Biha Kappa v1.p176
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p176
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p176.1
jātā| 106 bṛhatkalpabhāṣyam prakṣepaka) kī taraha ho, aura tṛtīya bhaṃgavartī (aneka grahaṇa, lagane lagatā hai| phira usameṃ bhinnābhinna ke grahaṇa meṃ viveka eka prakṣepaka) ho to vaha yatanāpūrvaka honī cāhie| nahīṃ rahatā| vaha sacitta pralaṃbagrahaṇa kā parihāra karane meṃ bhī 985. pāyacchitte pucchā, ucchukaraṇa mahiḍḍi dāru thalī ya didruto| samartha nahīṃ hotā| cautthapadaṃ ca vikaḍubhaṃ palimaṃtho ceva'ṇāinnaṃ|| 990. chaḍḍāviya-kayadaṃḍe, na kameti matī puṇo vi taṃ ghettuṃ| prāyaścitta pṛcchā| ikṣukaraṇa, maharddhika, dāru, sthalī-ye na ya se vaḍḍai gehī, emeva aṇaṃtakāe vi|| dṛṣṭāṃta haiṃ| caturthapada, vikaṭubha, parimaṃtha aura anācīrṇa yaha ācārya ne śiṣya ko pralaṃbagrahaṇa kā tyāga karavā diyā dvāra gāthā hai| (vyākhyā āge|) aura gṛhīta ke lie daṃḍa bhī diyā| aba na usameṃ pralaṃbagrahaṇa 986. coei ajīvatte, tulle kīsa gurugo aṇaṃtammi| kī mati hotī hai aura na vaha use punaḥ grahaṇa karatā hai, na
v1.p176.2
kīsa ya aceyaṇammī, pacchittaṃ dijjae davve|| usakī gṛddhi bar̤hatī hai| isī prakāra anantakāya ke viṣaya meṃ śiṣya ne pūchā-parītta aura anantavanaspati meṃ (tṛtīya bhī jānanā cāhie| aura caturtha bhaṃga meṃ) ajīvatva tulya hone para bhī ananta 991. kannatepura oloyaṇeṇa anivāriyaṃ viṇaṭuṃ tu| vanaspati meṃ gurumāsa aura parītta vanaspati meṃ laghumāsa kā dārubharo ya vilutto, nagaraddāre avārito|| prāyaścitta kyoṃ? acetana dravya viṣayaka prāyaścitta kyoṃ? 992. bitieṇoloyaṃtī, savvā piṃḍittu tālitā purato| 987. sāū jiṇapaḍikuṭṭho, aṇaṃtajīvāṇa gāyanipphanno| bhayajaṇaṇaṃ sesāṇa vi, emeva ya dāruhārī vi|| gehī pasaṃgadosā, aṇaṃtakāe ato gurugo|| rājā kā kanyāntaḥpura thā| ve kanyāeṃ jharokhe se bāhara parītta se ananta vanaspati svādu hotī hai, ataḥ tīrthaṃkaroṃ jhāṃkatī thīṃ| unako koī nivārita nahīṃ karatā| ve saba vinaṣṭa ne isako pratiṣiddha mānā hai| isake pratiṣedha ke aneka kāraṇa ho gaīṃ| haiṃ-vaha anantajīvoṃ ke śarīra se niṣpanna hotā hai| svādu hone lakar̤iyoṃ se bharā eka śakaṭa nagaradvāra meṃ praveśa kara rahā ke kāraṇa gṛddhi hotī hai| usake prasaṃga se aneṣaṇīya grahaṇa kā thā| eka lakar̤ī nīce girī| eka lar̤ake ne use le liyā| doṣa bhī hotā hai| ataḥ acitta anantakāya ke grahaṇa meṃ dūsare lar̤ake ne śakaṭa se eka lakar̤ī khīṃca kara le lī| kisī gurumāsa kā prāyaścitta hai| ne nivārita nahīṃ kiyā| sārā śakaṭa khālī ho gayā| 988. na vi khāiyaṃ na vi vaī, na goṇa-pahiyāie nivārei| dūsare antaḥpurapālaka ne jharokhe se jhāṃkatī huī kanyā ko
v1.p176.3
iti karaṇabhaī chinno, vivarīya pasatthuvaṇao ya || dekhā| usako anya kanyāoṃ ke samakṣa tār̤ita kiyā| sabameṃ eka kauṭuṃbika ne īkṣu rope| usane apane kheta ke cāroṃ bhaya utpanna ho gayā| ora na khāī khodī, na bār̤a lagāī, na gāya-baila tathā pathikoṃ isī prakāra dāruhārī ko ḍarāyā| sabhī meṃ bhaya utpanna ko usameṃ praveśa karane se nivāraṇa kiyā, usakā sārā kheta huā aura śakaṭa kī sārī lakar̤iyāṃ baca gaīṃ| vinaṣṭa ho gayā| isase karmakaroṃ kī bhṛti kā uccheda ho 993. thali goṇi sayaṃ muya bhakkhaṇeṇa laddhapasarā thaliṃ tu puṇo| gayā| isa prakāra vaha kauṭuṃbika chinna ho gayā-vinaṣṭa ho ghātesu bitiehiṃ u, koṭṭaga baṃdiggaha niyattī|| gayā| isake viparīta praśasta upanaya vaktavya hai| jisa sthalī arthāt devadroṇī se saṃbaṃdhita gāeṃ gocara meṃ calī kauṭuṃbika ne apane ikṣu vāṭaka ke cāroṃ ora khāī khudavāī, ___gaī| eka būr̤hī gāya svayaṃ mara gaī| vahāṃ ke puliṃdoṃ ne use khā bār̤a lagavāī, paśu aura manuṣyoṃ kā praveśa nivārita kiyā, ḍālā| usakī kisī ne varjanā nahīṃ kī| puliṃdoṃ kā ānāusake karmakaroṃ kī bhṛti kā uccheda nahīṃ huā aura use jānā bar̤hā| unhoṃne sthalī ko naṣṭa kara ḍālā| vāṭikā se pracura lābha milā| donoṃ dṛṣṭāṃtoṃ kā upanaya devadroṇī ke anya paricārakoṃ ne koṭṭaka-puliṃda pallī āge ke do ślokoṃ meṃ) meṃ jākara pallī ko bhagna kara ḍālā aura puliṃdoṃ kī 989.ko doso dohiṃ bhinne, pasaṃgadoseṇa aṇaruī bhatte|| baṃdīgṛha meṃ nivṛtti kara dī| pallī ke sthāna para baṃdīgṛha banā
v1.p176.4
bhinnābhinnaggahaṇe, na tarai sajie vi parihariuṃ|| kisī śiṣya ne pūchā-dravya aura bhāva-donoṃ se bhinna 994. vikaḍubhamaggaṇe dīha, ca goyaraṃ esaṇaṃ ca pillijjā| pralaṃbagrahaṇa meṃ kyā doṣa hai? pralaṃba ke rasāsvādana meṃ lubdha nippisiya soṃḍa nāyaṃ, muggachivāḍīe palimaṃtho|| hokara vaha muni prasaṃgadoṣa se use tarikta bhakta arucikara pralaṃbasvādu muni ko bhaktapāna mila jāne para bhī vaha 1-3. dekheṃ kathā pariśiṣṭa, naṃ. 43.45|