Biha Kappa v1.p124
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p124
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p124.1
496. vaccateṇa yadi
sāgāriducakkagaṃ tu abbhāse | tattheya hoi gahaṇaṃ, na hoti so sāmariyapiṃḍo || vaha muni mallaka ko sātha le jā rahā hai| jāte-jāte usane dekhā ki śayyātara kā śakaṭa pāsa vāle kṣetra meṃ sthita hai usase hī lepayahaṇa kiyā jāe kyoṃki vaha śayyātarapiṃḍa nahīṃ hotā |
497. gaṃtuṃ ducakkamūlaṃ, aṇuṇṇavijjā pabhuṃ tu sāhīṇaṃ |
ettha ya pabhu tti bhaṇie, koī gacche nivasamīvaṃ || 498. kiṃ demi tti naravaī, tubbhaṃ kharamakkhiyā duki tti |
so ya pasattho levo, ettha ya bhaddeyare dosā || vaha śakaṭa ke pāsa jāe aura nikaṭastha svāmī se anujñā prāpta kare| prabhu arthāt svāmī kahane para koī muni rājā ke samīpa jāe aura rājā ke yaha pūchane para ki munivara! āpako kyā dūṃ? taba muni kahe rājan ! āpake śakaṭa khara arthāt tela se mrakṣita haiṃ| vahāṃ jo lepa hai, vaha praśasta hai| mujhe usako grahaṇa karane kī anujñā deṃ| aisī sthiti meṃ vahāṃ bhadrakadoṣa tathā prāntadoṣa bhī ho sakate haiṃ|"
499. tamhā ducakkapatiṇā, tassaṃdidveṇa vā aṇuṇṇāte | kaṭugaṃdhajāṇaṇā jiṃghe nāsaṃ aghaṭṭato || isalie śakaṭa ke svāmī athavā usa svāmī dvārā saṃdiṣṭa puruṣa dvārā anujñāpita hone para tela meṃ kaṭugaṃdha hai yā nahīṃ yaha jānane ke lie usako sūṃghe parantu usakā nāka se saṃsparśa na hone hai (dūra se hī use sūṃgha kara jaba yaha jñāta ho jāe ki yaha taila lepa kaṭugaṃdha vālā hai to use grahaṇa kare |)
500 harie bīe cale jutte,
vacche sāṇe jalaṭṭhie | puḍhavī saṃpātimā sāmā, mahāvāte mahiyā'mite || śakaṭa harita para, bīja para pratiṣṭhita ho, cala ho, bailoṃ se jutā huā ho, usake eka bachar̤ā baṃdhā ho, śakaṭa ke nīce kuttā ho, śakaṭa jala ke ūpara athavā sacitta pṛthvīkā para sthita ho, saṃpātima jīvoṃ kā upadrava ho, rāta ho, mahāvāta cala rahā ho, mahikā gira rahī ho isa prakāra kī sthiti meṃ ghor̤ā yā amita lepa kā grahaṇa anujñāta nahīṃ hai| (yaha dvāra gāthā hai | vyākhyā āge |) 501. harie bīऍ patiḍiya, aṇaṃtara paraṃpare ya bodhabve | paritāṇate ya tahā, caubhaṃgo hoti nāyavvo | harita bīja para sādhu athavā śakaṭa anantara yā paramparaka
1. (ka) rājā apane sevakoṃ kā ājñā deṃ ki jitane bhī śakaṭa haiṃ, una sabako taila se grakṣita kara do| ye muni lepa bhī binā anujñā nahīṃ lete| yaha bhadrakadoṣa hai|
rājā socatā hai -ye muni aśucibahula haiṃ jo aise lepa kī bhī
(kha)
v1.p124.2
bṛhatkalpabhāṣyama
rūpa meṃ pratiṣṭhita hoṃ to pratyeka kī caturbhaṃgī hotī hai| paritta harita aura bīja tathā anaṃta harita aura bīja se saṃbaṃdhita bhī caturbhaṃgiyāṃ hotī haiṃ| jaise
(1) harita para sādhu anantarapratiṣṭhita na paraṃparapratiṣṭhita |
(2) paraṃparapratiṣṭhita na anantarapratiṣṭhita |
(3) anantarapratiṣṭhita bhī aura paraṃparapratiṣṭhita bhī| (4) na anantarapratiṣṭhita aura na paraṃparapratiṣṭhita | isī prakāra bīja para bhī sādhu se saṃbaṃdhita caturbhaṃgī hotī hai | isī prakāra śakaṭa kī eka ādhāra para bīja aura harita ke saṃdarbha meṃ bhī pratyeka kī eka-eka caturbhaṃgī hotī hai| isa prakāra cāra caturbhaṃgiyāṃ hotī haiṃ| caturbhagīdvaya sādhu-śakaṭa ke saṃyoga se hotī haiṃ| isī prakāra paritta harita, bīja tathā ananta harita, bīja tathā miśra aneka caturbhaṃgiyāṃ hotī haiṃ| 502. cauro lahugā gurugā, māso lahu guru ya paṇaga lahu guru |
chasu parita'ṇaṃta mīse, bīje ya aṇaṃtara pare || yaha prāyaścitta nirdeśikā gāthā hai| isakā śābdika anuvāda yaha hai
caturlaghuka, caturguruka, māsalaghu, māsaguru, pāṃca dinarātalaghu, pāṃca dinarātaguruka| chaha meṃ parīta, ananta, miśra, bīja aura anantara tathā paraṃpara|
vividha caturbhīgiyāṃ aura prāyaścitta kā kathana1. pratyeka harita sādhu
anantara pratiṣṭhita cāralaghu paraṃpara pratiṣṭhita cāralaghu
• ubhaya pratiṣṭhita do cāralaghuka śuddha |
2. pratyeka harita sādhu aura śakaṭa
• anantara pratiṣṭhita vo caturlaghu • paraṃpara pratiṣṭhita vo caturlaghu ubhaya pratiṣṭhita cāra caturlaghu • śuddha |
3. ananta harita-sādhu
v1.p124.3
• anantara pratiṣṭhita - cāraguruka • paraṃpara pratiṣṭhita cāraguruka
• ubhaya pratiṣṭhita-do caturguruka
• śuddha |
yācanā karate haiṃ| usake mana meṃ pradveṣa ubhara sakatā hai aura vaha apane rājya meṃ yaha ādeśa prasārita kara detā hai-mere rājya meṃ koī bhī vyakti śakaṭa ko taila se mrakṣita na kare, ghṛta yā anya padārtha se kare| yaha prāntadoṣa hai |