Biha Kappa v1.p135
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p135
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p135.1
sarvataḥ karane para cāralaghuka kā prāyaścita hai| saṃmārjana meṃ yadi sacina śākhā, kuśa ādi jo chinnamātra haiṃ, unakā deśataḥ athavā sarvataḥ saṃmārjana karane para cāralaghu kā prāyaścita ātā hai|
587. mūluttaracabhaṃgo, paḍhame bīe va guruga savisesā | tayammi hoi bhayaṇā, attaṭukaḍo carama suddho || vasati kā mūlakaraṇa aura uttarakaraṇa ( gāthā 582,583) se saṃbaṃdhita catubhaṃgī hai
(1) sādhu ke mimitta mūlakaraṇa aura uttarakaraṇa karanā | (2) sādhu ke nimitta mūlakaraṇa aura uttarakaraṇa svayaṃ ke lie|
(3) svayaṃ ke nimitta mūlakaraṇa aura uttarakaraṇa sādhu ke lie isameṃ bhajanā hotī hai|
(4) donoṃ svayaṃ ke nimitta karanā |
prathama bhaṃga kā prāyaścitta hai-tapa aura kāla se guru cāra gurumāsa dūsare bhaṃga kā prāyaścita hai-tapa se guru, kāla se laghu cāra gurumāsa tīsare bhaṃga kā prāyaścitta hai isameṃ uttarakaraṇa yadi viśodhikoṭi vālā hai to tapa se laghu kāla se gurū cāra gurumāsa yadi aprāsūka se deśataḥ athavā sarvataḥ parikarma karane para cāra laghumāsa | prāsuka se deśataḥ māsalaghu aura sarvataḥ cāra laghumāsa cauthā bhaṃga śuddha hai| 588. puḍhavi daga agaṇi hariyaga, tasapāṇa sāgāriyādi saṃsattā | baṃbhavayaādi daṃsaṇavirāhigā paccavāyā
u ||
jo śayyā pṛthvī, udaka, agni, harita, saprāṇiyoṃ tathā sāmārika ādi se saṃsakta hotī hai tathā brahmavrata ādi tathā darśana arthāt samyaktva kī virādhikā hotī hai, vaha sapratyavāya śayyā kahalātī hai|
589. kāsu u saṃsatte, sacitta-mīsesu hoi saṭṭāṇaṃ | sāgāriyasaṃsatte, lahugā gurugā ya je jattha|| sacitta athavā miśra pṛthivī ādi kāya se saṃsakta śayyā meṃ rahane se svasthānaniṣpanna prāyaścitta prāpta hotā hai| puruṣoṃ se saṃsakta śayyā meṃ rahane se nirgrathoṃ ko cāra laghuka tathā strīsaṃsakta śayyā meṃ rahane se cāra guruka kā prāyaścitta vihita hai| sādhvī yadi strīsaṃsakta upāśraya meṃ rahe to cāra laghu aura puruṣasaṃsakta upāśraya meṃ rahe to cāra guru kā prāyaścitta ātā hai|
590, gurugā baṃbhāvāe, āyāe ceva daṃsaṇe lahugā |
āṇādiṇo virāhaṇa, bhavaṃti ekvekkagapayāo || bahāvata aura ātmapratyavāya vāle upāśraya meṃ rahane para cāra gurumāsa kā tathā darśanapratyavāya vāle upāśraya meṃ rahane
v1.p135.2
65
para cāra laghumāsa kā prāyaścitta vihita hai| ekaika pada se ājñābhaṃga ādi virādhanāeṃ hotī haiṃ| ye sāre prāyaścitta ke sātha samāyojanīya haiṃ|
,
591. tiriya - maṇuitthiyāto, baṃbhāvāto u tiviha paḍimāto | ahibila calaṃtakuḍḍādi evamādī u āyāe | 592. āgāḍhamicchaviḍī savvātihi maruga bahujaṇaḍḍāṇā | pāsaṃḍā ya bahuvihā, esā khalu daṃsaṇāvāyā || jisa upāśraya meṃ tiyaṃcastriyāṃ, manuṣyastriyāṃ athavā tīna prakāra kī pratimāeṃ hoṃ-manuṣyastrī kī pratimā, tiyaṃcastrī kī pratimā yā vevastrī kī pratimā ye sāre brahmacarya ke pratyavāya haiṃ| vahāṃ rahane para brahmacarya kā vināśa saṃbhava hai|
jahāṃ upāśraya meṃ sarpoṃ ke bila ho arthāt biloṃ meṃ sapa kā nivāsa ho, jahāṃ bhīteṃ ādi hila rahī ho ye ātmapratyavāya ke sādhana hai jahāṃ āgāda midhyādṛṣṭi rahate ho, sabhī prakāra ke atithi yācaka ādi āte hoṃ, jahāṃ marukabaṭuka ādi rahate hoṃ, jo aneka manuṣyoṃ kā sthāna ho (deśikakuṭī ādi), jahāṃ bahuta prakāra ke pākhaṃḍa rahane hoṃaisī vasati darśanapratyavāya vālī hotī hai| 593. kālātitīvadvāṇa abhikaṃta
aṇabhikaṃtā ya| vajjā ya mahāvajjā, sāvajja maha'ppakiriyā ya || śayyā ke nau prakāra haiṃ
1. kālātikrānta
4. anabhikrānta 7. sāvadha 5. varjya
8. mahāsāvadya
2. upasthāna 3. abhikrānta
6. mahāvarṇya
9. alyakriyā 594. kālātīte lahugo, cauro lahugā ya causu ṭhāṇesu | gurugā tisu jamalapayā, appakiriyāe suddho || kālātikrānta śayyā meṃ ṛtubaddha kāla meṃ rahane para māsalaghu aura varṣākāla meṃ rahane para cāra laghumāsa kā prāyaścitta hai| cāra sthānoṃ arthāt upasthāna, abhikrāṃta tathā varjya śayyā meṃ ṭhaharane para pratyeka kā cāra-cāra laghumāsa kā prāyaścitta tathā tīna arthāt mahāvajrjya, sāvadha tathā mahāsādya śayyā meṃ ṭhaharane para pratyeka kā cāra-cāra gurumāsa kā prāyaścitta hai| yaha 'yamalapada' arthāt tapa aura kāla se viśeṣita hai| 'yamalapada' yaha tapa aura kāla kī dyotaka saṃjñā hai alpakriyā vālī śayyā śuddha hai|
595. uu-vāsā samatītā, kālātīyā u sā bhave sejjā |
sa cceva uvaṭṭhāṇā, duguṇā duguṇaṃ avajjettā || jahāṃ ṛtubaddha kāla meṃ tathā varṣāvāsa meṃ rahā jātā hai vaha kālātikrāṃta vasati hai| jahāṃ do ṛtubaddha kāla arthāt do