Biha Kappa v1.p129
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p129
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p129.1
bhāva pūtika ke do bheda haiṃ sūkṣma aura bādara| sūkṣma kā kāī prāyaścitta nahīṃ hai| bādara pūtika jo bhaktapāna viṣayaka hotā hai usake lie māsaguru tathā adhyavapūraka ke tīna meṃ se aṃtima do bhedoṃ (yāvantika adhyavapūraka, pāṣaṃḍa adhyavapūraka tathā svagṛha adhyavapūraka) pratyeka kā māsaguru prāyaścitta hai| 534. oha-vibhāguddese, ciraṭhavie pāgaḍe ya uvagaraṇe| loguttara pāmicce, pariyaṭṭiya kīya parabhāve|| 535. saggāmabhihaḍi gaṃṭhī, jahanna jāvaṃti oyare lahuo| ittaraṭhavie suhumā, paṇagaṃ lahugā ya sesesu|| oghaaudeśika, vibhāgaauddeśika, cirasthāpita, prakaṭakaraṇa, upakaraṇapūtika, prāmitya, parivartita, krīta, parabhāva- krīta, svagrāma abhyāhṛta, graṃthi udbhinna, jaghanya mālāpahṛta tathā yāvaṃtika adhyavapūraka-ina saba meṃ māsalaghu kā prāyaścitta vihita hai| itvara sthāpita, sūkṣma prābhṛtikā-inameṃ pāṃca rāta-dina kā prāyaścitta hai| jo śeṣa udgama doṣa haiṃ, unameṃ pratyeka ke cāra laghuka kā prāyaścitta kathita hai| 536. duviha nimitte lobhe, gurugā māyāem̐ māsiyaṃ guruyaṃ| suhume vayaṇe lahuo, sese lahugā ya mūlaṃ ca|| utpādana doṣa saṃbaṃdhī prāyaścitta
v1.p129.2
nimitta tīna prakāra kā hotā hai-atītaviṣayaka, vartamānaviṣayaka aura anāgataviṣayaka| inameṃ vartamānaviṣayaka tathā anāgataviṣayaka nimitta tathā lobha-pratyeka ke cāra-cāra guruka kā prāyaścitta hai| māyā meṃ māsalaghu tathā sūkṣmacaikilsya aura vacanasaṃśaya-pratyeka meṃ laghukamāsa kā prāyaścitta hai| śeṣa sabhī utpādana doṣoṃ meṃ pratyeka ke lie cāra-cāra laghu aura mūlakarma meṃ mūla prāyaścitta vihita hai| 537. sasarakkhe sasiṇiddhe, paṇagaṃ lahugā duguṃcha saṃsatte| ukkuṭṭa'ṇate gurugo, sese savvesu māsalahū| eṣaṇā doṣa saṃbaṃdhī prāyaścitta sarajaska tathā sasnigdha hātha yā pātra se bhikṣā lene para pāṃca rāta-dina kā, jugupsita acitta padārtha (mala, mūla, madirā ādi) se tathā prāṇiyoṃ se saṃsakta hātha-pātra se bhikṣā lene para cāra laghuka kā, utkuṭṭita anantakāyika vanaspati se spaṣṭa lene para māsaguru kā tathā śeṣa sabhī eṣaṇāoṃ meṃ māsalaghu prāyaścitta hai| 538. caulahugā caugurugā, māso lahu guru ya paṇaga lahu gurugaṃ|| chasu parita'ṇaṃta mīse, bīe ya aṇaṃtara pare ya|| nikṣipta saṃbaṃdhī prāyaścitta
v1.p129.3
paritta sacitta para anantarapratiṣṭhita athavā paraṃparapratiṣṭhita se lene se cāra laghu tathā ananta sacitta para anantara yā paraṃparapratiṣṭhita se lene se cāra guru, parittamiśra yā anantamiśra para pratiṣṭhita hone se lene para kramaśaḥ māsalaghu aura māsaguru kā prāyaścitta hai| paritta bījoṃ para pratiṣṭhita se lene para pāṃca rāta-dina laghu tathā anantakāya bījoṃ para pratiṣṭhita se lene para guru pāṃca rāta-dina, trasakāya para anantara pratiṣṭhita se lene para cāra laghuka aura paraṃparapratiṣṭhita se lene para māsalaghu kā prāyaścitta hai| isa prakāra chaha jīvanikāyoṃ meṃ paritta, ananta, miśra pṛthivī ādi meṃ tathā bīja ke paritta, ananta tathā miśra tathā paraṃpara athavā anantara pratiṣṭhita ina saba vikalpoṃ meṃ jo bhikṣā letā hai vaha prāyaścitta kā bhāgī hotā hai| 539. emeva ya pihiyammī, lahagā davvammi ceva apariṇae| vīsummīse paṇagaṃ, aṇaṃtabīe ya paṇaga gurū|| isī prakāra pihita ke viṣaya meṃ prāyaścitta vidhāna jānanā cāhie| pātra meṃ kucha prakṣipta hai, usa apariṇata dravya kā saṃharaṇa kara detā hai to cāra laghuka kā prāyaścitta ātā hai| paritta bījoṃ se unmiśra ho to pāṃca rāta-dina laghu aura anaṃta bījonmina hone para pāṃca rāta-dina guru kā prāyaścitta hai| 540. saṃjoga saiṃgāle, aṇaṃtamīse vi caugurū hoti|
v1.p129.4
vīsummīse māso, sese laghukā u savvesu|| saṃyojanā ke do prakāra haiṃ-antar aura bahir| antara saṃyojanā ke cāra laghuka aura bahir saṃyojanā ke cāra guruka| saiṃgāla meṃ cāra guru aura sadhūma meṃ cāra laghu| anantamiśra hone para cāra guruka| viṣvagunmiśra meṃ laghuka tathā gurukamāsa| śeṣa sabhī meṃ cāra laghuka| 541. duvihā havaṃti sejjā, davve bhāve ya davva khāyātī| sāhūhiṃ pariggahiyā, te cceva u bhāvao sejjā| śayyā (vasati) ke do prakāra haiṃ-dravya aura bhāva| dravya śayyā hai-khāta ādi| yahī śayyā sādhuoṃ dvārā parigṛhīta hone para bhāvaśayyā hotī hai| 542. rakkhaṇa gahaṇe tu tahā, sejjākappo u hoi duviho u| sunne bāla gilāṇe, avvattā''rovaṇā bhaṇiyā|| śayyākalpa do prakāra kā hai-rakṣaṇa aura grahaṇa| vasati kī rakṣā karanī cāhie| vasati ko śūnya kara dete haiṃ athavā bāla, glāna yā avyakta ko usakī rakṣā sauṃpate haiṃ to āropaṇā prāyaścitta ātā hai| 543. paḍhamammi ya caulahuyā, sesesuṃ māsiyaṃ muṇeyavvaṃ | dohi gurū ikkeṇaṃ, cauthapae dohi vī lahuyaṃ ||