Biha Kappa v1.p127
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p127
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p127.1
lepa-lipta pātra para chānī huī sāpha bhasma lagāe, phira jāgarūka rahe| yadi glāna ādi ke prayojana se kahīṃ jānā par̤e saghana vastra se bāṃdhakara usako ātapa meṃ rakhe| vahāṃ pātra kā to dūsare muni ko usa kārya meṃ vyāpta kare, svayaṃ vahīṃ pātra udvartana-parivartana taba taka kare jaba taka ki pātra sūkha na kī rakṣā karatā huā rahe| jāe| phira pātra ko nikāla kara pānī se dhoe aura punaḥ lepa 523. ekko ya jahanneṇaṃ, biya tiya cattāri paṃca ukkosā| lagāe| ___ saṃjamaheuṃ levo, vajjittā gārava vibhūsaṃ|| 518. kāuṃ sarayattāṇaṃ, pattābaṃdhaṃ abaṃdhagaṃ kujjā| pātra ke jaghanyataḥ eka lepa avaśya lagāe aura utkṛṣṭataḥ sāṇāirakkhaṇaṭṭhā, pamajja chāuṇhasaṃkamaṇā|| do, tīna, cāra, pāṃca lepa lagāe| lepa kevala saṃyama nirvāha ke pātra para punaḥ lepa lagākara usa para rajasvāṇa binā gāṃṭha lie lagāe| svayaṃ ke gaurava yā vibhūṣā ke lie vaisā na kare| die bāṃdhe, jisase kutte ādi se usakī rakṣā kī jā sake| 524. aṇavaṭṭhate taha vi u, savvaṃ avaṇettu to puṇo liṃpe| gāṃṭha dene para kutte ādi usa baṃdhe pātra ko ghasīṭa kara le jā tajjāya sacoppaḍayaṃ, ghaṭṭa raeuṃ tato dhove|| sakate haiṃ| chāyā aura ātapa meṃ pramārjana kara usa pātra ko ___ cāra-pāṃca lepa lagāne para bhī yadi lepa pātra para nahīṃ sthāpita kara de| ṭhaharate, pātra ke sātha ekībhūta nahīṃ hote hoṃ to sāre lepa 519. taddivasaṃ paḍilehā, kuṃbhamuhādīṇa hoi kāyavvā|| utāra kara punaḥ pātra para nae sire se lepa lagāe| alābu ādi
v1.p127.2
chaṇṇe ya nisiṃ kujjā, kayakajjāṇaṃ vivego u|| kā pātra sasneha hotā hai, taila ādi se cupar̤ā huā hotā hai, jisa dina pātra-lepana kiyā ho usa dina kuṃbhamukha arthāt __ usa para prabhūta dhūlikaṇa laga jāte haiṃ, unako ghaṭṭakapāṣāṇa se ghaṭa ke khaṃḍa ādi lāe aura rātrī meṃ āvṛta sthāna meṃ una nikāla kara, usī lepa se punaḥ usa pātra ko lisa kare aura ghaṭa-khaṃḍoṃ ke ūpara una lisa pātroṃ ko rakhe aura kārya pūrā tadanantara usako dhoe| yaha 'tajjātalepa' kahalātā hai| hone para una khaṃḍoṃ kā pariṣṭhāpana kara de| 525. tajjāya-juttilevo, ducakkalevo ya hoi nāyavvo| 520. aṭṭagaheuṃ levāhigaṃ tu sesaṃ sakhyagaṃ pīse| muddiyanāvābaṃdho, teṇagabaṃdho ya paḍikuṭṭho| __ ahavā vi na dāyavvo, sarūyagaṃ chāre to ujjhe| lepa ke aneka prakāra haiṃ-tajjātalepa, yuktilepa aura śeṣa meṃ bacā huā jo adhika lepa ho usako aṭṭaka dvicakralepa| dvicakralepa kā artha hai-śakaṭalepa| yadi isa lepa arthāt pātra ke ūparī kināroṃ ādi ke lepa ke lie rūī meṃ se liṃpita pātra ṭūṭa jāe to usa para mudrita nau baṃdhana bāṃdhe| ḍālakara rakha le| athavā pātra ke aṭṭaka na lagānā ho to yahī baṃdha anujñāta hai| stenaka baṃdha kā pratiṣedha hai| usako rākha meṃ ḍāla kara pariṣṭhāpana kara de| 526. juttī u pattharāyī, paḍikuṭṭhā sā u sannihī kāuṃ| 521. paḍhama-carimāu sisire, gimhe addhaṃ tu tāsi vajjittā| daya sukumāla asannihi, ducakkalevo ato iṭṭho||
v1.p127.3
pāyaṃ ṭhave siṇehādirakkhaṇaṭṭhā pavese vā| yuktilepa prastara ādi se banāyā jātā hai| 'yukti' kī śiśira arthāt śītakāla meṃ prathama aura aṃtima pauruṣī ko sannidhi hotī hai, isalie vaha pratiṣiddha hai| tajjātalepa kī chor̤akara tathā grīṣma ṛtu meṃ prathama aura aṃtima pauruṣī ke prāpti bhī kadācit hotī hai| ina lepoṃ meṃ dvicakralepaādhe-ādhe kāla-vibhāga kā varjana kara unake madhyabhāga meṃ śakaṭalepa sukumāla hotā hai, vaha iṣṭa hai| usakī sannidhi sneha (avaśyāya) ādi se rakṣā ke lie pātra ko ātapa meṃ nahīṃ hotī| usase dayā kā pālana sahaja ho jātā hai kyoṃki usameṃ prāṇī spaṣṭa parilakṣita ho jāte haiṃ| 522. uvayogaṃ ca abhikkhaṃ, kareti vāsādi-sāṇarakkhaṭṭhā| 527. saṃjamaheuṃ levo, na vibhūsāe vayaṃti titthayarā| vāvāreti va aṇṇe, gilāṇamādīsu kajjesu|| sati-asatīdiḍhato, vibhūsāe hoti caugurugā| pātra ko ātapa meṃ rakhakara usakī varṣā ādi se tathā tīrthaṃkara yaha kahate haiṃ ki pātra para lepa lagāne kā mukhya kukkura ādi se rakṣā ke nimitta anavarata upayoga rakhe, hetu hai saṃyama| vibhūṣā aura gaurava ke lie lepa lagānā niṣiddha 1. isa gāthā kā tātparyārtha yaha hai-śiśirakāla meṃ prathama pauruṣī ke bīta jāne para pātra ko ātapa meṃ rakhe aura aṃtima prahara meṃ, jaba taka vaha prāraṃbha na ho, usase pūrva madhyakāla meṃ pātra ko ātapa meṃ rakhe| kyoṃki śiśira meṃ kāla kī snigdhatā ke kāraṇa prathama aura carama prahara meṃ avaśyāya ādi ke girane se lepa kā vināśa ho jātā hai| uṣṇakāla
v1.p127.4
meṃ prathama prahara ādhā bīta jāne para pātra ko ātapa meṃ rakhe aura carama prahara meṃ aṃtima ādhā prahara āne se pūrva pātra ko ātapa meṃ rakhe| kāla kī rūkṣatā ke kāraṇa usake paścāt avaśyāya ādi girane kī saṃbhāvanā rahatī hai|