Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v1.p179

Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p179

Language
Māhārāṣṭrī Prakrit

v1.p179.1

saṃsāra ko bar̤hāne vālā hotā hai tathā kārya meṃ arthāt avamaudarya ādi meṃ avidhi se gṛhīta pralaṃba bhī ahitakara hote haiṃ| 1011. jai kusalakappitāo, uvamāo na hojja jīvalogammi| chinnabbhaṃ piva gagaṇe, bhamijja logo niruvamāo|| yadi isa jīva loka meṃ kuśala vyaktiyoṃ dvārā racita upamāeṃ-dṛṣṭāṃta na hoṃ to ākāśa meṃ chinna-bhinna bādaloṃ kī bhāṃti yaha loka nirupamāka-dṛṣṭāṃtavikala hokara idhara-udhara bhramaṇa karane laga jāyegā| vaha kisī artha kā nirṇaya nahīṃ kara pāyegā| 1012.maruehi ya diṭṭhato, kāyavvo cauhiṃ āṇupuvīe| evamihaṃ addhāṇe, gelanne taheva omammi|| cāra marukoṃ kā yahāṃ anupūrvī se dṛṣṭāṃta kahanā cāhie| isa prakāra maruka dṛṣṭāṃta ke anusāra adhvā, glānatva tathā avamodarya meṃ jānanā cāhie| 1013.caumaruga videsaṃ sāhapārae suṇaga ranna satthavahe| tatiyadiṇa pūtimudagaṃ, pārago suṇayaṃ haṇiya khāmo|| 1014. pariṇāmao'ttha ego, do apariṇayā tu aṃtimo atīva| pariṇāmo sahahatī, kanna'pariṇamato mato bitito|| 1015.taio eyamakiccaṃ, dukkhaṃ mariuṃ ti taṃ samāraddho| kiṃ eccirassa siṭuṃ, aipariṇāmo'hiyaṃ kuṇati|| 1016.pacchittaṃ khu vahijjaha, paḍhamo ahālahusa dhāḍito taito|

v1.p179.2

cautho a atipasaṃgā, jāo sovāgacaṃḍālo| cāra maruka videśa jāne ke lie prasthita hue| eka śākhāpāraga (vedādhyayana pāragata) maruka unameṃ mila gayā| usake sātha eka kuttā bhī thā| ve araṇya meṃ pahuṃce| coroṃ ne sārtha ko lūṭa liyā| maruka eka diśā meṃ palāyana kara gae| tīsare dina unhoṃne dekhā ki eka gar̤he meṃ kuthita pānī bharā hai| usameṃ aneka mṛtakalevara par̤e haiṃ| śākhāpāraga bolā-isa kutte ko māra kara khāleṃ aura phira isa pānī se pyāsa bujhā leṃ| una cāra marūkoṃ meṃ eka pariṇāmaka, do apariṇāmaka aura eka atipariṇāmaka thā| śākhāpāraga kī bāta sunakara pariṇāmaka maruka ne usa para śraddhā kara lī| dūsare apariṇata maruka ne 'ye vacana aśravaṇīya hai' aisā kahakara kāna ḍhaṃka lie| tīsare apariṇata maruka ne socā-yaha akṛtya hai, paraṃtu maranā duḥkhadāyī hotā hai aura usane kutte kā māṃsa khānā prāraṃbha kara diyā| cauthā atipariṇāmaka thā| usane kahā-itane vilaṃba se 1. tāvadeva calatyartho, manturviṣayamāgataḥ| yāvannāttambhaneneva, dṛṣṭāntenāvalambyate|| (vṛ. pṛ. 318) 2. dekheṃ kathā pariśiṣṭa, naṃ. 48

v1.p179.3

109 kutte ke māṃsa-bhakṣaṇa kī bāta kyoṃ kahī? vaha usase āge bar̤hā arthāt gāya-gardabha ādi kā māṃsa bhī khāne lagā| śākhāpāraga ne unase kahā-aṭavī se pāra hokara sabhī prāyaścitta vahana kareṃ| prathama pariṇāmaka thā| vaha yathālaghuka prāyaścitta se śuddha ho gayā| dūsarā mara hī gayā| tīsare ko caturvedī brāhmaṇoṃ ne tiraskṛta kiyā aura apanī paṃkti se bāhara kara diyā| cauthā atiprasaṃga ke kāraṇa śvapākarūpa cāṃḍāla ho gayā| 1017.jaha pārago taha gaṇī, jaha marugā eva gacchavāsīo| suṇagasarisā palaṃbā, maḍatoyasamaṃ dagamaphāsuṃ| ina pūrvokta gāthāoṃ kā upanaya yaha hai-śākhāpāraga kī bhāṃti gaṇī- ācārya haiṃ| jaise cāra maruka haiṃ vaise gacchavāsī sādhu haiṃ| śunaka (kutte) ke sadṛśa haiṃ pralaṃba aura mṛtakalevarākula pānī tulya hai aprāsuka udaka| 1018.uddahare subhikkhe, addhāṇapavajjaṇaṃ tu dappeṇa| lahugā puṇa suddhapade, jaṃ vā āvajjatī tattha|| ūrdhvadara do prakāra ke haiṃ-dhyānadara aura udaradara| jahāṃ ye donoṃ bhare jāte haiṃ, vaha ūrdhvadara hotā hai| jahāṃ bhikṣācaroṃ ko bhikṣā sulabha ho, vaha subhikṣa kahalātā haiṃ| yahāṃ caturbhaṃgī isa prakāra hai 1. ūrdhvadara bhī hai, subhikṣa bhī hai| 2. ūrdhvadara hai, subhikṣa nahīṃ| 3. subhikṣa hai, ūrdhvadara nahīṃ| 4. na ūrdhvadara hai aura na subhikṣa hai|

v1.p179.4

yadyapi prathama aura tṛtīya bhaṃga meṃ mūlottaraguṇoṃ kī virādhanā na hone ke kāraṇa ve śuddhapada haiṃ kintu darpa se adhvā ko pratipanna hone ke kāraṇa caturlaghuka kā prāyaścitta hai tathā vahāṃ yadi ātmavirādhanā ādi hotī hai to tatsaṃbaṃdhī prāyaścitta ātā hai| (isakā tātparyārtha hai ki durbhikṣa ke kāraṇa śeṣa do bhaṃgoṃ (dvitīya aura caturtha) meṃ adhvagamana svīkāra kiyā jā sakatā hai| prathama aura tṛtīya bhaṃga me bhī kāraṇavaśa adhvagamana ho sakatā hai|) 1019.asive omoyarie, rāyaḍuḍhe bhae va āgāḍhe| gelanna uttimaḍhe, nāṇe taha daṃsaṇa caritte|| 1020.eehiṃ kāraṇehiṃ āgāḍhehiṃ tu gammamāṇehiṃ| uvagaraṇapuvvapaḍilehieṇa satyeṇa gaṃtavvaṃ || kisī vivakṣita deśa meṃ āgār̤harūpa se aśiva, avamaudarya 3. ūrdhvadara-ūdhvaṃ darāḥ pūryante yatra kāle tat ūrddhadaram| (vṛ. pṛ. 320) 4. dhānya ke ādhārabhūta dara-gar̤he ādi, jaise kaṭa, palya ādi|

v1.p179.5

ca

Linked texts (1)