Vidhimargaprapa 69
Vidhimārgaprapā 69
- Language
- Sanskrit
69.1
iti śrīvijayasenasūriśiṣyaśrīmadudayaprabhasūriviracite śrīdharmābhyudayanāmni
śrīsaṅghapaticarite lakṣmyaṅke mahākāvye tapaḥprabhāvopavarṇano
yugabāhucaritaṃ nāma navamaḥ sargaḥ
muṣṇāti prasabhaṃ vasu dvijapatergaurīguruṃ laṅghayan,
no dhatte paralokato bhayamaho ! hiṃsāpalāpe rutī
udyairāstikacakravālamukuṭa ! śrīvastupāla ! svayaṃ,
bheje nāstika tāmayaṃ tava yaśaḥpūraḥ kutastyāmiti ?
69.2
āyātāḥ kati naiva yānti kati no yāsyanti no vā kati,
sthānasthānanivāsino bhavapathe pānthībhavanto janāḥ ?
asmin vismayanīyabuddhijaladhirvidhvaṃsya dasyūn kare,
kurvan puṇyanidhi dhinoti vasudhāṃ śrīvastupālaḥ param
69.199
granthāgram 247 | ubhayam 2793
tataḥ pavanavego'pi, nṛpaṃ natvedamabravīt | bhṛtyo'smi vikramakrītastātāhaṃ yugabāhunā
69.200
maṇicūr̤ādayastatra, sarve vidyādhareśvarāḥ | rājñā samarpya saudhāni, satkṛtā vasanā-'śanaiḥ
69.201
purīparisare ramye, tatra saṃsṛtya maṇḍapam | sudharmāyāḥ sadharmāṇaṃ, kārmaṇaṃ viśvacakṣuṣām
69.202
paritaḥ kārayāmāsa, māṃsalān bhūmivāsavaḥ | mañcān vimānasantānamānamudrāmalimlucān
69.203
yugmam
sakautukaprapañceṣu, mañceṣvatha yathāyatham | bhūcarāḥ khecarāḥ sarve, niṣedurmeduraśriyaḥ
69.204
tato vikramabāhuśca, maṇicūḍaśca pārthivau | niviṣṭau maṇḍape tatra, candrā-'rkāviva parvaṇi
69.205
saprāgalbhyeṣu sabhyeṣu, sthiteṣu smeravismayam | āsīneṣu sasammardaṃ, kovidānāṃ gaṇeṣu ca
69.206
svadeśa-paradeśebhyo'bhyāgateṣu sakautukam | apareṣvapi lokeṣu, niṣaṇṇeṣu yathāyatham
69.207
etya lakṣmī-sarasvatyoriva jaṅgamasaṅgamaḥ | āsāñcakre kumāro'sau, pādapadmāntike pituḥ
69.208
viśeṣakam
tato'naṅgavatī tatra, mūrttevājñā manobhavaḥ | kṣīrodanirgateva śrīḥ, kalākelirivāṅginī
69.209
yāpyayānāt samuttīrya, pratīhārībhirāhṛtā | sānandamindulekheva, tārakānikarāñcitā
69.210
praṇamya caraṇau pitroḥ, pādāṅguṣṭhārpitakṣaṇā | nipasādāgrato lokalocanāñcalavījitā
69.211
viśeṣakam
rājātmajāguruḥ prāha, kumāra ! kriyatāmayam | rājaputrīkṛtapraśnacatuṣṭayavinirṇayaḥ
69.212
abhyadhātnṛpaputro'tha, pitrorānandamudviran | uccairvācaṃyamībhūya, janaiḥ sākṣepamīkṣitaḥ
69.213
yā'mre'sti svarṇapāñcālī, nirvācālīkṛtānanā | karttā maddvacanādeṣā, samastapraśnanirṇayam
69.214
tataḥ sā bālikā pāñcālikā sā'pyāryyayaikayā | uccairuccairatuḥ praśnamuttaraṃ ca kramādidam
69.215
tadyathā-kaḥ sakalaḥ ? sukṛtaruciḥ, kaḥ saddhurddhividheyakaraṇagaṇaḥ
kaḥ subhagaḥ ? śubhavādī, ko viśvajayī ? jitakrodhaḥ
69.216
tatastuṣṭeṣu sabhyeṣu, stuvatsu guṇavatsu ca | kumārī sacamatkāraṃ, kumāramapi ca dṛśā
69.217
taṃ vadhū-varasambandhabandhaṃ vidadhato vidheḥ | tadā'naucityakāritvavācyamunmūlitaṃ janaiḥ
69.218
viprāṇāṃ mantranirghoṣairjanānāṃ harṣaniḥsvanaiḥ | bandikolāhalaistūryyaiḥ, śabdādvaitaṃ tadā'bhavat
69.219
atha mauhūrttikādiṣṭe, lagne sarvagrahekṣite | kṣiteradhipatī pāṇiṃ, grāhayāmāsatuḥ sutau
69.220
vadhū-varaṃ ca hastyaśva-rathā-'laṅkaraṇāṃśurkaiḥ | arcayāmāsatuḥ sneha-vibhava-prābhavocitaiḥ
69.221
pāṭhasiddhāśca sādhyātha, tattatkarmasu karmaṭhāḥ | jāmātre pradadau vidyā, vidyādharanareśvaraḥ
69.222
samapadyamadāmadyamudāradvāra-toraṇam | utpatākaṃ viśāmīśastataḥ prāvīviśat puram
69.223
sammānya maṇicūr̤ādīn, vidyādharadharādhavān | rājadhānīṃ nijanijāṃ, rājā hṛṣṭo visṛṣṭavān
69.224
nṛpaḥ pavanavego'pi, gopinā vinayastataḥ | satkṛtya kṛtadakṣeṇa, praiṣi vikramabāhunā
69.225
āpṛcchya pauradhaureyānabhyarcya puradevatān | vimocya bandhanakṣiptāna, dīnādīnanukampya ca
69.26
kṣemo'sti pāṭalīputrapateḥ siṃhamahībhujaḥ ? | kāryeṇa kena prāpto'si, jhaṭityevaṃ nivedaya
69.27
sa vacasvī tataḥ prāha, tasyākṣemaḥ kuto bhavet ? | śrīvikramadhano yasya, mitramatraiṃstumānasaḥ
69.28
paramasyāṃ tu velāyāṃ, śīghraṃ yadahamāgataḥ | kāraṇaṃ śṛṇu tatra tvaṃ, prayojanamidaṃ tava
69.29
kalatre vimalānāmri, svāmin ! siṃhamahībhujaḥ | āste dhanavatī putrī, saundaryasyeva devatā
69.30
tatra citrakaraṃ kañcid, divyacitradharaṃ naram | eṣā repāviśeṣajñā'paśyad bhūpasya nandanī
69.31
vyalokayacca taccitre, kañcinnṛpatinandanam | hṛdayānandanaṃ rājyalakṣaṇaiḥ śubhaśaṃsibhiḥ
69.32
tamatha prāha sā citraṃ, yat tvayaitad vinirmame | tat kalākhyāpanāyaiva ?, praticchando'tha kasyacit ?
69.33
so'pyuvāca kumārī taccitraṃ yad varṇyate mama | vijñānādbhutamapyetad, vigopakakaraṃ param
69.34
praticchando hi yasyāyamaso somasamākṛtiḥ | yadi dṛggocaraṃ gacchet, taccitraṃ syānna citrakṛt
69.35
satāṃ citte kṛtāvāsaḥ, sa yaśaḥkusumeṣubhiḥ | vaśīkaroti trailokyaṃ, dvitīya iva manmathaḥ
69.36
samākarṇyaiti tadvācaṃ, sā candravadanā'vadat | sa kutra ? kasya vā putrastasya kiṃnāma nāma vā ?
69.37
so'pi prāha'calapure, śrīvikramadhanātmajaḥ
dhano'sti mūrtistasyaiṣā, mayā'lekhi svakautukāt
69.38
śrutveti tatprabhṛtyepā, viśeṣāt tvayi rāgiṇī | krīḍāṃ pīḍāmiva jñātvā, kanyāntaḥpuramāyayau
69.39
tvadekatānacitteyamapi vyāpāritendriyā | tvayā vyāptaṃ jagad vetti, yoginīva parātmanā
69.40
ekaṃ vihāya tvāṃ deva !, sā mahīpatinandanī | strīrūpamathavā klībaṃ, manyate jagadapyadaḥ
69.41
devīmukhādidaṃ sarvaṃ, vṛttāntaṃ medinīpatiḥ | vijñāya guṇavijñāya, bhavate māṃ nyasarjaṃyat
69.42
māmatrāgāmukaṃ matvā, medinīpatinandanī | amuṃ lekhapratīhāraṃ, hāraṃ dūtamivā''rpayat
69.43
uktveti dūto lekhena, sahitaṃ caraṇāntike | kumārasyāmucanmuktāhāraṃ tatprābhṛtīkṛtam
69.44
choṭayitvā tato lekhameṣa vepajitasmaraḥ | javādavācayat topacayapopacamatkṛtaḥ
69.45
bhavanmūrtinirastena, kāmena jvalitaṃ mama | mānasaṃ tvatkṛtāvāsaṃ, siktaṃ netrāmbuvindubhiḥ
69.46
na śāntiṃ yāti tannātha !, śāntiṃ naya dayāṃ kuru | dṛḍhārambhaparīrambhadembhapīyūṣanirjharaiḥ
69.47
paritaḥ paritaptāṅgīṃ, madanajvalanāciṃpā | vardhiṣṇupramakallole, kṣipa māṃ nijamānase
69.48
iti lekhārthasambhāraṃ, hāraṃ ca hṛdaye dadhau | snigdhojjvalasphuradrūrṇaṃ, kumāraḥ kāraṇaṃ mudām
69.49
vimṛśyātha kumāro'pi, pratilekhaṃ likhekha saḥ | śṛṅgāreṇeva mūrtena, mṛganābhimayāmbhasā
69.50
ratirūpasapartnī tvāṃ, dadhānasya mamorasi | rupā ratipatiḥ śaṅke, kiratyavirataṃ śarān
69.51
guṇaiḥ śravaṇamārgeṇa, tavādhyāsitameva me | mano viviśurastrāṇi, sarvāṇyapi sukhepsayā
69.52
iti lekhena dānena, mānena ca kṛtārthitaḥ | kumāreṇa caraḥ praiṣi, sambhṛtaprāmṛtoccayaḥ
69.53
satkathābhiryathaitasya, bhūpo bhūpasutā'pi sā | kalayāmāsatustopaṃ, kumārāgamakāṅkṣayā
69.54
vinītaḥ so'pi nirṇītalagnasyopari bhūpabhūḥ | prayāṇaiḥ kaiścana prāpa, tat puraṃ saparicchadaḥ
69.55
sammukhābhyāgatenātha, siṃhena saha bhūbhujā | praviveśa purīṃ vīro, nṛtyantīmiva ketubhiḥ
69.56
pure pratigṛhaṃ ratnastambheṣu pratibimbitaḥ | śliṣyamāṇo mṛgākṣībhiḥ, kṣaṇaṃ galitacetanam
Linked texts (2)
- Dharmābhyudayamahākāvya — Udayaprabha, Sanskrit
- Dharmābhyudaya — Udayaprabhā Sūri, Sanskrit