Biha Kappa v1.p190
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p190
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p190.1
bhittisaṃsthāna se lekara kāśyapasaṃsthāna paryanta sabhī saṃsthānoṃ ko svīkāra karatā hai|
1111. nimmā ghara va bhūmiya, taio duhaṇā vi jāva pāvaṃti| nāṇissāhipaissa va jaṃ saṃṭhāṇaṃ tu sahassa || tīsarā ṛjusūtranaya mūlapādavāle gṛha, vṛti yā stūpa kā saṃsthāna tathā ākāśa meṃ ūpara uṭhā huā mudgara jitane ākāśatala ko prāpta karatā hai, usa sīmā taka kā saṃsthāna mānatā hai| jñānī adhipati kā athavā grāmādhipati kā jo saṃsthāna hai vaha śabdanaya kā viṣaya hai|
1112. caudasaviho puṇa bhave, bhūtaggāmo tihā u ātojjo |
sotādidiyagāmo, tivihā purisā piuggāmo || bhūtagrāma (prāṇiyoṃ kā samūha) ke cauvaha bheda haiṃ|" ātodhagrāma ke tīna bheda haiṃ- ṣaḍjagrāma, madhyamagrāma tathā gaṃdhāragrāma | śrotrendriya ādi indriyoṃ kā samudayaindriyagrāma | pitṛgrāma hai tīna prakāra ke puruṣa - tiryagyonika puruṣa, manuṣyayonika puruṣa aura devayonikapuruṣa | 1113. tiriyā- umara naraitthī, māuggāmaṃ pi tivihamicchati |
nāṇāitigaṃ bhāve, jao va tesiṃ samuppattī || pūrva ācārya tīna prakāra kā mātṛgrāma batalāte haiṃtiryakyonikastrī, devayonikastrī aura manuṣyayonikastrī | jñāna, darśana aura cāritra kā samavāya - yaha hai bhāvagrāma athavā jñāna ādi kā utpatti sthala bhāvagrāma hai| 1114. tityagarā jiṇa caudasa, dasa bhinne saṃvigga taha asaṃvigge |
sāruviya vaya daṃsaṇa, paḍimāo bhāvagāmo u| tīrthaṃkara, jina ( kevalī), caturdaśapūrvadhara, daśapūrvadhara, asaṃpūrṇavaśapūrvaghara, saṃvigna ( udyatavihārī), asaṃvigna, sārūpika aṇuvratadhārīśrāvaka darśanaśrāvaka (avirata samyagdṛṣṭi), pratimā- ye sāre bhāvagrāma māne jāte haiṃ| 1115. caraṇa karaṇasaṃpannā, parīsahaparāyagā
mahābhāgā |
titthagarā bhagavaṃto, bhāveṇa u esa gāmavihī|| tīrthaṃkara bhagavān caraṇa-karaṇa se saṃpanna, parīṣahoṃ ko jitane vāle, mahābhāga bhāvagrāma hote haiṃ unako dekhate hī bhavyajīvoṃ meṃ bodhibīja utpanna ho jātā hai| yaha bhāvagrāma kī vidhi vaktavya hai|
1
1116.jā sammabhāviyāo, paḍimā iyarā na bhāvagāmo u | bhāvo jar̤a natthi tahiṃ naṇu kāraṇa kannaḍavayāro || 1. egidiya sahamiyarā, sannigarapaṇidiyā ya saviticaū| pajjattā'pajjattā, bhaeṇaṃ caudasa
ggāmā ||
(vṛ. pṛ. 348) 2. sārūpika- śvetavastradhārī, kṣura se muṃḍita sira, bhikṣāṭana se jīvana calāne vāle athavā pachākar̤ā viśeṣa | (vṛ. pṛ. 349)
v1.p190.2
bṛhatkalpabhāṣyam
jo samyagdṛṣṭiparigṛhīta pratimā hai, vaha bhāvagrāma hai| itara arthāt jo midhyādṛṣṭiparigṛhīta pratimā hai, vaha bhāvayāma nahīṃ hai| śiṣya ne pūchā- jahāṃ bhāva-jñāna ādi nahīṃ hai vahāṃ bhāvagrāma kaise ho sakatā hai? ācārya kahate haiṃ kāraṇa meṃ kārya kā upacāra mānakara bhāvagrāma kahā jā sakatā hai, jaisepratimā ko dekhakara ārdrakakumāra ko saṃbodhi prāpta huī thī| 1117. evaṃ khu bhāvagāmo, ṇiṇhagamāī vi jaha mayaṃ tubbhaṃ |
amavaccaṃ ko ṇu hu, avvivarīto vadijjāhiṃ || śiṣya ne pūchā- 'kāraṇe kāryopacāra ke mādhyama se āpane pratimā ko bhāvagrāma mānā hai to nihnavoṃ ko bhī bhāvagrāma mānanā hogā| ācārya kahate haiṃ yaha tumhārā avacana hai, asamaṃjasa pralāpa hai, kyoṃki samyantattvavedī aisā viparīta kathana nahīṃ karatā |
1118. jai vihu sammuppāo, kāsaha daguṇa niṇhae hojjā |
micchattahayasaīyā tahāvi te vajñaṇijjā u|| yadyapi nihavoṃ ko dekhakara kisī ke mana meṃ darśanasamyaktva kī utpatti ho sakatī hai, phira bhī una nivām̐ kī sarvajñavacanoṃ kī smṛti mithyātva se dūṣita hotī hai ataḥ ve varjanīya hote haiṃ|
1119. āhāra- uvahi-sayaṇā-''saṇovabhogesu jo u pāuggo |
eyaṃ vayaṃti gāmaṃ, jeṇa'higāro ihaṃ satte || śiṣya ne pūchā- prastuta prasaṃga meṃ kisa prakāra ke grāma kā adhikāra hai? ācārya kahate hai-āhāra, upadhi, śayana, āsana- inameṃ jo upabhoga ke lie kalpya haiṃ, ve grāma kahe jāte haiṃ| prastuta sūtra meṃ inakā hī adhikāra hai| 1120. emeva ya nagarādī, nevavvā hoti āṇupubbīe |
-
jaṃ jaṃ jujjai jattha u, joeavvaṃ tagaṃ tattha || jisa prakāra 'grāma' pada kī prarūpaṇā kī hai, usī prakāra nagara ādi kī prarūpaṇā bhī anupūrvī se karanī cāhie| jahāṃjahāṃ nagara ādi padoṃ meṃ dravya sthāpanā ādi kī yojanā karanī hotī hai, vahāṃ-vahāṃ unakī yojanā karanī cāhie| 1121. nāmaṃ ṭhavaṇā davie, khitte kāle taheva bhāve ya|
eso u parikkheve nikkhevo chabbiho hoi || parikṣepa pada kā yaha chaha prakāra kā nikṣepa hai-nāmaparikṣepa, sthāpanāparikṣepa, dravyaparikṣepa, kṣetraparikṣepa, kālaparikṣepa aura bhāvaparikṣepa |
3. śiṣya ne pūchā- tīrthaṃkara ādi ratnatrayī se samanvita hone ke kāraṇa bhāvagrāma haiṃ kintu asaṃvigna ādi bhāvagrāma kaise ? ācārya kahate haiṃ- ye sabhī yathāvatprarūpaṇā karate haiṃ aura aneka vyakti inase ratnatrayī prāpta karate haiṃ| ataḥ ye bhī bhāvagrāma kahe jā sakate haiṃ| (vṛ. pṛ. 349)
v1.p190.3
.
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit