Biha Kappa v1.p119
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p119
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p119.1
454. apamajjaṇā apaḍilehaṇā ya dupamajjaṇā dupaḍilehā| tiya māsiya tiya paṇagaṃ, lahu kāla tave carima suddho|| jo muni utsarga karane ke lie saṃjñābhūmī meṃ jākara sthāna kā pratilekhana aura pramārjana nahīṃ karatā usake māsalaghu, tapoguru aura kālalaghu kā prāyaścitta ātā hai| jo pratilekhana nahīṃ karatā, pramārjana karatā hai use laghumāsa, kālaguru aura tapolaghu kā, jo pramārjana nahīṃ karatā, pratilekhana karatā hai use laghumāsa, jo tapa aura kāla se laghu hotā hai, yaha prāyaścitta vihita hai| uparokta tīna sthānoṃ meṃ kāla aura tapa se viśeṣita laghumāsa kā prāyaścitta ātā hai| isī prakāra • duṣpratyupekṣita aura duṣpramārjita sthaṃḍila hone para pāṃca rāta-dina laghu-tapoguru aura kālalaghu| . duṣpratyupekṣita aura supramārjita sthaṃḍila-pāṃca rātadina laghu-tapolaghu aura kālaguru| • supratyupekṣita aura duṣpramārjita sthaṃḍila-pāṃca rātadina laghu tapa aura kāla-donoṃ se laghu| ina saba meṃ 'carama' arthāt supratyupekṣita aura supramārjita hai, vaha utkṛṣṭa vistīrṇa hai| jo nīce cāra aṃgula pramāṇa gaharā hai| (acitta bhūmīvālā hai) vaha jaghanya dūrāvagāḍha sthaṃḍila hai aura jo isase adhika gaharā hai vaha utkṛṣṭa dūrāvagāḍha hai| 450. davvāsannaṃ bhavaṇāiyāṇa tahiyaṃ tu saṃjamā-''yāe| āyā-pavayaṇa-saṃjamadosā puṇa bhāvamāsanne|| āsanna sthaṃḍila ke do prakāra haiṃ-dravyataḥ āsanna sthaṃḍila hai bhavana, devakula, grāma, patha, vṛkṣa ādi ke nikaṭa| vahāṃ śaucakriyā karane se saṃyamavirādhanā aura ātmavirādhanā-donoṃ hotī haiṃ|
v1.p119.2
bhāvanaḥ āsanna sthaṃḍila kā tātparya hai-utsarga kī bādhā hone para jaba taka vaha use roka sake taba taka roke| rokane meṃ asamartha ho to bhavana ādi ke pāsa utsarga kare| isase ātmavirādhanā, saṃyamavirādhanā taka pravacana kā upaghāta bhī ho sakatā hai| 451. hoti bile do dosā, tasesu bīesu vā vi te ceva| saṃjogato ya dosā, mūlagamā hoti savisesā|| biloṃ meṃ mala-visarjana karane para do doṣa hote haiṃ-ātma- virādhanā aura saṃyamavirādhanā| isī prakāra trasakāya aura bījoṃ se ākrāṃta bhūmī para vyutsarga karane para ye hī do doṣa hote haiṃ| 'mūlagama' arthāt ekakasaṃyoga se dvika-trika ādi padoṃ ke saṃyoga se 'saviśeṣa' arthāt bahu-bahutaraka doṣa hote haiṃ| jaise--dvikasaṃyoga se dugunā, trikasaṃyoga se trigunā, isī prakāra dasa ke saṃyoga se dasa gunā doṣa hote haiṃ| 452. maṃthammi ya āloe, jhusirammi tasesu ceva caulahugā| purisāvāe ya tahā, tiriyāvāe ya te ce|| mārga ke pāsa, puruṣoṃ ke dekhate hue, śuṣira sthāna meṃ, vasākula sthāna meṃ vyutsarga karane para cāra laṃghumāsa kā prāyaścitta ātā hai| isī prakāra puruṣoṃ ke āpāta tathā sarvatiryagnarāpāta vāle sthāna para vyutsarga karane para cāra laghumāsa kā prāyaścitta vihita hai| 453. itthi-napuṃsāvāe, bhāvāsanne bile ya caugurugā|
v1.p119.3
paṇagaṃ lahayaṃ gurugaṃ, bīe sesesu māsalahuṃ| striyoṃ tathā napuṃsakoṃ ke āpāta vāle sthaṃḍila meṃ, bhāvāsanna tathā bila vāle sthaṃḍila meṃ vyutsarga karane para pratyeka ke cāra gurumāsa kā. pratyeka kāya bījasaṃkula sthāna para vyutsarga karane para laghu pāṃca dinarāta kā arthāt tapa aura kāla se laghu tathā anantakāya bījasaṃkula para utsarga karane para guru prāyaścitta vihita hai-pāṃca dinarāta tapa tathā kāla se guru| śeṣa aśuddha sthaṃḍila para māsalaghu prāyaścitta prāpta hotā hai| 1. yaha gāthā anya ācārya kī paripāṭī kī sūcaka hai| yaha matāntara hai| 455. khuḍḍo dhāvaṇa jhusire, tikkhutto apaḍilehaṇā lahugo| ghara-vāvi-vacca-govaya-ṭhiya-mallagachaḍḍaṇe lahugā|| aisā sthaṃḍila jahāṃ visarjita thor̤ā mala-mūtra baha jātā hai, jo śuṣira ho, tīna prakāra ke jo apratyupekṣita ādi sthaṃḍila hoṃ, vahāṃ mala-mūtra visarjita karane para pratyeka ke lie ladhumāsa kā prāyaścitta hai| tathā ghara meṃ, vāpī meṃ, varcīgṛha athavā mala ke ūpara, goṣpada meṃ, khar̤e-khar̤e utsarga karane meṃ, mallaka meṃ vyutsarga kara pariṣṭhāpana karane meṃ ina sabameṃ pratyeka ke lie prāyaścitta hai cāra-cāra laghumāsa kā|' 456. disi-pavaṇa-gāma-sūriya-chāyāem̐ pamajjiūṇa tikkhutto| __jassuggaho ti kāūṇa vosire āyame vā vi||
v1.p119.4
śaucārtha gayā huā muni uttara aura pūrva diśā kī ora pīṭha kara na baiṭhe| jisa ora havā cala rahī hai usa ora tathā gāṃva aura sūrya kī ora pīṭha kara na baiṭhe| chāyā meṃ vyutsarga kare tathā sthaṃḍila kā tīna bāra pramārjana-pratyupekṣaṇa kara vyutsarga kare| jisakā avagraha ho usakī anujñā lekara vyutsarga aura ācamana kare| 457. uttara puvvā pujjā, jammāem̐ nisīyarā abhivaḍaṃti| ghāṇārasā ya pavaṇe, sūriya gāme avanno u|| loka meṃ uttara aura pūrva diśā pūjya mānī jātī hai| ataḥ
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit