṇaṃ ca yūpe vyākhyātam .  
ucchrayasva vanaspate sajūrdevena barhiṣeti prācīnakarṇāmudgātrā sahocchrayatyuddivam̐ stabhāneti vā .

### [2.6.7.p59](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p59)

dyutānastvā māruto minotvityavaṭe'vadadhāti .  
paryūhaṇaṃ parirakṣaṇaṃ pariṣecanaṃ ca yūpe vyākhyātam .  
tasyāḥ karṇe viśākhe vā hiraṇyaṃ nidhāya ghṛtena dyāvāpṛthivī āpṛṇethām̐ svāheti sruveṇābhijuhoti .  
āmūlādanvavasrāvayati .  
yajamānamātrīsaṃmitā varṣiṣṭhāḥ sthūṇā minuto yathā suṣṭhu .  
paryantyā nābhidaghnā odumvarīmabhyagnā minoti .  
nīcaiḥ sado vṛṣṭikāmasya minuyāduccairavṛṣṭikāmasya viparītameke samāmananti .  
nava cchadīm̐ṣyupaklṛptāni bhavanti.

### [2.6.7.p60](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p60)

udīco vam̐śānādhāya prāco vam̐śānādadhāti .  
aindramasīti trīṇi madhyamāni chadīm̐ṣyudañci nidadhāti .  
indrasya sado'sīti trīṇi dakṣiṇāni viśvajanasya chāyeti trīṇyuttarāṇi .  
dakṣiṇānyuttarāṇi karotyaudumvarīmabhisaṃmukhāni .  
navachadi tejaskāmasya minuyāditibrāhmaṇavyākhyātāni kāmyāni chadīm̐yapi teṣāṃ yāthākāmī .  
kaṭām̐stejanīśca pravartaṃ chadiṣāmantarāleṣvanvavasyanti tānantarvartā ityācakṣate pari tvā girvaṇo gira ityabhitaḥ pariśrayataḥ pūrvamaparaṃ ca dvāre kuruto'dhvaryurdakṣiṇāṃ dvāreyīṃ pariṣīvyati pratiprasthātottarāmindrasya syūrasīti sīvyata indrasya dhruvo'sīti granthī kurutastau prajñātau bhavataḥ .  
aindramasīndrāya tveti saṃmitamabhimṛśataḥ .  
prāgvam̐śasya sadohavirdhānayośca .. 20 .. samānam̐ sāṃkāśinam .

### [2.6.7.p61](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p61)

nāsam̐sthite some'dhvaryuḥ pūrveṇa dvāreṇa havirdhāne praviśyāpareṇa niṣkrāmedyadi niṣkrāmedidaṃ viṣṇurvicakrama iti japet .  
nāpareṇa sadaḥ praviśya pūrveṇa niṣkrāmedyadi niṣkrāmeduttiṣṭhannojasā saheti japet .  
atroparavakarmaike samāmananti .  
cātvālāt purīṣamāhṛtya dhiṣṇiyānnivapati caturaśrānparimaṇḍalānvā .  
vibhūrasītyāgnīdhrīyamāgnīdhrāgāre yathottareṇāntarvedi saṃcaro bhavati .  
antaḥsadasamitarān .  
vahnirasītyapareṇa sadobilaṃ pṛṣṭhyāyāṃ prakrame hotrīyam .  
śvātro'sīti dakṣiṇena hotrīyaṃ maitrāvaruṇasya .

### [2.6.7.p62](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p62)

uttareṇa hotrīyamudagāyatānitarān .  
tutho'sīti brāhmaṇāccham̐sina uśigasīti poturandhārirasīti neṣṭuravasyurasītyacchāvākasya pratikṛṣṭataram .  
śundhyūrasīti mārjālīyaṃ bahiḥsadasaṃ dakṣiṇārdhe vedeḥ samamāgnīdhrīyeṇa yathā dakṣiṇenāntarvedi saṃcaro bhavati .  
raudramanīkam̐ sarvatrānuṣajati .  
atra vedistaraṇameke samāmananti .  
uttaravediṃ kharamuparavāndhiṣṇiyām̐śca na stṛṇāti .. 21 ..  
iti hiraṇyakeśisūtre saptamapraśne saptamaḥ paṭalaḥ .

### [2.6.7.p63](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p63)

7.8 atha saptamapraśne'ṣṭamaḥ paṭalaḥ .  
agnīṣomīyasya paśostantraṃ prakramayati .  
tasya nirūḍhapaśubandhena kalpo vyākhyātaḥ .  
ṣaḍḍhotā paśviṣṭiścāṅgabhūte na vidyete .  
agnīnanvādhāyā''tithyāparidhīnidhma upasaṃnahyati .  
agnīnparistīrya pāṇī prakṣālyolaparājīm̐stīrtvā yathārthaṃ pāśukāni pātrāṇi prayunakti .  
yatprāgājyagrahaṇāttatkṛtvā pratihṛtya gārhapatye pāśukānyājyāni gṛhṇāti .  
evā vandasvetyupasthe brahmā rājānaṃ kurute .

### [2.6.7.p64](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p64)

ādadate grāvṇo vāyavyāni droṇakalaśaṃ camasānātithyābarhiridhmamājyānyagnīṣomīyaṃ cānunayanti .  
utpatnīmānayantyanvanām̐si pravartayanti .  
praitu brahmaṇaspatnīti neṣṭā patnīmudānayati .  
athāhamanukāminītyānīyamānā japati .  
suprajasastvā vayamityapareṇa śālāmukhīyamupaviśya dārśapaurṇamāsikānmantrāñjapati .  
śālāmukhīyaṃ gārhapatyakarmabhyo'nvavasyanti tasmingārhapatyakarmāṇi kriyante .  
samapivratānhvayadhvamiti saṃpreṣyati .  
tam̐ hvayante yajamānasyāmātyān .

### [2.6.7.p65](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p65)

adhvaryuṃ yajamāno'nvārabhate yajamānaṃ patnī patnīṃ yajamānasyāmātyāḥ .  
tānahatena vāsasā pracchādya pracaraṇyāṃ caturgṛhītaṃ gṛhītvā pracchādanārthasya vāsaste daśāyām̐ hiraṇyaṃ baddhvā'jye'vadhāya srugdaṇḍe vāsaso'ntamupaniyamya śālāmukhīye vaisarjanau juhoti tvam̐ soma tanūkṛdbhya iti pūrvāmāhutiṃ juhoti juṣāṇo apturājyasya vetu svāheti dvitīyām .  
śeṣamājyasya karoti .  
śālāmukhīye'gnipraṇayanānyādīpayati sikatāścopayamanīrupakalpayata udyacchatīdhmamupayaccha tyupayamanīrupayate dhāryamāṇe .. 22 ..  
agnīṣomābhyāṃ praṇīyamānābhyāmanubrūhīti saṃpreṣyati praṇīyamānābhyāmanubrūhīti vā .  
triranūktāyāmayaṃ no agnirityagniprathamāḥ somaprathamā vā prāñco gacchanti .  
yathārthamanunayanti .  
anugacchantyamātyāḥ .

### [2.6.7.p66](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p66)

anunayantyagnīṣomīyam .  
āgnīdhrīya etamagniṃ pratiṣṭhāpyāgne nayeti nayavatyarcā''gnīdhre juhoti .  
śeṣamājyasya karoti .  
nidadhati grāvṇo vāyavyāni droṇakalaśaṃ camasāṃśca .  
atiharantītarāṇi .  
uttareṇā''gnīdhrīyaṃ dhiṣṇiyaṃ parītyoru viṣṇo vikramasvetyauttaravedike juhoti .  
yathetamamātyāḥ pratigacchanti .  
somo jigāti gātuviditi saumyarcā'pareṇa dvāreṇa havirdhāne brahmā rājānaṃ prapādayati

### [2.6.7.p67](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p67)

pūrveṇa gataśriyaḥ .  
urvantarikṣamanvemīti pūrveṇādhvaryuḥ praviśyādityāḥ sado'sīti dakṣiṇasya havirdhānasya nīḍe kṛṣṇājinaṃ prācīnagrīvamuttaralomā''stṛṇāti .  
prattam̐ rājānamadityāḥ sada āsīdeti tasminnāsādayati .  
prokṣaṇīrabhimantrya brahmāṇamāmantryedhmaṃ vediṃ ca prokṣya prokṣaṇyavaśeṣaṃ ninīya pavitre apisṛjyāpareṇottaravediṃ mantreṇa barhiḥ stṛṇāti yayā darśapūrṇamāsayoḥ .  
sanneṣvājyeṣu yūpasaṃmānena pratipadyate .  
agnīṣomīyaṃ paśumupākaroti .. 2. .. sa vyākhyātarūpaḥ .  
pravaraṃ pravṛtyā''śrāvamṛtupraiṣādibhiḥ saumikānṛtvijo vṛṇīte .'  
indram̐ hotrātsajūrdiva ā pṛthivyā iti hotāram .

### [2.6.7.p68](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p68)

apisṛjya tṛṇamasphya utarānvṛṇīte .  
agnimāgnīdhrādityāgnīdhram .  
aśvinā'dhvaryū ādhvaryavādityātmānaṃ pratiprasthātāraṃ ca .  
mitrāvaruṇau praśāstārau praśāstrāditi maitrāvaruṇamindro brahmā brāhmaṇāditi brāhmaṇāccham̐sinaṃ marutaḥ potrāditi potāraṃ gnāvo neṣṭrāditi neṣṭāram .  
agnirdevīnāṃ viśāṃ pura etā'yam̐ sunvanyajamāno manuṣyāṇāṃ tayorasthuri gārhapatyaṃ dīdāya gacchatam̐ hiṃ mā vāyurādhām̐sītsaṃpṛñcānāvasaṃpṛñcānau tanva iti yajamānam .  
juṣṭo vāco bhūyāsamityetābhyāṃ pravṛtaḥ pravṛto dūretyanantaraṃ pravarāt .  
hutvā'dhvaryuruttarānvṛṇīte .  
savanīya eke pravarānāmananti .

### [2.6.7.p69](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p69)

hutāyāṃ vapāyām̐ subrahmaṇya subrahmaṇyāmāhvayeti saṃpreṣyati pitāputrīyā subrahmaṇyā bhavati .  
aparāhṇe vasatīvarīrgṛhṇāti vahantīnām .  
nāntamā vahantīratīyāt .  
saṃdhāvātapasya cchāyāyāḥ .  
kūlasya vṛkṣasya svayaṃ vā chāyāṃ kṛtvā .  
haviṣmatīrimā āpa iti pratīpaṃ tiṣṭha- nkumbhaṃ kumbhīṃ vā'bhipūrayati .  
yadyagṛhītāḥ sūryo'bhinimrocedyo brāhmaṇo bahuyājī tasya gṛhātkumbhyānāṃ gṛhṇīyāt .  
yadi taṃ na vindeyuragnim̐ hiraṇyaṃ cā''dāya pareyādyatrā''paḥ syustajjyotirupariṣṭāddhārayanhiraṇyamantardhāya vare datte gṛhṇāti .

### [2.6.7.p70](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p70)

agnervo'pannagṛhasya sadasi sādayā. mītyapareṇa śālāmukhīyamupasādayati .  
astamite saṃvādaprabhṛtinā paśutantreṇa pratipadyate .  
tasya dakṣiṇena ivirdhānamuttareṇa vā samavattaṃ pariharati .  
na yajamāno bhakṣānbhakṣayati bhakṣaṇameke samānanti .  
patnīsaṃyājāntaḥ .. 24 .. agnīṣomīyaḥ saṃtiṣṭhate .  
niśāyāṃ basatīvarīḥ pariharati sarvato na purastāt .  
utkrāmatetyuktvā'ntarvedi yajamānaḥ patnī ca bhavataḥ .  
nādīkṣitamabhi pariharati .

### [2.6.7.p71](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p71)

ādāya kumbham̐ savye'm̐se'tyādhāyāpareṇa prāja hitamatikramya dakṣiṇayā dvāropanirhṛtya dakṣiṇaṃ vedyantamanu parihṛtyendrāgniyorbhāgadheyīḥ stheti dakṣiṇasyāmuttaravediśroṇyām̐ sādayati .  
ādāya kumbhaṃ dakṣiṇe'm̐se'tyādhāya yathetaṃ pratyetyottarapūrvayā dvāropanirhṛtyottaraṃ vedyantamanu parihṛtya mitrāvaruṇayorbhāgadheyīḥ sthetyuttarasyāmuttaravediśroṇyām̐ sādayati .  
ādāya kumbham̐ savye'm̐se'tyādhāya tīrthena prapādya viśveṣāṃ devānāṃ bhāgadheyīḥ sthetyāgnīdhre sādayati ..  
atra vasanti .  
subrahmaṇya subrahmaṇyāmāhvayeti saṃpreṣyati pitāputrīyā subrahmaṇyā bhaveti .  
yā yajamānasya vratadhuktāmāśire duhrata yā patnyāstāṃ dadhi- grahāya yā gharmadhuktāṃ dadhigharmāya taptamanātaṅkyaṃ payo maitrāvaruṇāya śṛtātaṅkyaṃ dadhyādityagrahāya kurutāditi saṃpreṣyati.  
āgnīdhra ṛtvijo'laṃkṛtā vasanti .  
prāgvam̐śe patnīṃ jāgarayanti .

### [2.6.7.p72](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p72)

havirdhāne yajamāno rājānaṃ gopāyati gopāyati .. 25 ... iti hiraṇyakeśisūtre saptamapraśne'ṣṭamaḥ paṭalaḥ .  
saṃpūrṇo'yaṃ saptamaḥ praśnaḥ .

### [2.6.7.p73](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.p73)

oṃ tatsadbrahmaṇe namaḥ.  
satyāṣāḍhaviracitaṃ śrautasūtraṃ .  
gopīnāthabhaṭṭakṛtajyotsnāvyākhyāsametam .  
atha saptamapraśnaprārambhaḥ .

### [2.6.7.2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.2)

tatra prathamaḥ paṭalaḥ .  
vātsalyāspitarau kapolayugalaṃ svasyā''gatau cumbituṃ  
dṛṣṭvā''kuñcitamāsyapadmamamalaṃ se pasmitaṃ sattvaram .  
bhanyonyaṃ śivayostataḥ suvadane yukta hyabhūtāṃ tayo-  
ritya yena vinoditī sa bhagavānbālo gajāsyo'vatu .. 1 ..  
vidyāmahāgaṇapatiṃ devaṃ vyāḍīśvaraṃ tathā .  
yogeśvarī ca vāgdevī lakṣmīnārāyaṇau ravim .. 2 ..

### [2.6.7.5](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.5)

satyāṣār̤ha muniśreṣṭhaṃ jātarūpaśiroruham .  
gurūṃśca mātāpitarau natvedānoṃ yathāmati .. 5 ..

### [2.6.7.5\_74](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.5_74)

bhokopāhana kutukādgopīnāthena dhīmatā .  
satyāpāḍena racitaṃ sūtraṃ vyākhyāyate mayā .. 4 ..

### [2.6.7.5\_75](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.5_75)

sūtracā imayā tartumārabdha mandaśaktinā .  
tatrāvalammo mama tu pāre gantuṃ gurusmṛtiḥ .. 5 ..

### [2.6.7.551](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551)

sarvakāmo'gniṣṭomaḥ.  
kāmyante te kāmā iṣṭāni sarva kāmā yena sādhyāḥ sa sarvakāmo'gniṣṭomaḥ . te ca  
kāmāḥ svargaprajāpaśuhiraṇyādayaḥ . evaṃ kriyāntarasādhyā anye'pi lokanyāsātsū.  
damavyavahitaviprakṛṣṭajñānaṃ bhuvanajñāna sūrye saṃyamādityādipātañjalasūtrabodhitayogadhāraṇā-  
sādhanakamuvanajñānamapi sarvaśabdena grāhyam . pragītyadhikaraṇībhūtasaṃkhyāvācī stoga-  
śabdaḥ . sa cātra lakṣaṇayā tatsaṃbaddhayajñāyajñiyākhyastotraviśeṣakaraṇakastutiparo  
jñeyaḥ . agneḥ stomaḥ stutiyasminso'gniṣṭomaḥ . yogarūḍhaṃ padam . agnistutisaṃpāda -  
kena yajñāyakṣiyanāmakena stotreṇa saṃsthā samāptiryasya so'griṣṭoma iti niṣkṛṣṭo'gni  
.  
satyāpāḍhaviracitaṃ śrautasūtraṃ- \[7.saptamapraka-  
ṭomaśabdārthaḥ . agniṣṭogasya sarvakāmatve śrūyate śākhāntaram-"ekasmai vā anye  
yajñāḥ kāmāyā''hiyante sarvebhyo'miṣṭomaḥ " iti . āhiyante kriyanta ityarthaḥ .  
kāmpa eva phalavattā jaiminīyaḥ sādhitā . na cāsmacchākhāyāmamiṣṭomasya phaḻaṃ śrūyate .  
naca tasminnasati kathamityākāśāprakaraṇamudeti . tathā ca tena vasante vasante yajeta  
tasya nānupakāntayordarśapūrṇamāptayorāhāra ityādika na vyākhyātuṃ yuktamiti phalameva  
buddhvā puruṣaḥ pravartata iti tadādau vaktuṃ yuktam . nanu sarvakāmo'gniṣṭoma  
iti vākyasya phalasādhanībhūtāgniṣṭomavidhāyakatvātphalasya yajamānaniṣṭhatvādetadvākyaṃ  
yājamānasūtra eṣa paṭhitavyamiti cenna . sādhyasādhanākākṣānivṛttau satyamitikarta-  
vyatākāsodayena tadartha sādhyasādhanākāsānivartakasyā''dhvaryavādiprayogarūpetikartaḥ  
vyatāvidhānātpūrvameva sarvakāmo'niṣṭoma iti vākyapāṭhasya yuktatvāt . nanvekasmai vā  
bhanye yajñāḥ kāmāyā''hiyante sarvempo jyotiṣṭoma ityapi śrūyate . tataśca trivṛ.  
spañcadaśaḥ saptadaśa ekaviśaḥ. etāni vāva tāni jyotī śrapi . ya etasya stomā  
ityanayā śrutyā stomacatuṣṭayavarasu karmasu śaktyavagamādvyāpakaṃ dharma parityajya kiparya  
vyāpyadharmanirdeśaḥ kṛta iti cenna . ukthyena paśu kāmo yameta, ṣoḍaśinā vīryakāmo  
yajeta, atirātreṇa pranākāmo yanetetyādibhiḥ śrutibhirukthyādiṣu stomacatuṣṭa yavatsu  
agniṣṭomaguṇavikāreṣu karmasu niyataphalaśravaṇatāyā bādhitatvena jyotiṣṭomaśa-  
denāniṣṭomasyaiva grahaṇāt . naca pātiṣṭomena svargakāmo yenata...śrāvapyāgniṣṭo.  
masya grahaṇaṃ jyoti nāmaśabdenāstviti vācyam . ekasmai vā anye yajñā iti sarvakā  
matvānikaśrutivirodhāpattyā tathā vaktamaśakyatvāt . ukmādiparatvamapi vakuma-  
śakyam . teṣvapi svatantraphalaśravaṇāt . maca jyotiṣṭomena svargakāmo yajeta tyassāḥ  
śruteḥ kāvakāśa iti śakyam . atyagniṣṭomādiṣvavakāśasaṃbhavāt . viśvaniti tu ,  
phalaspāśravaṇātphalamantareṇa vidhiśnutera nupapattaravaśyaṃ phale kalpayitavye sarvābhilaṣitatvena  
svarga evaṃ kalpito jaimininā sa svargaḥ syātsarvānpratyaviśiṣṭatvāditi sūtreṇa .  
sūtrārthastu yadekaṃ phalaṃ sa svargaḥ syātsarvānsarvapuruṣānprati aviśiṣṭatvāditi .  
yanna duḥkhena saṃbhinna naca grastamanantaram .  
abhilāṣopanītaṃ ca tatmukhaṃ svaḥpadāspadam ..  
iti yavanapratipāditaniratiśayasukhaviśeṣātmasvargasyābhimatatvena viśiṣṭatulyatvādi-  
tyarthaḥ . svargasukha duḥkhānanuṣaktaniti kṛtvā sarvābhimataṃ paśvādisukhaṃ duḥkhānuṣaktamarūpaṃ ceti  
kecideva prārthayante . svargasukhaṃ tu bahavaḥ prārthayanta pūrvasūtrārthaḥ . pratyayācati  
dilīya sūtram . tasyārthaḥ-pratīyate niratiśayasukhatvenāmilaṇyate sarvairiti pratyayasta-  
mmāca hetorityarthaḥ . tathā cārya nirgavito'rthaḥ-duḥkhānanuṣaktasmādhikaraṇakṣaṇadhvaṃsāna-  
-  
170 paṭalaḥ \] gopīnāthabhaṭṭakṛtajyotsāvyākhyāsametam . 551

### [2.6.7.551\_76](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_76)

dhikaraṇaniratiśayasukhātmasvargasya sarvapuruṣābhimatatvena sarvābhilaṣitatvena ca. eṣa  
phalatvena parikalpyata iti . pratyavāyaparihārastu sarvābhilaṣito'pi pratyavāyāpekṣayā  
kiyatā'pi vilambena hṛdayamāgacchati . svargaḥ kasyacitpuruṣasyāvinataḥ kasyadhimā  
bhimata ityayaṃ viśeṣo'tra nāsti kiṃtu sarva puruṣābhimata evetyato mātyaviśiṣṭa iti  
sūtreṇa . sūtrāstu-yadekaṃ phalaṃ sa svargaḥ syātsarvānsarva puruṣānpratyaviśiṣṭavāriti .  
yanna dukhena saṃbhinnaṃ naca grastapanantaram .  
abhilāṣopanītaṃ ca tatsukhaṃ svaḥpadāspadam ..  
iti vacanapratipāditamukhaviśeṣamayasvargasya bhūyomichaṣitatvātsarvābhimatatvāsthakaratvāca

### [2.6.7.551\_77](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_77)

svarga eva phalasvena kalpyate . pratyavāyaparihārasya sarvābhilaṣitatve'phi duṣkaratvena  
sasya phalatvaṃ na kalpyata iti . pratyayāntratīyate niratiśayamukhatvena saṃbīyata iti  
pratyayastasmāśca hetoḥ svarga evaṃ phalatvena kahapyata iti pratyayāceti dvitīyasūtrārthaḥ .  
ataḥ sa phalaṃ na bhavati . etaduḥkhanivṛttirapi phaḻaṃ na bhavati duṣkarasvāt . tatastu  
sukarajñānaṃ sukhameva paraṃ phalaṃ, taccānatiśayatvana svargarūpamiti. draṣṭavyam . ayaṃ  
spāyaścaturthādhyāye tṛtīyapāde vartate . niśreyasaphalakatvaṃ tu agniṣṭomokthyādisādhāraṇa  
karmabhiniśreyasamityanenā''cāryeṇa pradarśitam . niyatakarmamātraviṣayaṃ vaitat . tathaḥ  
jñānadvārā sākṣādvetyanyadetat . ya evaṃ vidvānagniṣṭomena yajate prāmātāḥ prajā janapati

### [2.6.7.551\_78](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_78)

paripramātā gṛhṇātītyarthavādena phalakalpanā'pi sākṣācchūpamāṇe śraute. phaḻe sati na  
yuktā . rātrisatre svatantre karmaṇi tu pratitiṣṭhanti ha vai ya etā rātrīrupayantītyatra  
vidhyudeśe phalāśravaṇāraphalamantareṇa vidhiśnuteranupapatteravaśyaṃ phale kalpayitavya  
bhārthavādikaṃ pratiṣṭhākhyaṃ phalamuktam . viśvajidadhikaraṇanyāyenānupasthitasvargakalpane  
tasya prakṛtasaṃbandhakalpane gauravāvavādopasthitasyaiva prakṛtaphalatvakalpane. lāghavāt .  
etaduktaṃ naimininā-ṛtau phalārthavādamaṅgavatkāṇāniniḥ . phalamātreyo nirdeśādaśrutī  
manamānaṃ syāt . aṅgeṣu śrutiḥ parārthatvāditi . katau rātrisatre pratitiṣṭhanti ha vai ya  
etā rātrīrupayantīti phalaśrutiḥ . yasya parṇamayī juhūrbhavati na pāpa5 ślokaḥ śṛṇo-

### [2.6.7.551\_79](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_79)

tīti parṇatādāvana iva phalārthavāda kāmajinirācāryoṃ manyata iti prathamasūtrārthaḥ .  
bhātreya ācāryastu pratitiṣṭhanti ha vai, ya etāṃ satrīrupayantīti śrutī pratiṣṭhāyā  
nirdeśātpratiṣṭheva phalam . aśrutī, arthavāde'pi phailāśravaṇe mati hi anumāna  
kalpya svargādirūpaṃ phalaṃ syāt . prakṛte tu pratiṣṭhārūpaphalaśnavaṇamevāsti . ato mātra  
svargaḥ phalasvena karapyata iti manyate . rātriśabdena jyotiaurāyarityādivākyotpā-  
.  
1  
.

### [2.6.7.551\_80](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_80)

1sa.ga. phaladha.  
.  
552  
satyāpāṭhaviracitaṃ śrautasūrva- \[samaprame  
.  
ditāni sautyāni karmāṇyucyante . tarūpaḥ karmasamudāyaḥ samiti dvitīyasūtrārthaḥ .  
aṅgeṣu śrutiḥ phalaśrutiḥ parārdhatvārakānāṃ pradhānārthatvādaḻe pu aṅgaviṣayiṇī yā śrutiḥ  
phalaśrutirarthavāda eveti kāmanimyāyayorubhayorapi mate tulyameveti tṛtīyasūtrāryaḥ .

### [2.6.7.551\_81](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_81)

idamadhikaraṇaṃ caturthādhyāye tṛtīyapāde vartate . sākṣācchyamāṇaśraunaphāsattādeva rātri-  
satra ārthavādikaphalakalpanam . bhaṅgeṣu phalaśravaṇaṃ kamidhātuśravaṇaṃ vinā'rthavāda  
eva . tathāca sūtram-samaste katāvartha śrūyamāṇaṃ yanamāna: kāmayate tathā  
nityeṣu yajñāleṣu yāni tu kāmayatiḥ śrāvayati paṣā''pārasyodhatāyā  
nīcestāyāṃ pārthavādā itare tathā'nyeṣu yatāne purīṣavatī karoti pranayavena  
paśubhiḥ puroṣavantaṃ karoti yadyūpaṃ minoti suvargasya lokasya prajñātyā iṣe tyo  
kheti śākhāmācchinattīṣamevorna yajamāne dadhātīti . jaiminirapi caturthīdhyāye tṛtīya-  
pāī dravyasaṃskārakarmasu parārtha vāraphalaśrutirarthavādaḥ syādutpatteścātatpradhānatvāditi .

### [2.6.7.551\_82](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_82)

bhatra dravye phalaśrutiryasya parṇamayī juhūrbhavati na pāpa5 ślokara gṛṇotītyevamāyā.  
saṃskāre phalaśrutiryadāte cakṣureva bhrātṛvyasya vṛta ityevamācā . karmaṇi phalaśrutirya-  
prayānānyānā ijyante varbheva tadyajñāya kiyate varmayajamānāyetyevamādyā . atra karma-  
pada tvarthakarmaparaṃ draṣṭavyam . saṃskārakarmaṇaḥ pṛthaksaṃkīrtanāt . evaṃ 1 kamidhāturyeṣu  
śyate tānyevecchāviṣayāṇi kāmayitavyāni nānyānīti . dravye saṃskāre'rthakarmaṇi ca  
phalaśnatirarthavādaḥ syātteṣāṃ parārthatvātkratvarthatvāditi pūrvamūtrārthaḥ . utpatteḥ, yasya parṇa  
mayī juhūrbhavatītyāditattadvākyabodhitaparṇamayatvādityādyutpatteḥ . bhatatpradhānatvāttaccha.  
mena puruṣa ucyate . sa eva pradhānaṃ yatra sā tatpradhānā na tatpradhānā'tatpadhanī

### [2.6.7.551\_83](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_83)

sasyā bhāvastattvaṃ tasmātpuruṣapradhānatvābhāvādityarthaḥ . tenāsphitupradhānatvaṃ siddha  
bhavati . tatpradhānatvaṃ tadarthatvaṃ tasyābhāvāditi nirgaulato'rtha iti dvitīyasūtrārthaḥ .  
sthānaḥ kratvarthapuruṣārthayonijñāseti sūtre prathamopāttakratvarṣapadasūcitā katuprayuktiḥ  
pāradvayena vicāritā, idānī caramopāttapuruṣārthapadasūcitā prayuktirvicāryata iti pādā.  
ntaratvamānantarya ca bodhyamiti sasomake karmaṇi tribhi ṣabhirācāryoṃ vyavaharati sarva-  
kāmo'miṣṭomaḥ, yasya bhrātṛvyaḥ sobhena yajeta jyotiṣṭome prāganīṣomīyāditi .  
jyotiṣṭome prāganīṣomīyādityatra jyotiṣṭomaśabdaḥ sādhāraṇa eva virodhābhāvāt .  
manye vānapeye trivṛtpañcadaśaḥ saptadaśa ekaviraśaḥ . etāni vāva tāni jyoti vi.

### [2.6.7.551\_84](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_84)

yaṃ etasya stomā itiśrutisiddhastomacatuṣṭayasādhyatvābhāvena jyotiṣṭomavābhāvātkarṣa  
thārvedikamantrāṇāmivā''dikasāmavedīyamantrāṇāmapi prāganīṣomīyādupāṃśusvaniyama-  
prāptiḥ saṃbhaktīvi cenna. prakṛtipvetena vacanenopāṃśutvaniyame siddhe vājapeye prakṛtivādi.  
9  
sa. ma. jaināta jyoṃ.  
110paṭala gopīnāthamadṛkṛtajyosāvyākhyāsametam .  
kṛtiḥ kartavyatinyāyenaiva tatprāptisaṃbhavāt . nacaivamagniṣṭomaśabda evātra prayoktavyaḥ .  
ukthyādiṣu tu vājapeya ivopāṃśuvaniyamaḥ prāpnotyaveti vācyam . ukthyādīnāṃ catu-

### [2.6.7.551\_85](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_85)

rṇāmapi tattatkratuviśeṣe prakṛtitvamastīti jñāpanā-jyotiṣṭomaśabdopādānājjyotiṣṭoma-  
śabdenāpyāgaraṇakartavyatāpratipādanārthatvāt . bhagniṣṭomavadukthyādīnāṃ nityatvamapi  
bhavatītijñāpanārthatvācca . jyotiṣṭomaśabdaḥ stomacatuṣṭayavatkarmapara ityuktameva . agni  
ṭomaśabdaḥ saṃsthāviśeṣaparaḥ . somaśabdo'tra latāviśeṣaparo natu candrādiparaḥ . tasya  
prakṛte'nupayogāt . anyathā dravyākāṅkṣānivṛttirna syāt . somaśabdavācyadravyavi.  
śeṣasya matvaryalakṣaṇayā yāgaviśeṣaṇatvam . tathācāyamoṃ bhavati somavatā yāgeneṣṭa  
bhāvayediti . etenodbhidādivadyāganāmadheyatva nirastaṃ jñeyam . tatra śyāmalā'mlā ca  
niṣpannā kṣāriṇī tvaci māṃsalā śleṣmalā manī vallo somākhyā chāgabhojanamiti

### [2.6.7.551\_86](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_86)

māyurvedataḥ somasvarūpamavagantavyam . sa ca mukhyaḥ parvatajaḥ somasyeva maunavatasya  
makṣa iti liṅgāt . mūjavatā manavato hoti baudhāyanenādhvaryusomavikrayiṇoḥ praśna-  
prativacanayoreva tathoktatvāca . abhāva itaraḥ . mūnavacchandaḥ parvatavācī . somābhāve  
pūrtīkānamiṣuṇayādityādiḥ pratinidhiryāyaḥ . pratinidhāvapi mukhyaśabna eva pravartate .  
prākṛtāstveva mantrāṇāṃ śabdāḥ pratinidhiṣvapītyāśvalāyanokteḥ . āmnānādaśabdatvamapā.  
vācatarasya syāt . tādādvā tadārugaṃ syātsaṃskārairaviśiṣṭatvāt . uktaṃ ca tatvama-  
syeti pratinidhau cāvikāramāśrityaiva mantraḥ prayoktavya iti prathamasūtrārthaḥ . ānnā-  
nātsomābhāve patīkānabhiṣaṇuyāditipratinidherāmnānāt . itarasya pratinidherita

### [2.6.7.551\_87](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_87)

rasya mukhyasyeti yāvat . pratinidhau gṛhote'pi amāvāca . aśabdatvaṃ pratinidhī na  
vidyate śabdo mukhyadravyavācakaḥ śabdo yatra. somaśabdaḥ pratinidhistasya mānastattvaṃ  
tatsyātpratinikbhūitadravye mukhyadravyaśabdapravṛttirna bhavatīti dvitīyasūtrārthaḥ . idaṃ pūrva-  
sūtrārthopari pūrvapakṣasūtram . sa eva mukhyasya yo'rthaḥ . sa evārṣaḥ prayonanaṃ yasya sa  
tadarpaḥ pratinidhistasya bhāvastatvaṃ tasmāt . pratinidhestādātpratinidhirūpaṃ dravya tadārūpaṃ  
sevā''khyā yasya tattadākhyaṃ tannāmakameva syāt . saṃskārairaviśiṣṭatvātsaṃskārastulyatvāce  
saṃskārā mukhyadravyasya ta evāsyetyevaṃ ca tulyasaṃskāratvam . pratinidhinā kṛte'pi  
mukhyenaiva kṛtaṃ bhavatīti rahasyam . vāśabdaḥ pūrvapakṣavyāvartakaḥ . iti tṛtīyasūtrārthaḥ .

### [2.6.7.551\_88](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_88)

uktaṃ ṣaṣṭādhyāye tṛtīyapāde tattvaṃ saṃskārairaviśiṣṭatvam . asya pratinidherdavyasya  
pratinidhau cāvikārāditi jaiminyukteśca navamādhyāye tṛtīyapāde .

### [2.6.7.551\_89](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_89)

yugapatkāmayeta.  
pūrvasūtre'miṣṭomasya sarvakāmatoktā tatraikasminneva prayoge sarne kāmāḥ kāmayitavyā  
āhosvitprayogabhedeneti vicāre, ucyate-ekasminprayoge sahava sankiāmānsvarga-  
15. ga. śande .  
\[7 saptamaprabhe-  
SS  
554  
satyāṣāḍhaviracitaṃ śrautasūrva-  
pramāpaśuhiraṇyādīnīpsitānkāmayeta . yathā paśukāmo'nekānpaśanekasminprayoge kāma-  
pata evaṃ sarvānkāmānkāmayeta . yathā vaikasmādānaropaṇātphalaṃ lāyā gandha ityanūtpayante  
tapaikena prayogeṇānekāni phalānyapyutpayanta eveti mūtrārthaḥ .

### [2.6.7.551\_90](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_90)

āhārapṛthaktve vā.  
vāśabdaḥ pūrvapakṣaṃ jyāvartayati . tadasti yugaparakāmayeteti kiṃ tārha āhārapṛ.  
thakva eva . āhāraḥprayogaḥ. ekaikasminprayoga ekaikaṃ kāmaṃ kāmayeteti  
pradhānabhūtāni nadarthāni karmāṇi pradhānasaṃnidhau guṇaḥ śiṣyamāṇaḥ pratipradhāna vibhajyate  
hi . paśudṛṣṭānte hi ekanātyā kroḍīkṛtānāṃ banāmapi paśūnā mekaphalasvameva . nayātra  
tathā kiṃtu tattatphalasya tattatsvarūpeṇaiva phalatvaṃ natu phalatvena koḍaukāraḥ . nahi sarva-  
sya sarva kāmyamānatvena kāmyam . tathācedamidamiti buddhacā yagrāhya tanai kayā  
kosaka śakyata iti pratipradhānamanāvṛttiryuktaina . yaccaikasya karmaṇo'nekaphalatā  
dṛṣṭeti tadapyanakāntikameva . prako sarveṣāṃ phalāno svatantratvenā''nuṣaṅgikaphalasya  
dṛṣṭāntatvenopādānāsaṃbhavāt. catu(dhyāye tṛtīyapāde tatra sarve'viśeṣāt . yomasiddhiyoṃ.  
spattyasaṃyogāditi sūtrāmyāṃ jaimininā'pi evameva siddhāntitam . sūtrārthastu tatra sarva-  
kāme karmaṇi aviśeṣātkāmatvāviśeṣātsarve kāmā api yugapatsyūriti pūrvasūtrārthaḥ .  
uttarasūtrārthastu yasya yasminkāme 'bhilāṣastasya tādṛśasyārthasya kāmasyaiva yogena prayoge-  
ṇānuṣṭhānena siddhirna sarveṣāmarthānāṃ yugapat . sarvotpattāṣayogitvātsarvasvasyoddeśyapatī.  
tiparyavasānārthatvābhāvāt . sarvaśabdasyeha mukhyatve'pi noddeśyasamarpakatvaṃ sāpekṣatvārikatu  
nirapekṣatvātkāmaśabdasyaiva . tataśva grahattvavatsarvatvasyoddeśyapratītiparyavasānārthatvāmā-  
vāduddeśyaviśeṣaṇatvameveti grahaikatvanadavivakṣitatvānna sāhityena phalatvaṃ kiṃtu ekaikasyaiva  
kāttam . karasya pradhānatvātkarmaṇo guṇatvārapratipradhāna gumāvṛttiryukaiveti bhāvaḥ .

### [2.6.7.551\_91](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_91)

tena vasante vasante yajeta .  
venāgniṣṭomaina . tacchandasya sarvanāmna utsargataḥ nihitaparāmarśitvātkāgyasya  
niyatakālanābādhāca tacchannena saṃnihitasyāmiṣṭomasya viśeṣyasyaiva parāmarśo na tu  
sarvakāmaviśeṣaṇasyāpi parāmarśaḥ . nahi kāmanāyā vasanta evaṃ jananamiti niyamaḥ .  
tenāponitye paryavasyati . vasantagrahaṇaṃ vasantamātrameva grāhyāmati . yadi saṃvatsare saṃba.  
msara ityucyate tadā yasyāṃ tiṣī prathamaḥ prayogastasyāmeva tiyāvamyāsaḥ kartavyaḥ  
syāttathā mā mṛt . basante yasyāṃ kasyāṃcidaniṣiddhāyāṃ tithī yateti . nityatve'pye.  
tasya darśapūrṇamāsādivatphalopabandhaḥ pratyetavyaḥ . nityatvaṃ caitasparṇasaṃstavāt . tathā

### [2.6.7.551\_92](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_92)

hi bhūṣate bhāyamāno ve bāmaṇamimikraṇavā nāyate brahmavaṇarṣimyo yona devebhyaḥ  
150 paṭalaḥ \] gopīnāthaṃmakṛtajyālāvyākhyāsametam .  
anayā pitṛbhya iti . somāntānyajñānanukramya naiyamika hyetahaṇasaṃstunamiti vasiṣṭhavacana  
somapāyavicchede prāyaścittaśravaṇam .  
anadhītya dvino vedānanutpādya ca vai pranāḥ .  
aniṣvā śaktito parmokṣamicchantra natyadhaḥ ..  
iti bhakaraṇe pratyavāyaśravaṇaṃ cāpi nityatve sādhakam . atra yadyapi yarityavi.  
śeṣaṇokta tathā'pyagniṣṭomasaṃstho jyotiṣṭomaḥ soma eva . sa eṣa yataḥ pañcavidho'gni-

### [2.6.7.551\_93](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7.551_93)

hotraṃ darśapūrṇamāptī cāturmāsyāni paśuḥ somaḥ sa eṣa yajñānāṃ saṃpannatama iti pakṣasaṃ.  
sthāvaśyakatābodhakavacanāpraṇavākye somasyaiva saṃpannatamapadena murūpayajñasvoktaḥ .  
eṣa vāta prathamo yajño yajñānāṃ yannyotiṣṭomo ya etenāniṣṭvā'dhānyena yatetyatra  
jyotiṣṭomasya ya etenetyagniṣṭomaḥ prakaraṇālikā cati pañcamādhyāye tṛtīyapādagatasūtro.  
ktanyāyena prathamayajñatvājjyotiṣṭomo'gniṣṭomasaṃsthaḥ somo nityaḥ sarvakāmopacandhātkā-  
bhyaśca . sūtrārthastu enenetyaniṣṭoma saṃsthā niśyite . tasaṃsthāyu tasyaiva prakaraṇatvāditi  
prathamasūtrāḥ . chinādapi agniṣṭomasaṃsthasyaiva nirdeśaḥ prathamo yajña iti likam .  
iti dvitīpasūtrārthaḥ . jyotiṣṭomo'gniṣṭomasaṃstho nityaḥ sarvakāmopabandhārakāmyā .

_First 96 of 905 passages. [Read on](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7)_

## Linked texts (4)

- [Skandamahāpurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda*vulgate.16.29.11) — Sanskrit
- [Pañcaviṃśabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.pancavimsa.1) — Sanskrit
- [Hiraṇyakeśiśrautasūtra (ed. Kāśīnāthaśāstrī Āgāśe, Ānandāśrama 1907, with Mahādeva's Vaijayantī)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.srauta.hiranyakesi*agase.7.2.2) — Sanskrit
- [Pratāpārka](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.prataparka.1.p594) — Viśveśvarabhaṭṭa 1766, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.vidhi.mantra.kalpah.2.6.7) · Pramāṇa
