Biha Kappa v1.p155
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p155
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p155.1
apariṇata muniyoṃ ko rahasya ke prati aviśvāsa hotā hai, ve tīrthaṃkaroṃ kī akīrti karate haiṃ| ve utpravajana kara dete haiṃ| unake jñāna ādi kī malinatā hotī hai| unake lie bodhi kī prāpti durlabha ho jātī hai| ve hote haiṃ-prakīrṇavyākaraṇa | 786. sutta 'ttha-tadubhayāiṃ, jo ghettuṃ niṇhave tamāyariyaṃ |
lahuyā guruyā atthe geruyanāyaṃ abohī ba|| jo muni kisī ācārya ke pāsa sūtra, artha aura tadubhaya ko grahaṇa kara ācārya ke nāma kā nihvavana karatā hai, apalāpa karatā hai to use prāyaścita prāpta hotā hai sūtrācārya ke nivana para caturlaghuka, arthadāyaka kā nihnavana karane para caturguruka, ubhayācārya kā apalāpa karane para tadubhaya prāyaścitta ātā hai| yahāṃ geruka-parivrājaka kā dṛṣṭāṃta hai| guru kā nihvavana karane vāle ko paraloka meṃ bodhi prāpta nahīṃ hotī|
787. uvayama vinnāṇe, na kaheyavvaṃ sūrya va attho vā | na maṇī sayasāhasso, āvijjhai kotthu bhāsassa |||| jo mati - vijñāna kā upahanana karatā hai, use śruta aura artha kā jñāna nahīṃ kahanā cāhie| śatasahasra mūlya vālā kaustubhamaṇi bhāsa pakṣī ke gale meṃ nahīṃ bāṃdhā jātā| 788. avvatte a apatte, lahugā lahugā ya hoṃti appatte | lahugā ya davyatiṃtiṇi, rasatiṃtiṇi hoṃti catugurugā || avyakta aura apātra ko sūtrārtha dene para caturlaghuka kā tathā aprāpsa arthāt ādyadṛṣṭabhāva ko sūtrārtha dene para bhī caturlaghuka kā prāyaścitta prāpta hotā hai| dravya tintiṇika ko dene para bhī caturlaghuka tathā rasa tintiṇika arthāt āhāra tintiṇika ko dene para caturguruka kā prāyaścitta ātā hai| 789 aṃta bahiṃ ca gurugā, āvariya gilāṇa bāla biapayaṃ
āyariyapāribhāsissa hoti cauro aṇugdhāyā | antara bahir saṃyojanā meṃ caturguruka kā prāyaścitta hai| ācārya, glāna aura bālakoṃ ke lie saṃyojanā karanā apavādapada hai| jo muni ācārya kā paribhāṣī hotā hai use cāra anuddhāta kā prāyaścitta ātā hai|
790 tamhā na kaheyavvaṃ, āyarieṇaṃ tu pavayaṇarahassaṃ |
khettaṃ kālaṃ purisaṃ, nāūṇa pagāsae gujjhaṃ || isalie ācārya ko pravacanarahasya jisa kisī ko nahīṃ kahane cāhie| unako kṣetra, kāla aura puruṣa ko bhalībhāṃti jānakara guhya kā prakāśana karanā cāhie|
791. caubhaṃgo aṇuṇṇāe, aṇaṇunnāe a paḍhamato suddho | sesāṇaṃ māsalahū, aviṇayamāī bhave dosā ||
1. dṛṣṭāṃta ke lie dekheṃ-kathā pariśiṣṭa naṃ. 39 |
v1.p155.2
85
anujñāta aura ananujñāta ke ādhāra para catubhaṃgī hotī hai| usameṃ prathama bhaṃga śuddha hai| śeṣa bhaṃgoṃ meṃ māsalaghu kā prāyaścitta tathā avinaya ādi doṣa hote haiṃ| vaha catubhaṃgī isa prakāra hai
1. anujñāta anujñāta ko vācanā detā hai| 2. anujñāta ananujñāta ko vācanā detā hai| 3. ananujñāta anujñāta ko vācanā detā hai| 1. ananujñāta ananujñāta ko vācanā detā hai| 792 pariṇāma apariṇāme, aipariṇāma paḍiseha carimadue|
aṃbāīdiṭṭhato, kahaṇā ya imehiṃ ṭhāṇehiṃ || pariṇāmaka, apariṇāmaka aura atipariṇāmaka tīna prakāra ke śiṣya hote haiṃ| caramadvika arthāt apariṇāmaka aura atipariṇāmaka kā pratiṣedha karanā cāhie| inako chedasūtra nahīṃ denā cāhie| ina tīnoṃ kī parīkṣā ke lie āmra ādi (vṛkṣa, bīja) kā dṛṣṭāṃta hai| unakā abhiprāya grahaṇa karane ke paścāt ācārya ina sthānoṃ prakāroṃ se unako uttara denā cāhie|
79.3. jo davyakhettakaya-kāla-bhāvao jaṃ jahā jiṇakaravāyeṃ| taṃ taha sahahamāṇaṃ jāṇasu pariṇāmayaṃ sāṃ || 794. jo davva khettakaya-kāla- bhāvao jaṃ jahā jiṇakkhāyaṃ | taṃ taha asadahaṃtaṃ, jāṇa apariṇāmayaṃ apariṇāmayaṃ sāhuṃ || jo muni dravyakṛta, kṣetrakṛta, kālakṛta aura bhāvakṛta ko jineśvaradeva ne jaise kahā hai, usa para vaisī śraddhā rakhatā hai use pariṇāmaka jānanā cāhie| jo una para vaisī śraddhā nahīṃ rakhatā vaha apariṇāmaka hotā hai|
9
795. jo davyakhettakaya-kāla- bhāvao jaṃ jahiṃ jayā kāle|
-
v1.p155.3
,
tallesussuttamaī, aipariṇāma biyāṇāhi || jo vastu dravyakṛta, kṣetrakṛta kālakṛta aura bhāvakṛta hai, usako jahāṃ aura jisa kāla meṃ grāhyarūpa meṃ kathita hai, use āpavādika grahaṇa meṃ jisakī leśyā ho, āpavādika sūtra meṃ jisakī mati prabala ho, usa muni ko atipariṇāmaka jānanā cāhie|
796. pariṇama jahattheṇaṃ maī u pariṇāmagassa kajjesa |
biie na u pariṇamaī, ahigaṃ mai pariṇame taio || pariṇāmaka vaha hotā hai jisakī mati kārya meṃ yathārtharūpa se pariṇata hotī hai| apariṇāmaka kī mati vaise pariṇata nahīṃ hotī atipariṇāmaka kī mati adhika pariṇata hotī hai| 797, dosa vi pariṇamada maī, ussanga'vavāyao u paḍhamassa biitassa u ussagge, aiavavāe ya taiyassa || 2. matiḥ svābhāvikī, vijñānaṃ ca gurūpadeśajam |