Vidhimargaprapa 74
Vidhimārgaprapā 74
- Language
- Sanskrit
74.1
dvādaśaḥ sargaḥ
itaśca kaścana śreṣṭhī, jajñe śrīhastināpure | lalitastatsuto mātuḥ, prāṇebhyo'pi priyo'bhavat
74.2
athānyo garbhato duḥkhadātā mātuḥ kṛtajvaraḥ | pātahetūn vṛthākṛtya, dvaitīyīkaḥ suto'bhavat
74.3
sa dāsyā tyārjito matvā, pitrā cchannīkṛtaḥ kila | vavṛdhe gaṅgādattākhyo, lālito jyeṣṭhabandhunā
74.4
lalitaḥ śreṣṭhinaṃ proce'nyedyureṣa gṛhe yadi | bhojyate gaṅgadattastat, sundaraṃ tāta ! jāyate
74.5
svamātuśchannamevaitat, kāryamevamuvāca saḥ | lalito'tha tamānīya, tatpasyādho nyapādayat
74.6
lalitakṣiptamannaṃ ca, bhuñjānaṃ harṣanirbharam | gaṅgadattaṃ kathañcit taṃ, vyālokya jananī krudhā
74.7
daṇḍakāṣṭhaṃ samudyamya, gṛhītvā cikuravraje | kṣaṇānniṣkāsayāmāsa, kuṭṭayantī muhurmuhuḥ
74.8
yugmam
tamevānugatau śreṣṭhi-lalitau kalitau śucā | puro vīkṣya muniṃ tasya, mātṛvairamapṛcchatām
74.9
ūce muniḥ kvacid grāme, bandhū abhavatāmubhau | ekadā śakaṭaṃ kāṣṭhaiḥ, pūrṇaṃ grāmāya ninyatuḥ
74.10
jyeṣṭhaḥ puraścaran mārge, cakrakhaṇḍāṃ mahoragīm | vīkṣya proce'nujaṃ sūtaṃ, rakṣyā'sau śakaṭāditi
74.11
iti tadvākyaviśvastā, sā sthitaiva bhujaṅgamī | sūtena cūritā gantyā'sthibhaṅgadhvanikautukāt
74.12
sā jyeṣṭhe dadhatī prītimaprītiṃ ca kanīyasi | gantrīcakreṇa bhagnāṅgī, cakrakhaṇḍā vyapadyata
74.13
sā te jātā priyā śreṣṭhin !, jyeṣṭhaḥ sa lalitastavasau
gaṅgadattaḥ kaniṣṭhastu, prāktanena priyā-'priyau
74.14
ityākarṇya bhavodvignaḥ, śreṣṭhī sūnudvayānvitaḥ | jainaṃ prāpa vrataṃ pāpamataṅgakajamugādhipam
74.15
tau śreṣṭhi-lalitāvāyuḥ, pūrayitvā taponidhī | devalokaṃ mahāśukraṃ, jagmatustigmatejasau
74.16
jagāma vimbavālabhyamidānīṃ gaṅgadattakaḥ | tapastapanapūrvārdistameva tridaśālayam
74.17
cyutvā lalitajīvo'yaṃ, tanmahāśukrakalpataḥ | rohiṇyā vasudevasya, preyasyā udare'bhavat
74.18
vadane vigataḥ svapne, halabhṛjjanmasūcakān | sā mṛgāṅka-mṛgeśā-'bhvīn, niśāśeṣe vyalokayat
74.19
tato'ṅkatojasā dhvāntadrohiṇaṃ rohiṇī sutam | asūya mūtadhātrīrva, tarjitadyumaṇiṃ maṇim
74.20
rāmo nāmnā'bhirāmatvāt, pitṛbhyāṃ tatpratiṣṭhinaḥ | krīḍan bhogīva bālo'pi, jātaḥ paramabhayaṅkaraḥ
74.21
vasudevo'nyadā''hūtaḥ, kaṃsena prītiśālinā | yayau rājānamāpṛcchadya, mathurāyāmamantharaḥ
74.22
vasudevamatha prāha, kaṃso jītayaśo'nvitaḥ | astīndrapuraniyāṃ so, nagarī mṛttikāvatī
74.23
rājā tatra pitṛvyo me, devakaḥ mevakapriyaḥ | vartate nartitaśrīkā, sutā tasyāpi devakī
74.24
gā kāntisumanovallī, tvaṃ yauvanavanadrumaḥ | yuvayostad dvayorlakṣmīvedamanorastu saṅgamaḥ
74.25
tasyāṃ nanu varo bhāvī, bhavānanuvarastvaham | tadehi devakād yācyā, devakanyeva devakī
74.26
idamālocya niścitya, śauriḥ kaṃmānvito gataḥ | nagaryāṃ mṛttikāvatyāṃ, rājā sammukhamāyayau
74.88
taṃ vīkṣya vivaśā gopyo, nimīlitavilocanāḥ | piṇḍīkṛtyorasi rasāt, tarasaivai nyapīḍayan
74.89
kṛṣṇaḥ sadā'pi māyūrapicchapūravibhūṣaṇaḥ | jagau gopālabālābhiḥ, saha gopālagūrjarīm
74.90
vaṃśanādavaśainaiśca-gati-kāntijitairiva | so'yaṃ kuraṅga-mātaṅga-bhujagairanugerbabhau
74.91
rāma-govindayoḥ krīḍārasanirmagnayoriti | gopayorjagmurekāhavadekādaśa vatsarāḥ
74.92
itaśca kārtike kṛṣṇadvādaśyāṃ tvāṣṭrage vidhau | samudravijayākhyasya, patnyāṃ śauryapureśituḥ
74.93
śivāyāḥ kukṣimadhyāsta, śaṅkhajīvo'parājitāt | sā niśānte mahāsvapnāṃścaturdaśa dadarśa ca
74.94
gajokṣa-siṃha-lakṣmī-srak-candrā-'rka-kalaśa-dhvajāḥ
padmākara-vimānā-'bdhi-ratnapuñjā-'gnayastu te
74.95
nārakāṇāmapi svargajuṣāmiva tadā sukham | kṣaṇamāsīt prakāśaśca, cakāsti sma jagatsvapi
74.96
patyuratyutsukā svamānākhyād devī prabudhya tān
rājñā tadaiva daivajño'pṛcchyata kroṣṭukiḥ svayam
74.97
sa vyācakhyau suto bhāvī, jino vāṃ trijagatpatiḥ | śrutveti tāvapi prītau, pīyūṣasnapitāviva
74.98
garbhasthitena tenātha, svāminā nṛpakāminī | babhau smitamukhāmbhojā, haṃseneva sarojinī
74.99
niśīthe sitapañcamyāṃ, śrāvaṇe tvāṣṭrage vidhau | śaṅkhadhvajaṃ śivā'sūta, sutaṃ jīmūtamecakam
74.100
ṣaṭpañcāśadvadhā''gatya, dikkumāryo yathākramam | śivā-jinendrayoścakruḥ, sūtikarmāṇi bhaktitaḥ
74.101
pañcarūpo hariḥ svargādathā''gatya yathāvidhi | atipāṇḍukambalāyāṃ, śilāyāṃ nītavān vibhum
74.102
tatra siṃhāsanārūḍhaḥ, so'yaṃ svāṅke jinaṃ dadhau
tripaṣṭyā svaparaiḥ śakraiḥ, snātraṃ cakre'cyutādibhiḥ
74.103
aṅke tadīśamīśāno, dadhau siṃhāsanahāsanaḥ | saudharmendro'kṛta snātrā-''rātrika-stavanādikam
74.104
prabhorapsarasaḥ pañca, dhātrīrādhāya vāsavaḥ | kṛtvā nandīśvare yātrāṃ, muditaḥ svapadaṃ yayau
74.105
saprabhāvaṃ prabhāvantaṃ, rākendumiva nandanam | tamālokya samudro'bhūdunmudritamahodayaḥ
74.106
dṛṣṭo riṣṭamaṇerbibhranmitrā svapne'tra garbhage | ariṣṭanemirityākhyāṃ, sūnostad vidadhe pitā
74.107
mathurāyāmathā''tene, nemijanmamahotsavam | daśārho daśamastena, kaṃsastasyā''yayau gṛham
74.108
chinnanāsāpuṭāṃ vīkṣya, khelantīṃ tatra tāṃ sutām
bhītaḥ kaṃso'dhikaṃ so'tha, smṛtvā'nujamunervacaḥ
74.109
naimittikaṃ sa kaṃsastadapṛcchat sadane gataḥ | strīgarbhaḥ saptamaḥ so'yaṃ, muninokto bhavenna vā ?
74.110
ūce naimittikaḥ sādhugiro vipariyanti na | kāpyasti hastimalloñāḥ, sa garmaste bhayaṅkaraḥ
74.111
tamariṣṭākhyamukṣāṇaṃ, hyeśaṃ keśinaṃ ca tam | khara-meṣau ca tau muñca, kramād vṛndārake vane
74.112
atyugrānapi tān khelan, sahelaṃ yo haniṣyati | hanta ! hantā sa te satyaṃ, nirargalabhujārgalaḥ
74.113
pūjayejjananī yat te, śārṅgaṃ dhanva kramāgatam | āropayiṣyati payaḥsitakīrtiḥ sa eva tat
74.114
kāliyāherdaimayitā, cāṇūrasya viṣādakaḥ | haniṣyati dvipendrau te, sa padmottara-campakau
74.115
ādiśyā'tha śramāyā'sau, mallau cāṇūra-mauṣṭikau | ariṣṭādīn vane'muñcadarātiṃ jñātumātmanaḥ
74.57
āyāto gopure śaurirugrasenena bhāṣitaḥ | bhāsvantaṃ darśayan bālaṃ, sānandamidamabravīt
74.58
putravyājena śatruste, kaṃso'nena haniṣyate | tvamuddhariṣyase caivaṃ, punaḥ kvāpi prakāśayeḥ
74.59
ākarṇyatyugrasenena, harṣādanumatastataḥ | jagāma nandakāntāyā, yaśodāyā niketanam
74.60
tasyāstamātmajaṃ śauriḥ, samarpyātha tadātmajām| tanayāṃ samupādāya, devakyāḥ purato'mucat
74.61
iti kṛtvā gate śaurau, prabuddhāḥ kaṃsayāmikāḥ | kanyāmimāṃ samādāya, kaṃsāya drāgaḍhaukayan
74.62
strīmayaṃ saptamaṃ vīkṣya, taṃ garbha nirbhayo nṛpaḥ | vidadhe cchinnanāsāgrāṃ, mānī jñānaṃ hasan muneḥ
74.63
amumucadamuṃ kaṃso, devakyā eva sannidhau | punarjātiyamityāntaḥ, pramodaṃ prāpa sā'pyatha
74.64
sa kṛṣṇa iti saṃhūtaḥ, kṛṣṇāṅgatvena gomibhiḥ | vasudevakulottaṃso, gokulāntaravardhata
74.65
gate māsi sutaṃ draṣṭumutsukā devakī yayau | saha strībhiḥ priyaṃ pṛṣṭvā, gokule go'rttanacchalāt
74.66
mudaṃ dadhau yaśodāṅkavartinaṃ nijanandanam | śrīvatsalāñchitaṃ snigdha-śyāmamālokya devakī
74.67
sadaiva devakī tatra, gopūjāvyājato yayau | āvirbabhūva loke'tra, tataḥ prabhṛti govratam
74.68
vaireṇa vasudevasyānyadā śakuni-pūtane | vicayya tatsutaṃ matvā, nihantuṃ kṛṣṇamāgate
74.69
babhūvaikā samārūḍhā, śakaṭaṃ kaṭṭanādinī | pūtanā nūtanakṣveḍaliptaṃ stanamapāyayat
74.70
māntrikyaṃ vidadhānābhirdevatābhistadā mudā | kṛṣṇasya dehamāviśya, hate tenaivaṃsaiva te
74.71
etya nando'tha vīkṣyede, khedaṃ manasi dhārayan | yaśodāṃ prāha naikākī, bālo mocyaḥ kadācana
74.72
taṃ pālayati sānandā, yaśodā'tha svayaṃ sadā | chalāducchṛṅkhalo bālaḥ, prayātītastataḥ sa tu
74.73
dāmnodkhalabaddhena, tasya baddhā'nyadodaram | yaśodā tadgaterbhītā, gṛhe'gāt pratiyeśinaḥ
74.74
tadā pitāmahadvepādetya śūrpakaimūḥ śiśum | taṃ madhye peṣṭumabhito, jagāmārjunayugmatām
74.75
anayoḥ kṛṣṇadevyā'tha, māthaścakre mahīruhoḥ | ūce gopaistato'bhaṅgi, kṛṣṇenārjunayoryugam
74.76
tadā''karṇyati nandaśca, yaśodā ca samīyutuḥ | tau dhūlīdhūmaraṃ vīkṣya, prītau bālaṃ cucumbatuḥ
74.77
baddho yadudare dāmnā, nāmnā dāmodarastataḥ | khyāto'yaṃ gokule bālo, vallavīprītipallavī
74.78
manyā śatāṅga-śakuni-pūtanā-'rjunasaṅkhyām | dadhyau śauriramuṃ kaṃso, jñāsyatyevaṃvidhaujasā
74.79
mā'pakāryāt kimapyasya, manyā'pi krūradhīrasau | ahaṃ tadasya rakṣāyai, kañcinmuñcāmi nandanam
74.80
tad gayātrayamākhyāya, rāmamuddāmavikramam | sutatvenārpayāmāsa, yaśodā-nandayormudā
74.81
sahelaṃ khelantastatra, rāma-dāmodarau tataḥ | gokule gomati vyomni, satāre śaśi-sūryavat
74.82
āyuṣeṣu samagreṣu, tharma rāmeṇa kāritaḥ | prakṛtyā vikramī kṛṣṇaḥ, sapakṣāhirivā'bhavau
74.83
gopastriyaḥ priyamamuṃ, gūḍhonmuditamanmathāḥ | samāliṅganti cumbanti, bālyavyavahṛticchalāt
74.84
sākūtābhiranākṛtaḥ, rolyate goraselaneḥ | sa gopībhiḥ parṇīkṛtya, cumbanā-''liṅganādikam
74.85
bhraṅkaṭaṃ kṛṣṇa kṛṣṇeti, japantyaḥ prati taṃ muhuḥ | patanti madirodbhūtasadavyājena gopikāḥ
74.86
taṃ madhyekṛtya nṛtyanti, gopyo maṇḍalanarttane | tatra nālatajannātsvārtha vinanute mudā
74.87
enaṃ kenāpyupāyena, kā'pi gopī kadācana | stanandhī nirvidhāryeva, sevyaṃmanyābhirīkṣyate
74.142
vacanenāmunā mlānamavalokya balo harim | snānāya samamādāya, yamunāyāstaṭe yayau
74.143
rāmo harimathāpṛcchadapacchāyā'si vatsa ! kim | tvaṃ prabhātaprabhārāśivyākliṣṭa iva dīpakaḥ ?
74.144
tadevaṃ baladevaṃ sa, nijagāda sagadgadam | kiṅkarīti kimākṣiptā, trātarmātā mama tvayā ?
74.145
athainaṃ prathayan sāmalīlāṃ nīlāmbaro'vadat
yaśodā jananī vatsa !, na te nando na te pitā
74.146
devakī devakakṣmāpanandanī jananī tava | gopūbyājato'bhyeti, tvāṃ draṣṭuṃ māsi māsi sā
74.147
vasudevaśca devendraprāyarūpa-parākramaḥ | pitā sa tava tenātra, kaṃsatrāsādamucyathāḥ
74.148
ahaṃ ca rohiṇīsūnurvaimātreyastavāgrajaḥ | tātena svayamāhūya, tvadrakṣāyai niyojitaḥ
74.149
kaṃsāt kiṃ bhītirityukte, kṛṣṇenākhyat punarbalaḥ | atimuktamunerukti, tathā bandhuvadhaprathām
74.150
kṛṣṇastadā tadākarṇya, krodhādanalavajjvalan | kaṃsadhvaṃsaṃ pratijñāya, snānāya yamunāṃ yayau
74.151
dṛṣṭvā'tha kāliyaḥ kṛṣṇamatikrodhādadhāvata | paśyannivātmano mṛtyuṃ, cūḍāratnapradīpavān
74.152
kimetaditi sambhrānte, rāme vāmena pāṇinā | dhṛtvā'sau hariṇā ghrāṇe, padmanālena nastitaḥ
74.153
hariḥ śarārumāruhya, taṃ bhujaṅgaṃ mahābhujaḥ | krīḍalluḍupavannīre, savibhramamavibhramat
74.154
mṛtakalpamanalpaujāstaṃ muktvā niryayau hariḥ | tadetya samadāṭopairgopaistau bāndhavairvṛtau
74.155
tataḥ pracalitau rāma-govindau mathurāṃ prati | gopālakaiḥ sahā'bhūtāṃ, puragopuragocarau
74.156
kaṃsādiṣṭāvatha dviṣṭhāvibhau yamanibhau krudhā | pradhāvitau hatau tābhyāṃ, tau padmottara-campakau
74.157
ariṣṭādidvipau nandanandanau nanu tāvimau | darśayamānau mitho rāgasāgarairiti nāgaraiḥ
74.158
gatvā mallavaṭībhūmiṃ, saha vallabhavalabhaiḥ | niṣedatuḥ kvacinmañce, tau samutsārya tajjanam
74.159
yugmam
tataśca vāmo rāmeṇa, raudramūrtirdharaḥ puraḥ | saiṣa mañcaśikhottaṃsaḥ, kaṃsaḥ kṛṣṇasya darśitaḥ
74.160
sakautukaprapañceṣu, mañceṣu vihitāsanāḥ | kaṃsakūrāśayajñānasāvadhānībhavadbhaṭāḥ
74.161
samudravijayapramuṣṭhā, jitajvalanatejasaḥ | daśāpi ca daśārhāste, govindāya niveditāḥ
74.162
yugmam
vibhāvibhāsuracchāyau, suramāyau nu kāvimau ? | cintayadbhiriti kṣmāparaikṣyetau pratikṣaṇam
74.163
badhe sindhurayorlokairjāpite kupitastadā | saśalya iva kaṃso'bhūd, ghūrṇamānekṣaṇaḥ kṣaṇam
74.164
ayudhyantādhikaṃ mallottaṃsāḥ kaṃsājñayā tataḥ | athodatiṣṭhata krūraścāṇūraḥ kaṃsasaṃjñayā
74.165
karāsphoṭaisphuṭāṭopaḥ, sphūrjannūrjasvelaṃ dhvanan | ūrddhīkṛtabhujo bhūmībhujo'dhikṣipya so'vadat
74.166
yaḥ ko'pi dhairyadhuryo'sti, pātraṃ kopasya ko'pi yaḥ
sa me dordaṇḍakaṇḍūtiṃ, yudhā khaṇḍayatu kṣaṇāt
74.167
asahaviṣṇuratho viṣṇuścāṇūrasyeti garjitam | uttīrya mañcāt padmāsyadhvanibhirjamadidhvanat
74.168
bhujāsphoṭadhvanirviṣṇorvarddhamāno'tha durdharaḥ | kīrtivistṛtaye vyomabhāṇḍe bhaṅgamiva vyadhāt
74.169
taṃ matvā'tha bhujāsphoṭadhvaninevātmaghātakam | ekaikailayudhe kaṃsaḥ, prerayāmāsa mauṣṭikam
74.116
śaraddhanāghanadhvāno, mahokṣo gāḥ kṣipan muhuḥ | bhañjan bhāṇḍabharaṃ tuṅgaśṛṅgo gopān lulupa saḥ
74.117
rāma ! trāyasva govinda !, trāyasveti vraje giraḥ
śrutvaiva śaurijanmānau, mānādhmātāvadhāvatām
74.118
athokṣāṇaṃ krudhāyantaṃ, dhāvantaṃ vīkṣya keśavaḥ | karāvalitaśṛṅgāgrabhagnagrīvaṃ jaghāna tam
74.119
tasmin kāla iva krūre, nīte kālaniṃketanam | vallavāḥ pūjayāmāsurjanārdanabhujau mudā
74.120
prāptaḥ kaṃsakiśora'tha, keśī krīḍati keśave | prakrāntavallavīnāśaḥ, kīnāśa iva duḥsahaḥ
74.121
kṛṣṇena so'pi nirbhindan, surabhīḥ surabhīṣaṇaḥ | kūrparārpaṇato vaktraṃ, vidāryāmāryata drutam
74.122
khara-meṣamurukakrodharameṣa tato'nyadā | kṛtagopabhayāropamājaghāna janārdanaḥ
74.123
athāyaṃ mathurānāthastanmāthaprabhavadbhayaḥ | dvipaṃ niścetumāninye, sadasyarcāmipāddhanuḥ
74.124
atyadbhutabhujaḥ śārṅgaṃ, yaḥ ko'pyaropayiṣyati | deyā'smai satyabhāmeyamiti cāyamaghoṣayat
74.125
mahībhujo bhujoṣmāyamāṇāḥ prāṇādhikāstataḥ | āgatāḥ paryabhūyanta, nanvanenaiva dhanvanā
74.126
sūnurmadarnavegāyā, vasudevātmajo rathī | cāpāropārthamutkaṇṭhākulo gokulamāgamat
74.127
tatrovāsa niśāṃ rāma-keśavasnehamohitaḥ | mārge gacchannasau prātaḥ, kṛṣṇamekaṃ sahā'nayat
74.128
atha lagnaṃ rathaṃ mārge'nādhṛṣṭau mokṣaṇākṣame | helayā hariravyagro, nyagrodhamudamūlayat
74.129
itthaṃ bhujālamālokya, taṃ padātiṃ tadā'ntike | hṛṣṭo'nādhṛṣṭiruttīrya, pariṣvajya rathe'nayat
74.130
mathurāyāmathānekapṛthvīnāthakulākulām | dhīrau dhanuḥsabhāmetau, jagmatustigmatejasau
74.131
asnāpayannṛpastomaṃvīkṣātsamatha kṣaṇāt | satyabhāmā ciraṃ cakṣuḥ, kṛṣṇalāvaṇyasāgare
74.132
grahaṇādeva cāpasyā'nādhṛṣṭau patite tataḥ | aṣṭāṅgabhūṣaṇe svinne, na yāvadahasan janāḥ
74.133
tāvanmṛduladordaṇḍacaṇḍimānamadīdṛśat | mudā sadasi govindastanvan dhanvādhiropaṇam
74.134
yugmam
anādhṛṣṭirathāgatya, muktvā dvāri rathe harim | gatvā pituḥ sadasyākhyanmayā''ropyata taddhanuḥ
74.135
ukto'tha vasudevena, naśya kaṃsena hanyase | śrutveti sa hariṃ muktvā, vraje'tha svapure'vrajat
74.136
cāpamāropayannandanandanaḥ śabda ityabhūt | kaṃso'pi hṛdamāropirāṅkāśaṅkurajāyata
74.137
āhūya bhūyaso bhūpān, mañceṣu mathurāpatiḥ
ādiśat kalaye mallān, cāpāropotsavacchalāt
74.138
rāmaṃ jagāda govindaḥ, śrutvā mallaraṇotsavam
draṣṭuṃ mallabhaṭīmāvāṃ, gacchāvaḥ kautukaṃ hi me
74.139
taṃ prati pratipadyeti, yaśodāmavadad balaḥ | āvayormaṅkṣu pānīyaṃ, snānīyaṃ praguṇīkuru
74.140
balastadalasāṃ kiñcit, tāṃ nirīkṣya ruṣā'vadat | paṭṭabāndhavavadhālyānaṃ, sākṣātkartuṃ hareḥ puraḥ
74.141
ātmānaṃ māsma vimmāryīrmaduktaṃ na karoṣi kim ?
svāmyādeśe'pyudāsīnā, dāsī nāma kvacid bhavet ?
74.197
ityukto hariṇā somaḥ, samudreṇāpyupekṣitaḥ | tadā''syadviguṇaṃ gatvā, jarāsandhamahībhuje
74.198
atha kruddhe jarāsandhe, virodhivadhasandhayā | prayāṇamakarot kāla, iva kālakumārakaḥ
74.199
ito yoddhuṃ samudreṇa, pṛṣṭaḥ kroṣṭukirabhyadhāt | pratīcīṃ prati pāthodhikacche gacchata samprati
74.200
satyā sūte sutau yatra, tatra sthāne kṛte hariḥ | jarāsandhavadhād bhāvī, bharatārddhadharādhavaḥ
74.201
srahograsenabhūpena, śrutvedaṃ yādavāgraṇīḥ | mumoca mathurāmekādaśakoṭikulānvitaḥ
74.202
nītvā sūryapurāta sadya, kulakoṭīrrapi drutam
madhyevindhyaṃ yayau pṛṣṭhe, prāptaḥ kālo'pyadūrataḥ
74.203
kṛṣṇasānnidhyadevyaistacitāṃ pathi vicakire | ekāmekākinīṃ pārśve, rudatīṃ sudatīṃ punaḥ
74.204
kimetaditi kālena, pṛṣṭe sā bhīrurabravīt | epyatkālabhayādasyāṃ, citāyāṃ yadavo'viśan
74.205
madbhātā taiḥ sahāvikṣidiha vekṣyāmyahaṃ tataḥ
citāṃ sā'viśadityuktvā, dadhyau kālo'pi kopanaḥ
74.206
jvalitānaladurge'smin, madbhītā viviśustataḥ | gatvā tatrāpi hanmīti, prāviśanmohitaścitām
74.207
kṣaṇena jvalite kālakumāre sainikaistataḥ | tanmohācaritaṃ sarvaṃ, gatvā rājñe niveditam
74.208
yādavaḥ prayayuḥ kāpi, dūramityudite caraiḥ | vṛddhālocena tanmene, devatāmohitaṃ nṛpaḥ
74.209
yādavānāmatha pathi, vrajatāmatimuktakaḥ | cāraṇarṣiḥ samudreṇa, pṛṣṭo rājñaivamabravīt
74.210
dvāviṃśastīrthakṛnnemirbhāvī tava tanūdbhavaḥ | rāma-kṛṣṇau dvipo jiṣṇū, valaviṣṇū bhaviṣyataḥ
74.211
tanmā bhaiṣīrdvipadvayastvamityudīrya gate munau | surāṣṭrāmaṇḍalaṃ prāpa, samudravijayo nṛpaḥ
74.212
āvāseṣu maṃdaceṣu, raivatāt pratyaguttare | satyā'sūta sutau tatra, bhānu-bhāmarasaṃjñakau
74.213
tat kroṣṭukagirā'bhyarcya, harirharimālinam | taitrāṣṭamaṃ tapastepe, pratyakṣaḥ susthito'bhavat
74.214
pāñcajanya-sughopākhyau, śaṅkhau sātvata-kṛṣṇayoḥ
susthitaḥ prābhṛtīkṛtya, jagāda kimahanaṃ smṛtaḥ ?
74.215
kṛṣṇo'vadat purā'bhūd yā, viṣṇūnāṃ dvārakā purī
chāditā sā tvayā'mbhobhistāṃ mahyaṃ prakaṭīkuru
74.216
athetyākarṇya devena, vijñaptastena vāsavaḥ | ādiśya dhanadaṃ tatra, kārayāmāsa tāṃ purīm
74.217
navayojanavistārāṃ, dairghye dvādaśayorjanīm | dvādaśā-'ṣṭādaśakarapṛthulottuṅgaveprikām
74.218
ratnotkarasphurattejaḥpuñjapiñjaritāmbarām | cakāra jinacaityānāṃ, śreṇi tatra dhanādhipaḥ
74.219
prāsādau sarvatobhadra-pṛthivījayasaṃjñakau | purāntarvidadhe śrīdaḥ, śrīdāmodara-rāmayoḥ
74.220
tatpuraśca sudharmāyāḥ, sadharmāṇaṃ sabhāṃ vyadhāt | caityaṃ cāṣṭottaraśataśrījainapratimānvitam
74.221
samudravijayādīnāṃ, sarveṣāmapi bhūbhujām | prāsādayostayoḥ pārśve, prāsādāḥ koṭiśaḥ kṛtāḥ
74.170
atha dṛṣṭvā tamutkṛṣṭamuṣṭikaṃ mauṣṭikaṃ halī | adhāvata' krudhā viṣṇuparābhavabhiyā bibhīḥ
74.171
sthirāyā vyarthatāṃ nāma, nayantaḥ kramasaṅkramaiḥ | atho yuyudhire viṣṇu-cāṇūra-cala-mauṣṭikāḥ
74.172
kaṃse yiyāsau kīnāśapurāya prahitau puraḥ | tau mallāvatha śauribhyāṃ, mārgalokaparāviva
74.173
imau hata hata kṣipraṃ, saha nandena gominā | vadantamiti bhī-kopadviguṇasphuritādharam
74.174
phālākrāntamahāmañcaḥ, sañcaran pañcavaktravat | keśeṣuṃ keśavaḥ kaṃsaṃ, kruddhā'lluluṭhadamataḥ
74.175
yugmam
atha kṛṣṇaṃ prati kruddhāḥ, kaṃsagṛhyā mahībhujaḥ | mañcastambhāyudhenoccairbalena dalitā balāt
74.176
kṛṣṇo'pi ropitapadaḥ, śirasyurasi ca kṣaṇāt | kaṃsaṃ krośantamatyantamajaghātaṃ jaghāna tam
74.177
bhayaspṛśā'dhikaṃ senā, kaṃsenā''nāyi yā purā
jarāsandheritā sā'pi, yoddhuṃ krodhādadhāvata
74.178
tāsu sannaddhamānāsu, vāhinīṣvardhacakriṇaḥ | trāsaṃ dideśa sannaddhaḥ, samudravijayaḥ svayam
74.179
yadavo'tha davodagnermahasaḥ sahasā yayuḥ | sadanaṃ vasudevasya, samudravijayādayaḥ
74.180
cumbantaṃ lālayantaṃ ca, rāma-dāmodarau mudā | kimetaditi papraccha, vasudevaṃ dharām̐dhavaḥ
74.181
devakīdayitenātha, kathite'smin kathānake| svāṅke'dhiropya tau dhīrau, rājā ciramalālayat
74.182
sākaṃ tadugrasenena, kārākṛpṭena bhūbhujā | kaṃsyāya yamunānaidyāṃ, samudrādyā jalaṃ daduḥ
74.183
hate kaṃsāhite pitrā, deyaṃ patyurjala mayā | iti jīvayaśāḥ sandhyāṃ, jarāsandhātmajā vyadhāt
74.184
mathurāyāmatho rāma-kṛṣṇāvujñāvaśaṃvadaḥ | ugrasenaṃ dharādhīśaṃ, samudravijayo vyadhāt
74.185
murārirugrasenena, dattāṃ paryaṇayat tataḥ | satyabhāmāṃ pramoddāmoṃ, kroṣṭukaiprathite dine
74.186
jñātvā taṃ kaṃsavṛttāntamatha jīvayaśomukhāt | krodhavandhājjarāsandhaḥ, sandhyāṃ yaduvyaghe vyadhāt
74.187
dūtyena somakakṣmāpaḥ, samudravijayaṃ prati | jarāsandhanideśena, jagāma madhurāpurīm
74.188
yadurājaṃ sabhāmājaṃ, nijagāda sa dhīradhīḥ | kaṃsadvipau sa te svāmī, yācate rāma-keśavau
74.189
tau samarpya bhavanto'pi, vibhavantu vimṛtibhiḥ | ucchittiranayoryuktā, nijaprabhavabhogayoḥ
74.190
athā'vadat krudhākampaḥ, somakaṃ prati bhūpatiḥ
ābhyāṃ bhrūṇavadhāt pāpī, ninye kaṃso yamaukasi
74.191
prāṇapriyāvimau bālau, nārpayiṣyāmi sarvathā | virodhe'smin jarāsandho, na bhakṣyaṃ bhāṇayiṣyati
74.192
athā''ha somakastasmin, hate jāmātari priye | triṣaṇḍakṣmāpatiḥ kruddhastena yukto na vigrahaḥ
74.193
etau paṭīmitra śktvā, yūyaṃ jagati jīvata | krodhodgarāñcarāsandhagandhasindhurato'dhunā
74.194
athāvadadamuṃ dīptaḥ, kopano gopanāyakaḥ | nāsmākaṃ sa prabhustasya, rājñastu prabhavo vayam
74.195
priyo yadyasya kaṃso'bhūt, tadāyātu rayādayam | yathā'muṃ tasya jāmāturmelayāmi samutsukam
74.196
gaccha re ! matsare bāḍhaṃ, tvamasmān māsma ropaya | māsma bhūḥ svavimormutyupathaprasthānaḍiṇḍimaḥ
Linked texts (2)
- Dharmābhyudaya — Udayaprabhā Sūri, Sanskrit
- Dharmābhyudayamahākāvya — Udayaprabha, Sanskrit