Biha Kappa v1.p191
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p191
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p191.1
pahalā uddeśaka 1122.saccittādī davve, saccitto dupayamāyago tiviho| mīso desaciyādī, accitto hoimo tattha|| dravyaparikṣepa ke tīna prakāra haiṃ-sacitta, acitta aura miśra| sacitta ke tīna bheda haiṃ-dvipada, catuṣpada aura apada| miśra ke bhī ye hī tīna prakāra haiṃ| 'deseciyādī'-eka deśa meṃ upacita hai sacetana aura eka deśa meṃ upacita hai acetana| yaha miśraparikṣepa hai| acitta parikṣepa yaha hotā hai1123.pāsāṇiṭṭaga-maṭṭiya-khoḍa-kaḍaga-kaṃṭigā bhave davve| khāiya-sara-nai-gaḍḍā-pavvaya-duggāṇi khettammi|| pāṣāṇamaya prākāra (dvārikā meṃ), īṃṭoṃ kā prākāra (ānandapura meṃ), miṭṭī kā prākāra (sumanomukha nagara meṃ), khoḍa arthāt kāṣṭhamaya prākāra, bāṃsoṃ kā prākāra, kāṃṭoṃ kā prākāra-ye sāre dravyaprākāra haiṃ| khātikā, tālāba, garttā, nadī, parvata, durga-ye jisa kṣetra ko veṣṭita karate haiṃ yaha kṣetra parikṣepa hai| 1124.vāsāratte aipāṇiyaṃ ti gimhe apāṇiyaṃ naccā| kāleṇa parikkhittaṃ, teṇa tamanne pariharaṃti|| varṣārātra meṃ atipānī ke kāraṇa, grīṣma ṛtu meṃ apānī ke kāraṇa jisa nagara ādi kā anya rājā parihāra kara dete haiṃ, vaha kālaparikṣipta kahalātā hai| 1125.naccā naravaiṇo satta-sāra-buddhī-parakkamavisese|
v1.p191.2
bhāveṇa parikkhittaṃ, teṇa tamanne pariharaṃti|| jisa rājā ke pāsa sattva-dhairya, sāra-bāhya aura ābhyantara (bāhya-senā ādi, ābhyantara-svarṇa ādi), buddhi aura parākrama viśeṣa hotā hai-vaha nagara bhāvaparikṣipta hotā hai| aise nagara kā dūsare rājā parihāra kara dete haiṃ| 1126.nāma ṭhavaṇā davie, khitte kāle taheva bhāve ya| ____ māsassa parūvaṇayā, pagayaṃ puṇa kālamāseṇaṃ|| māsa śabda ke chaha nikṣepa haiṃ-nāmamāsa, sthāpanāmāsa, dravyamāsa, kṣetramāsa, kālamāsa aura bhāvamāsa| prastuta sūtra meṃ kālamāsa prakṛta hai| 1127.davve bhavito nivvattio u khettaṃ tu jammi vaṇṇaṇayā| kālo jahi vaṇijjai, nakkhattādī va paṃcaviho|| jo māṣarūpa meṃ utpanna hogā athavā mūlottaraguṇanivartita māṣa hai vaha dravyamāṣa hai| kṣetramāsa-jisa kṣetra meṃ māsakalpa kī varṇanā kī jātī hai athavā māṣa kā vapana kiyā jātā hai| kālamāsa-jisa kāla meṃ māsa kalpa kā varṇana kiyā jātā hai| athavā māṣa kā vapana kiyā jātā hai| athavā śrāvaṇa ādi māsa| athavā nakṣatra ādi pāṃca prakāra kā kālamāsa| 1128.nakkhatto khalu māso, sattāvīsaṃ havaṃta'horattā| bhāgā ya ekkavīsaṃ, sattaṭṭikaraṇa cheeṇaṃ || 1129.auṇattīsaṃ caṃdo, bisaṭṭi bhāgā ya huṃti battīsā| kammo tīsaidivaso, tīsā addhaṃ ca āicco|| 1130.abhivaḍḍi ikvatīsā, cauvīsaṃ bhāgasayaṃ ca tigahīṇaṃ|
v1.p191.3
bhāve mūlāijuo, pagayaṃ puṇa kammamāseṇaṃ|| nakṣatramāsa 2721 ahorātra pramāṇa kā hotā hai| cāndramāsa 2932 ahorātra kā hotā hai| karmamāsa (ṛtumāsa) tīsa ahorātra kā tathā ādityamāsa sār̤he bīsa ahorātra kā hotā hai| abhinavardhita 31.24 ahorātra kā hotā hai| bhāvamāṣa mūlādi yukta hotā hai, arthāt māṣa kā mūla, kanda, skaṃdha ādi rūpa hotā hai| prastuta prasaṃga meṃ karmamāsa (ṛtumāsa) kā adhikāra hai| 1131.jiṇa suddha ahālaṃde, gacche māso taheva ajjāṇaṃ| eesiṃ nāṇattaṃ, vocchāmi ahāṇupuvīe| jinakalpika, śuddhaparihārika, yathālaṃdakalpika, gacchavāsī-sthavirakalpika tathā āryikāoṃ kā māsakalpa saṃbaṃdhī jo vidhi hai, nānātva hai, usakā maiṃ kramaśaḥ pratipādana karūṃgā| 1132.pavvajjā sikkhāpayamatthaggahaṇaṃ ca aniyao vāso| nipphattī ya vihāro, sāmāyārī ṭhiī ceva|| jinakalpika kī pravrajyā, śikṣāpada, arthagrahaṇa, aniyatavāsa, niṣpatti, vihāra tathā unakī sāmācārī aura sthiti| (isakā vistāra āge kī gāthāoṃ meṃ|) 1133.soccā'bhisameccā vā, pavvajjā abhisamāgamo tattha| jāissaraṇāīo, sanimittamanimittao vā vi|| tīrthaṃkara, gaṇadhara ādi kī deśanā ko sunakara, athavā apanī sanmati se avabodha prāpta kara athavā sanimitta yā animitta se hone vālī jātismṛti kī abhisamāgamatā-prāpti se ve pravrajyā grahaṇa karate haiṃ| 1134.soccā u hoi dhamma, sa keriso keṇa vā kaheyavyo|
v1.p191.4
ke tassa guṇā vuttā, dosā aṇuvāyakahaṇāe| dharma ko sunane se pravrajyā-prāpti hotī hai| śiṣya pūchatā hai-vaha dharma kaisā hai? usakā kathana kauna kara sakatā hai? usake upāya-kathana se kauna se guṇa haiṃ ? usake anupāyakathana se kauna se doṣa haiṃ ? 1135.saṃsāradukkhamahaṇo, vibohao bhaviyapuṃḍarīyāṇaṃ| dhammo jiṇapannatto, pagappajaiṇā kaheyavvo|| sāṃsārika duḥkhoṃ se mukta karane vālā, bhavyarūpī śvetakamaloṃ ko vikasvara karanevālā jinaprajñapta dharma hī dharma hai| usake kathana kā adhikārī hai-prakalpasūtrārtha kā dhāraka muni|
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit