Biha Kappa v1.p198
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p198
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p198.1
1197. gaṇahara āhāra aṇuttarā ya jāva vaṇa-cakki-vāsu-balā| maṃḍaliyā jā hīṇā, chaṭṭhāṇagayā bhave sesā|| tīrthaṃkara kī rūpasaṃpadā kī tulanā meṃ gaṇadhara rūpasaṃpadā anaṃtaguṇahīna, isase āhāraka śarīra anaṃtaguṇahīna, isase anuttaropapātika devoṃ kā śarīra anantaguṇahīna, isase bhī anaṃtaguṇahīna uparitana-uparitana graiveyakadevoṃ kā śarīra, isī prakāra vaimānika devoṃ ke eka-eka se nīce ke deva śarīra yāvat saudharmakalpa taka anantaguṇahīna hote haiṃ| inase bhavanapatijyotiṣka-vanacara-cakravartī vāsudeva-baladeva māṃḍalika rājā rūpa se yathākrama anaṃtaguṇahīna hote haiṃ| śeṣa rājā aura janapada ke loga paraspara ṣaṭsthānapatita hote haiṃ| (ve ṣaṭsthāna ye haiṃ- (1) anantabhāgahīna (2) asaṃkhyeyabhāgahīna (3) saṃkhyeyabhāgahīna (4) saṃkhyeyaguṇahīna (5) asaṃkhyeyaguṇahīna 6. (anantaguṇahīna|) 1198.saṃghayaṇa-rūva-saṃṭhāṇa-vanna-gai-satta-sāra-ūsāsā| emāda'ṇuttarāī, havaṃti nāmodayā tassa|| bhagavān kā saṃhanana, rūpa, saṃsthāna, varṇa, gati, sattvadhairya, sāra, ucchrāsa-niḥśvāsa ādi nāma karma ke udaya se anuttara hote haiṃ| 1199.payaḍīṇaṃ annāsa'vi, pasattha udayā aṇuttarā hoti| khayauvasame vi ya tahā, khayammi avigappamāhaṃsu|| nāma karma kī prakṛtiyoṃ ke atirikta gotra ādi karmaprakṛtiyoṃ kā udaya bhī praśasta aura anuttara hotā hai| bhagavān ke karmoṃ kā kṣayopaśama bhī anuttara hotā hai| kṣaya avikalpanīya-vikalpātīta hotā hai| 1200.assāyamāiyāo, jā vi ya asuhā havaṃti pagaḍīo|
v1.p198.2
niṃbarasalavu vva pae, na hoti tā asuyā tassa|| asātāvedanīya ādi karmaprakṛtiyāṃ jo aśubha hotī haiṃ, ve bhī bhagavāna ke lie dūdha meṃ nimbarasa ke lava kī bhāṃti asukhakara yā aśubhakara nahīṃ hotī| 1201.dhammodaeṇa rūvaṃ, kareṃti rūvassiṇo vi jai dhamma| gajjhavao ya surūvo, pasaṃsimo rūvamevaṃ tu|| dharma ke udaya se arthāt praśasta aura śubha prakṛti ke udaya se rūpa kī prāpti hotī hai| rūpavān vyakti bhī yadi dharma karate haiṃ to śeṣa sāmānya vyakti bhī dharma ke prati tatpara hote haiṃ| surūpa vyakti ādeyavākya hotā hai| isalie hama bhagavāna ke rūpa kī praśaṃsā karate haiṃ| 1202.kāleṇa asaṃkheṇa vi, saṃkhāīyāṇaṃ saṃsaīṇaṃ tu| mā saṃsayavocchittī, na hojja kamavāgaraṇadosā|| praśna hotā hai ki samavasaraṇa meṃ upasthita sabhī prāṇiyoṃ ke saṃśayoṃ kā vyavaccheda bhagavāna eka sātha kaise kara dete haiṃ ? yadi pratyeka ke saṃśaya kā vyavaccheda kramapūrvaka kiyā jātā hai to usameṃ kyā doṣa hai? uttara meṃ kahā gayā asaṃkhyeya kāla meṃ bhī saṃkhyātīta saṃśayī vyaktiyoṃ ke saṃśayoṃ kī vyavacchitti kramaparipāṭī se nahīṃ ho sakatī| bhagavān jānate the ki yaha kramapūrvakavyākaraṇa kā doṣa hai| yaha doṣa na āe, isalie unhoṃne yugapad vyākaraṇa kiyā| 1203.savvattha avisamattaṃ, riddhiviseso akālaharaṇaṃca| savvannupaccao vi ya, aciṃtaguṇabhūio jagavaṃ|| yugapad vyākaraṇa ke ye guṇa haiṃ1. saba jīvoṃ ke prati aviṣamatā kā pālana| 2. ṛddhiviśeṣa kā dyotana| 3. akālaharaṇa|' 4. sarvajñatva kā pratyaya|
v1.p198.3
5. acintya guṇasaṃpadā kā dyotana| 1204.vāsodagassa va jahā, vannādī hoti bhāyaṇavisesā| savvesi pi sabhāsaṃ, jiṇabhāsā pariṇame evaṃ|| varṣā ke pānī se athavā aise hī kisī ekarūpa pānī se bhūmī ādi ke ādhāra-viśeṣa se varṇa ādi (varṇa, gaṃdha, rūpa, sparśa) vicitra prakāra ke hote haiṃ| vaise hī jineśvaradeva kī bhāṣā śrotāoṃ kī apanī-apanī bhāṣā meṃ pariṇata ho jātī hai| 1205.sāhāraṇā-'savatte, taovaogo u gāhagagirāe| na ya nivijjai soyā, kiḍhivāṇiyadāsiāharaṇā|| bhagavāna kī vāṇī sādhāraṇa hotī hai| vaha asapatna arthāt ananyasadṛśī hotī hai| śrotā usī meṃ ekāgra ho jātā hai| vaha grāhikā arthāt arthaparicchedakārī hotī hai| usako sunate-sunate śrotā nahīṃ ūbatā| yahāṃ vaṇik kī būr̤hī dāsī kā udāharaṇa hai| 1206. savvāuaṃpi soyā, jhavijja jai hu sayayaṃ jiṇo kahae| sī-uṇha-khu-ppivāsā-parissama-bhae avigaṇito|| 1. kramapūrvaka saṃśaya kī vyavacchitti kī pravṛtti meṃ kisī saṃśayī vyakti kā saṃśayavyavacchitti se pūrva hī mṛtyu usakā haraṇa kara letī hai| ataḥ yugapanirvacana meṃ akālaharaṇa hotā hai| 2. sādhāraṇa ke tīna artha haiṃ-(1) samasta saṃjñī prāṇiyoṃ kī bhāṣāoṃ meṃ pariṇata hone vālī (2) jaise dūdha meṃ śakkara ādi madhura dravya milāne para vaha dūdha susvādu ho jātā hai, vaise hī vaha vāṇī susvādu hotī hai (3) vaha vāṇī prāṇiyoṃ ko ādhāra dekara paritrāṇa karane vālī hotī hai| 3. udāharaṇa ke lie dekheṃ kathā pariśiṣṭa, naṃ. 52|