Biha Kappa v1.p136
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p136
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p136.1
bṛhatkalpabhāṣyam māsa aura do varṣāvāsa arthāta āṭha māsa kā varjana kie binā ādhāra para śayyā ke pariharaṇa kā jñātā hai, vaha śayyā-grahaṇa punaḥ usī śayyā meṃ rahā jātā hai to vaha upasthāna śayyā kalpika hai| kahalātī hai| 601. uggama-uppāyaṇa-esaṇāhiṃ suddhaṃ gavesae vasahiṃ| 596. jāvaṃtiyā u sejjā, annehiṃ niseviyā abhivaṃtā| tivihaṃ tīhiṃ visuddhaṃ, parihara navageṇa bhedeṇaṃ || annehi aparibhuttā, anabhikvaṃtā u pavisaṃte|| udgama, utpādana aura eṣaṇā-ina tīnoṃ se śuddha vasati jo vasati yāvantikā sārvajanika ho aura vaha caraka kī gaveṣaṇā kare| khāta ādi ke bheda se tīna prakāra kī ādi pāṣaṃḍī tathā anya vyaktiyoṃ dvārā parisevita ho, vahāṃ vasati kā jo udgama ādi se aśuddha ho, unakā tīna karaṇa yadi sādhu ṭhaharate haiṃ to vaha abhikrānta śayyā hai| jo śayyā tīna yoga se arthāt nau bhedoṃ se parihāra karanā cāhie| anya vyaktiyoṃ dvārā abhukta ho, vaha sādhuoṃ ke lie 602. paḍhiya suya guṇiyamaguṇiya, dhāramadhāra uvautto pariharati| anabhikrāṃta śayyā hai| āloyaṇamāyariye, āyario visohikāro se|| 597. attaṭṭhakaḍaṃ dāuṃ, jatīṇa annaṃ kareṃti vajjā u| jisane oghaniyukti athavā isa kalpa-pīṭhikā ko par̤hā hai, ___ jamhā taṃ puvvakarya, vajjati tato bhave vajjā|| athavā sunā hai athavā guṇita-abhyāsa kiyā hai athavā aguṇita
v1.p136.2
jo gṛhastha apane lie kṛta vasati ko muniyoṃ ko dekara, hai, dhārita hai athavā adhārita hai, phira bhī upayukta hokara śayyā svayaṃ ke lie anya vasati taiyāra karavātā hai to muniyoṃ ko kā paribhoga karatā hai, vaha śayyākalpika hai| usake isa dī gaī vasati vayaṃ hotī hai| gṛhastha usa pūrvakṛta vasati kā viṣayaka koī virādhanā hotī hai to vaha ācārya ādi se varjana karate haiṃ, kyoṃki vaha muniyoṃ ko de dī gaī hai, isalie ālocanā kare| ācārya usake viśodhikāraka hote haiṃ| vaha vayaṃ kahalātī hai| 603 nāmaṃ ṭhavaṇā vatthaṃ, davve bhāve ya hoi nāyavvaṃ | 598. pāsaṃḍakāraṇā khalu, āraṃbho abhiṇavo mahāvajjā| eso khalu vatthassa u, nikkhevo caubviho hoi| samaṇaṭṭhā sāvajjā, mahasāvajjā u sāhūṇaṃ|| vastra ke cāra prakāra haiṃ-nāmavastra, sthāpanāvastra, dravyajo vasati pāṣaṃḍiyoṃ ke lie nae rūpa meṃ nirmita kī jātī vastra tathā bhāvavastra| isa prakāra vastra ke cāra prakāra kā hai vaha mahāvaya̭ vasati hai| pāṃca prakāra ke śramaṇoṃ ke lie nikṣepa hai| nirmita vasati sāvadya aura sādhuoṃ ke lie nirmita vasati 604. davve tivihaṃ egidi-vigala-paṃceṃdiehiṃ nipphannaṃ| mahāsāvadha kahalātī hai| sīlagāiṃ bhāve, davve pagayaṃ tadaṭṭhāe| 599. jā khalu jahuttadosehiṃ vajjiyā kāriyā saaṭṭhāe| dravyavastra ke tīna prakāra haiṃ-ekendriyaniṣpanna, vikalendriya parikammavippamukkā, sā vasahī appakiriyā u|| niṣpanna tathā paṃcendriyaniṣpanna| bhāvavastra hai-aṭhāraha hajāra
v1.p136.3
jo vasati yathokta doṣoṃ se varjita hai aura jo svayaṃ ke śīlāṃga| ina aṭhāraha hajāra śīlāṃgoṃ se sādhu nitya prāvṛta rahate lie nirmita hai, jo parikarma se vipramukta hai, vaha alpakriyā | hai, isalie ye bhāvavastra haiṃ| yahāṃ dravyavastra kā adhikāra hai| yaha vasati hotī hai| dravyavastra bhāvavastra ke lie hotā hai| 600. hiṭṭillā uvarillāhi bāhiyā na u laṃbhati pāhannaṃ| 605. puṇaravi davve tivihaṃ, jahaṇṇagaṃ majjhimaṃ ca ukkosaṃ| puvvāṇunnā'bhiṇaṃva, ca causu bhaya pacchimā'bhiṇavā|| ekkakkaṃ tattha tihā, ahākaḍa-'ppaṃ saparikamma| eka dūsare se nīce vālī vasatiyāṃ uparitana vasatiyoṃ se dravyavastra ke tīna prakāroṃ meṃ pratyeka tīna-tīna prakāra kā bādhita hotī haiṃ| ve prādhānya ko prāpta nahīṃ hotī| ina nau hai-jaghanya, madhyama aura utkṛṣṭa| inameṃ pratyeka tīna-tīna prakāra kī śayyāoṃ meṃ pūrva-pūrva kī anujñā hai| cāra prakāra kī prakāra kā hotā hai-yathākṛta, alpaparikarma aura saparikarma| śayyāoṃ (anabhikrāṃta, varṇya, mahāvaya̭ aura sāvadya) meṃ 606. cāummāsukkose, māsiya majjhe ya paṃca ya jahanne| abhinava doṣa kī bhajanā hai| paścima śayyā arthāt mahāsāvadya voccatthagahaṇa-karaṇe, tattha vi saṭṭhāṇapacchittaṃ|| śayyā meṃ abhinavadoṣa hote hī haiṃ| jo ina sabhī doṣoṃ ke utkṛṣṭavastra grahaṇa meṃ viparyāsa hone para cāramāsa kā, 1. matāntara ke anusāra jahāṃ eka varṣāvāsa bitā cuke hoṃ to do varṣāvāsa varṣāvāsaṃ sthitāstasyāṃ dvau varṣārātrāvanyatra kṛtvā yadi
v1.p136.4
anyatra bitākara yadi punaḥ pūrva sthāna meṃ varṣāvāsa bitāyā jātā hai to samāgacchanti tataḥ sā upasthānā na bhavati, arvāk tiṣṭhatāṃ vaha upasthāna śayyā nahīṃ hotī, pahale jo ṭhahare hoṃ unake vaha punarūpasthāpanā| (vṛ. pṛ. 172) 'upasthāpanā' śayyā hotī hai-anye punaridamācakṣate-yasyāṃ vasatau