Biha Kappa v1.p201
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p201
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p201.1
pahalā uddeśaka 1224. jo vi pagāso bahuso, guṇio paccakkhao na uvalado| 1231.piyadhamma'vajjabhīrū, sāhammiyavacchalo asaḍhabhāvo| jaccaṃdhassa va caṃdo, phuḍo vi saṃto tahā sa khalu| saṃviggāvei paraṃ, paradesapavesaṇe sāha|| jisa śiṣya ne sūtroṃ ke prakāśa arthāt artha kā aneka vividha deśoṃ kī bhāṣā meṃ kuśala muni vividha deśoṃ kī bāra abhyāsa kara liyā hai, kintu pratyakṣataḥ una arthoṃ ko bhāṣā meṃ nibaddha sūtroṃ ke uccāraṇa aura artha karane meṃ kuśala upalabdha nahīṃ huā, sunā nahīṃ hai, usake lie pratyakṣa darśana hotā hai, isalie deśadarśana ke lie jānā cāhie| ke binā una śabdoṃ kā artha parisphuṭa nahīṃ hotā| jaise vaha muni abhāṣaka arthāt avyakta bhāṣā vāle vyaktiyoṃ ko jātyandhavyakti candramā ko bhī aspaṣṭa hī mānatā hai| bhī dharma deśanā detā hai aura unako pravrajita karatā hai| sabhī 1225.āyariyattaabhavie, bhayaṇā bhavio parīi niyameṇaṃ| śiṣya usake prati prītibhāva rakhate haiṃ| ve yaha mānate haiṃ ki ____ appataio jahanne, ubhayaṃ kiṃ cā''riyaṃ khettaṃ|| yaha svābhāvika hai, hamārī apanī bhāṣā meṃ bolatā hai| jo śiṣya ācāryapada ke lie abhavya-ayogya hotā hai, vaha priyadharmā, pāpabhīrū sādharmikavatsala, aśaṭhabhāvausake lie deśadarśana ke lie jānā anivārya nahīṃ hai, māyārahita-aisā sādhu paradeśa meṃ praveśa karane para saṃyamayogoṃ vaikalpika hai| kintu jo śiṣya ācāryapada ke lie yogya meṃ śithila muniyoṃ meṃ bhī saṃvignatā paidā kara unako hotā hai, vaha niyamataḥ deśadarśana ke lie jātā hai|
v1.p201.2
saṃyamayogoṃ meṃ sthira kara detā hai| 1226.dasaṇasohī thirakaraṇa desa aisesa jaṇavayaparicchā| 1232.sutta-'tthathirīkaraṇaṃ, aisesāṇaṃ ca hoi uvaladdhī| kāu suyaṃ dāyavvaṃ, aviṇīyāṇaṃ vivego ya|| āyariyadaṃsaṇeṇaṃ, tamhā sevijja āyarie| deśadarśana ke ye guṇa haiṃ-darśanaśodhi, sthirīkaraṇa, deśa, 1233.ubhae vi saṃkiyāī, pubviṃ jāiṃ si pucchamāṇassa| atiśeṣa, janapadaparīkṣā-yaha saba saṃpanna kara vinīta ko śruta hoi jao suttatthe, bahussue sevamāṇassa| denā cāhie| aura avinīta ko viveka| ācāryoṃ ke darśana se unakī sevā karane se sūtra aura artha (yaha dvāra gāthā hai| isakā vistāra āge|) kā sthirīkaraṇa hotā hai, atiśeṣa-viśiṣṭa artha kī 1227.jammaṇa-nikkhamaṇesu ya titthayarāṇaṃ mahāṇubhāvāṇaṃ| upalabdhi hotī hai| isalie ācārya kī paryupāsanā karanī ittha kira jiṇavarāṇaṃ, āgāḍhaṃ daṃsaṇaṃ hoi|| cāhie| mahānubhāva tīrthaṃkaroṃ kī janmabhūmī (ayodhyā ādi), donoṃ-sūtra aura artha viṣayaka jo usake śaṃkāeṃ pūrva meṃ huī niṣkramaṇabhūmī (ujjayanta ādi), jñānotpatti (purimatāla thīṃ, ācārya se pūcha kara vaha niḥśaṃka ho jātā hai| bahuśruta kī ādi), nirvāṇabhūmī (sammedaśikhara, caṃpā ādi)-ina kṣetroṃ meṃ sevā karane se, sūtra aura artha viṣayaka usakā abhyāsa viharaṇa karane se, jinavara saṃbaṃdhī bāteṃ jñāta karane para, vaha paripuṣṭa ho jātā hai| muni niḥśaṃka ho jātā hai| usakā darśana-samyaktva āgār̤ha 1234.bhaviyāirio desāṇa daṃsaṇaṃ kuṇai esa iya sou| arthāt atyaṃta viśuddha ho jātā hai|
v1.p201.3
anne vi ujjamate, viṇikkhamaṃte ya se pāse| 1228.saṃvegaṃ saṃviggāṇa jaṇayae suvihio suvihiyāṇaṃ| bhavya ācārya-ācārya yogya śiṣya yadi deśadarśana ke āutto juttāṇaṃ, visuddhaleso sulessāṇaṃ|| lie jāte haiṃ to yaha sunakara dūsare śiṣya bhī sūtrārtha-grahaṇa meṃ deśadarśana karane vālā saṃvigna muniyoṃ meṃ saṃvega paidā karatā udyama karate haiṃ| kucheka gṛhastha unake pāsa dīkṣā svīkāra hai| vaha muni svayaṃ suvihita hokara suvihita muniyoṃ meṃ karate haiṃ| suvihita kā arthāt śuddha anuṣṭhānoṃ kā, yukta arthāt 1235.suttatthe aisesā, sāmāyārī ya vijja-jogāī| apramādī vyaktiyoṃ meṃ āyukta-apramāda kā, suleśyā vāloṃ meṃ vijjā jogā ya sue, visaṃti duvihā ao hoti| viśuddha-leśyā kā prabhāva paidā karatā hai| atiśeṣa tīna prakāra ke haiṃ-(1) sūtrārthaatiśaya 1229.nāṇādesīkusalo, nāṇādesīkayassa suttassa| (2) sāmācārīatiśaya tathā (3) vidyāyogaatiśaya| vidyā' abhilāvaatthakusalo, hoi tao ṇeṇa gaṃtavvaṃ|| aura yoga ye donoṃ śruta meṃ aṃtarnihita ho jāte haiṃ| ataḥ 1230.kahayati abhāsiyāṇa vi, abhāsie āvi pavvayāvei| atiśaya do prakāra ke hī hote haiṃ sūtrārthaatiśaya tathā savve vi tattha pīī, baṃdhaṃti sabhāsio ṇe tti|| sāmācārīatiśaya| 1. vidyā strīdevatā adhiṣṭhita hotī hai| athavā pūrva sevā ādi kī prakriyā se sādhya hotī hai| maṃtra puruṣadevatādhiṣṭhita hotā hai athavā paṭhita siddha hotā hai| 2. yoga-pādalepana ādi jisase ākāśa-gamana saṃbhava hotā hai|