Biha Kappa v1.p166
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p166
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p166.1
jahāṃ divasa meṃ laghuka hai, vahīṃ rātrī meṃ guruka aura jahāṃ haiṃ| sahāya-sahita jāne para, sahāyaka ke ye bheda hote haiṃ yataguruka haiṃ vahāṃ kālaguru jñātavya hai| jahāṃ cheda laghuka hai vahāṃ saṃyata, ayata-asaṃyata, napuṃsaka, gṛhasthastrī tathā sādhvī| cheda guruka jānanā cāhie| rātrī meṃ yaha kāla viṣayaka 886. saṃviggā'saṃviggā, gīyā te ceva hoti aggīyā| āropaṇā hai| lahugā dohi visiṭṭhā, tehiṃ samaṃ ratti gurugā u|| 881. kaṃṭa-'ṭṭi khāṇu vijjala, visama darī ninna muccha-sūla-vise| saṃvigna, asaṃvigna, gītārtha, agītārtha ke sātha jāne para vāla-'cchabhalla-kole, sīha-viga-varāha-mecchitthī|| laghuka prāyaścitta-do se viśiṣṭa arthāt tapa aura kāla se 882. teṇe deva-maṇusse, paḍiṇīe evamāi āyāe| guru| inake sātha rātrī meṃ jāne para tapa aura kāla se viśeṣita māsa cau chacca lahu guru, chedo mūlaṃ taha dugaṃ ca|| caturguru prāyaścitta hai| koṭṭakādi meṃ jātā huā muni kāṃṭoṃ se, lakar̤ī ke ṭukar̤e 887. assaṃjaya-liṃgīhiṃ u, purisāgiipaṃḍaehiṃ ya divā u| se paira meṃ viddha ho sakatā hai, kīcar̤a tathā viṣama sthāna meṃ, assoya soya challahu, te ceva u ratti gurugā u|| khāī meṃ, gar̤he meṃ gira kara mūrchita ho sakatā hai, śūla cala asaṃyata, liṃgī-anyatīrthika, puruṣākṛtivāle napuṃsaka-ye sakatī hai, viṣakaṃṭaka se viddha ho sakatā hai, viṣaphala khā tīnoṃ śaucavādī aura aśaucavādī-donoṃ hote haiṃ| inake sātha sakatā hai, sarpa, bhālū, śūkara, siṃha, vṛka, varāha, mleccha dina meṃ jāne para ṣaḍalaghu aura rātrī meṃ jāne para ṣaḍguru|
v1.p166.2
puruṣa athavā koī strī-ye use upadruta kara sakate haiṃ| śera, 888. pāsaṃḍiṇitthi paṃḍe, itthīvesesu divasato chedo| deva athavā śatru, anya manuṣya usako pīr̤ita kara sakate haiṃ| tehiṃ ciya nisi mūlaṃ, diya-ratti dugaṃ tu samaṇīhiṃ|| yaha ātmavirādhanā hai| (inakā prāyaścitta yaha hai) kaṃṭakādi se pāṣaṇḍinī-parivājikā, gṛhasthastrī, strīveśadhārī paritapta hone para caturlaghu, atyadhika paritapta hone para napuṃsaka-inake sātha dina meṃ jāne para cheda, rātrī meṃ jāne para caturguruka, mahān duḥkha hone para ṣaḍlaghu, mūrchā yā amūrchā mūla| śramaṇiyoṃ ke sātha dina meṃ jāne para anavasthāpya aura meṃ ṣaḍguru, kṛcchraprāṇanāśa hone para cheda, kṛcchraśvāsośvāsa rātrī meṃ jāne para pārāṃcika prāyaścitta hai| meṃ mūla, māraṇāṃtika samudghāta meṃ anavasthāpya, kālagata hone 889. ahavā samaṇā-'saṃjaya-assaṃjai-saṃjaīhiṃ diyarāo| para pārāṃcika| cattāri chacca lahu guru, chao mūlaṃ taha dugaṃ ca|| 883. kaṃṭa-'ṭṭhimāiehiṃ, divasato savvattha caugurū hoti| athavā śramaṇoṃ ke sātha dina meṃ jāne para caturlaghu, rātrī meṃ
v1.p166.3
rattiṃ puṇa kālaguru, jattha va annattha āyavaho|| jāne para caturguru| asaṃyatoṃ ke sātha dina meṃ ṣaḍalaghu, rātrī meṃ ātmavirādhanā meṃ sāmānya prāyaścitta-kaṃṭaka, sthāṇu ṣaḍguru| asaṃyatiyoṃ ke sātha dina meṃ cheda, rātrī meṃ mūla| ādi se paritapta hone para dina meṃ caturguru, rātrī meṃ caturguru śramaṇiyoṃ ke sātha dina meṃ anavasthāpya, rātrī meṃ pārāṃcika| kālaguru ho jāte haiṃ| jahāṃ kahīṃ ātmavadha hotā hai, sarvatra 890. jaha ceva annagahaṇe'raṇṇe gamaṇāi vaṇiyaṃ eyaṃ| caturguru prāyaścitta hai| tatthagahaṇe vi evaṃ, paḍiyaṃ jaṃ hoi accittaṃ|| 884. porisināsaṇa paritāva ṭhāvaṇaṃ teṇa deha uvahigataṃ| jaise anyatragrahaṇa, araṇyaviṣayaka gamana ādi meṃ jo doṣa
v1.p166.4
paṃtādevayachalaṇaṃ, maṇussapaḍiṇīyavahaṇaṃ ca|| tathā prāyaścitta kā varṇana kiyā hai, vahī tatragrahaṇa tathā patita sūtrapauruṣī aura arthapauruṣī kā nāśa hone para kramaśaḥ acitta pralaṃba ke grahaṇa meṃ jānanā cāhie| caturlaghu aura caturguru, paritāpa hone para caturlaghu aura 891. tatthaggahaṇaṃ duvihaṃ, pariggahamapariggahaṃ duvihabheyaṃ | caturguru, anāhāra sthāpanā meṃ caturlaghu aura āhāra-sthāpanā diṭṭhādapariggahie, parigahiem̐ aṇuggahaṃ koī|| meṃ caturguru| stena do prakāra ke hote haiṃ-dehastena aura tatragrahaṇa ke do prakāra haiṃ-parigraha (devatā dvārā parigṛhīta), upadhistena| dehastena dvārā eka sādhu kā apaharaṇa kiyā jāe aparigraha| ina donoṃ ke do-do bheda haiṃ-sacitta, acitta| jo to mūla, sātha meṃ upadhi kā apaharaṇa hone para anavasthāpya, aparigṛhīta acitta kā grahaṇa karatā hai usake (gāthā 866) ke prāntadevatā dvārā chalā jānā tathā pratyanīka manuṣya dvārā māre anusāra sārī āropaṇā jñātavya hai| jo parigṛhīta acitta kā jāne para caturguru kā prāyaścitta hai| grahaṇa karatā hai, koī bhadraka ise anugraha mānatā hai| 885. evaṃ tā asahāe, sahāyasahie ime bhave bhedā| 892. tiviha pariggaha divve, caulahu cauguruga challahukkose| jaya ajaya itthi paṃḍe, assaṃjai saṃjaīhiṃ ca|| ahavā challahuga cciya, aṃta gurū tiviha divvammi| isa prakāra asahāya akele jāne para uparokta doṣe hote saparigraha tīna prakāra kā hotā hai--devaparigṛhīta,