Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v1.p197

Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p197

Language
Māhārāṣṭrī Prakrit

v1.p197.1

= 127 devoṃ aura manuṣyoṃ ke niśrā meṃ āe hue deva, manuṣya bhī unake sāmāyika, deśavirati sāmāyika tathā sarvavirati sāmāyika| pāsa hī khar̤e rahate haiṃ| manuṣya ina cāra prakāra kī sāmāyikoṃ meṃ se kisī eka 1188.ekkekkīe disāe, tigaṃ tigaṃ hoi sanniviṭuṃ tu|| sāmāyika ko grahaṇa karatā hai| tiryaṃca tīna (samyaktva, śruta, āi-carime vimissā, thī-purisā sesa patteyaṃ|| deśavirati) athavā do (samyaktva tathā śruta) sāmāyika grahaṇa eka eka diśā meṃ eka-eka trika baiṭhā huā athavā khar̤ā karatā hai| yadi manuṣya aura tiryaṃca meṃ koī sāmāyika grahaṇa huā rahatā hai| jaise-dakṣiṇa-pūrva diśā meṃ śramaṇa, vaimānika karane meṃ samartha na ho to niyamataḥ devoṃ meṃ kisī na kisī ko devāṃganāeṃ tathā śramaṇiyāṃ-yaha trika, uttara-dakṣiṇa diśā meṃ samyaktva kī pratipatti hotī hai| bhavanapati, vyaṃtara aura jyotiṣka kī devāṃganāeṃ yaha trika, 1193.titthapaṇāmaṃ kāuṃ, kahei sāhāraṇeṇa saddeṇaṃ| uttara-paścima diśā meṃ bhavanapati, vyaṃtara aura jyotiṣka savvesiṃ sannīṇaṃ, joyaṇanīhāriṇā bhagavaṃ|| deva-yaha trika, uttara-pūrva diśā meṃ vaimānika deva, manuṣya aura bhagavān dharmadeśanā se pūrva tīrtha ko namaskāra karate haiṃ striyāṃ-yaha trika| prathama aura aṃtima trika meṃ vimiśra arthāt aura tadanantara sādhāraṇa arthāt sva-svabhāṣā meṃ pariṇamanastrī-puruṣa donoṃ, śeṣa do trikoṃ meṃ eka meṃ puruṣa aura eka meṃ samartha tathā yojanavyāpī śabdoṃ se dharmadeśanā dete haiṃ| bhagavān striyāṃ|

v1.p197.2

kī divyaśabdadhvani se sabhī saṃjñī jīvoṃ kī jijñāsāeṃ śāṃta 1189.iṃtaṃ mahiḍḍiyaṃ paṇivayaṃti ṭhiyamavi vayaṃti paṇamaṃtā| ho jātī haiṃ| na vi jaṃtaṇā na vikahā, na paropparamaccharo na bhayaṃ|| 1194.tappubviyā arahayā, pūiyapūyā ya viṇayamūlaṃ ca| yadi samavasaraṇa meṃ pahale alpaṛddhivāle deva ākara kayakicco vi jaha kaha, kahei namae tahā titthaṃ|| sthita ho gae hoṃ ve paścāt āne vāle maharddhika devoṃ ko śiṣya pūchatā hai-bhagavān tīrtha ko praṇāma kyoṃ karate haiṃ? praṇāma karate haiṃ| yadi maharddhika deva pahale ākara samavasaraṇa ācārya kahate haiṃ-tīrtha kā artha hai śrutajñāna| isase hī meṃ sthita ho to āne vāle alpaṛddhi vāle deva unako arhatā-tīrthakaratā prāpta hotī hai| pūjitapūjā arthāt bhagavān namaskāra kara apane-apane sthāna para cale jāte haiṃ| aise tīrtha kī pūjā karate haiṃ to loga bhī usakī pūjā karane laga āne-jāne vāloṃ ke tatrasthita devoṃ kī ora se koī yaṃtraṇā jāte haiṃ| bhagavān ne vinayamūla dharma kā pratipādana kiyā, nahīṃ hotī, na vikathā kā prasaṃga ātā hai, na paraspara isalie unhoṃne sarvaprathama tīrtha ke prati vinaya pradarśita kiyā| matsarabhāva paidā hotā hai aura na bhaya-saṃtrāsa kā anubhava praśna hai-bhagavān kṛtakṛtya ho cuke the, phira dharmakathā karanā, hotā hai| tīrtha ko praṇāma karanā-yaha kyoṃ? 1190.biiyammi hoti tiriyā, taie pāgāramaṃtare jāṇā| (bhagavān ko tīrthaṃkaranāmagotra karma kā avaśya vedana

v1.p197.3

pāgārajaḍhe tiriyā, vi hoṃti patteya missā vā|| karanā thā, bhoganā thā, isalie dharmadeśanā denā hī ekamātra samavasaraṇa ke dūsare prākāra meṃ tiryaṃca hote hai aura tīsare upāya thā| āvaśyaka niyukti (gāthā 183) meṃ kahā hai-'taṃ ca prakāra meṃ yāna-vāhana| prākāra ke bāhara tiryaṃca, manuṣya, deva- kahaṃ veijjai? agilāe dhammadesaṇāīhiṃ'| ye sāre akele athavā miśrarūpa meṃ hote haiṃ| 1195.jattha apuvvosaraṇaṃ, na diṭṭhapuvvaṃ va jeṇa samaṇeṇaṃ| 119.1.savvaṃ va desaviraī, samma ghecchai va hoi kahaṇā u| bārasahiṃ joyaṇehiṃ, so ei aṇāgame lahugā|| iharā amūḍhalakkho , na kahei bhavissai na taṃ ca|| jisa kṣetra meṃ apūrva-pahalī bāra samavasaraṇa hotā hai aura usa samavasaraṇa meṃ koī sarvavirati athavā deśavirati jisa śramaṇa ne pahale kabhī nahīṃ dekhā hai aura vaha bāraha yojana athavā samyaktva grahaṇa karegā, isa dṛṣṭi se bhagavān dūra para sthita hai to bhī vaha samavasaraṇa dekhane ke lie ā dharmadaśanā dete haiṃ| anyathā ve dharmadeśanā nahīṃ dete| ve sakatā hai| yadi vaha nahīṃ ātā hai to use caturlaghu kā amūḍhalakṣya vāle hote haiṃ| aisā kabhī nahīṃ hotā ki bhagavān prāyaścitta prāpta hotā hai| kī dharmadeśanā meṃ koī prāṇī kisī na kisī sāmāyika ko 1196.savvasurā jai rūvaṃ, aṃguṭṭhapamāṇayaṃ viuvijjā| grahaṇa na kare| jiṇapāyaṃguṭuṃ pai, na sohae taṃ jahiṃgālo| 1192.maṇue caumannayaraṃ, tirie tinni va duve va paḍivajje| yadi sabhī devatā milakara (sāratama pudgaloṃ se) aṃguṣṭha

v1.p197.4

jai natthi niyamaso cciya, suresu sammattapaḍivattī|| pramāṇa rūpa kī vikurvaṇā karate haiṃ, phira bhī vaha rūpa tīrthaṃkara sāmāyika ke cāra prakāra haiṃ-samyaktva sāmāyika, śruta ke pādāṃguṣṭha jitanā bhī śobhita nahīṃ ho sakatā, jaise aṃgāra|