Biha Kappa v1.p203
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p203
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p203.1
1246.udae na jalai aggī, abbhacchanno na dīsaī caṃdo| mukkhesu mahābhāgā, vijjāpurisā na bhāyaṃti|| jala meṃ agni prajvalita nahīṃ hotī| meghācchanna ākāśa meṃ candramā nahīṃ dīkhatā| mūoṃ meṃ mahābhāga vidyāpuruṣa śobhita nahīṃ hote| 1247.sukkiṃdhaṇammi dippar̤a, aggī meharahio sasī bhāi| tavihajaṇe ya niuṇe, vijjāpurisā vi bhāyaṃti|| śuṣka iṃdhana meṃ agni dīpta hotī hai| megharahita ākāśa meṃ candramā śobhita hotā hai| tathāvidha nipuṇa logoṃ ke madhya vidyāpuruṣa śobhita hote haiṃ| 1248.kumuoyararasamuddhā, kiṃ na vibohiṃti puṃḍarīyāī| sūrakiraṇā sasissa va, kumuyāṇi apaṃkayarasannā|| 1249.na ya appagāsagattaṃ, caṃdā-''iccāṇa savisae hoi| iya dippaṃti guṇaḍḍā, mukkhesu hasijjamāṇā vi|| kumudapuṣpoṃ ke udara meṃ prāpta makaraṃda se anabhijña sūrya kī kiraṇeṃ una puṣpoṃ ko vikasita nahīṃ karatīṃ, kintu kyā ve puṃḍarīka puṣpoṃ ko vikasita nahīṃ karatīṃ? avaśya karatī haiṃ| isī prakāra candramā kī kiraṇeṃ kamala ke rasa se anabhijña hone ke kāraṇa kamaloṃ ko prabuddha nahīṃ karatīṃ, kintu kyā ve kumudapuṣpoṃ ko prabuddha nahīṃ karatīṃ? avaśya karatī haiṃ| isalie candra aura sūrya kā svaviṣaya meṃ aprakāśakatva nahīṃ hotā| mūoṃ meṃ upahāsa ke pātra hone vāle guṇāḍhya vyakti nipuṇoṃ meṃ dīpta hote hī haiṃ| 1250.so caraṇasuṭṭhiyappā, nāṇaparo sūio a sāhūhiṃ|
v1.p203.2
uvasaṃpayā ya tesiṃ, paḍicchaṇā ceva sāhūṇaṃ || deśadarśana ke lie prasthita cāritra meṃ supratiṣṭhita, jñānavān vaha bhāvī ācārya muniyoṃ dvārā sūcita-ślāghya hotā hai| muni usake pāsa upasaṃpanna hote haiṃ| vaha ācārya unakī pratīcchanā kare| 1251.ṇhāṇāi samosaraṇe, pariyaṭṭitaṃ suṇittu so sāhuṃ| aṭṭi tti paḍiccoyaṇa, uvasaṃpaya dīvaṇā atthe|| vaha ācārya snāna, rathayātrā ādi mahotsavoṃ tathā samavasaraṇa (sādhu sammelanoṃ) meṃ kisī muni ko āgamapāṭhoṃ kā parāvartana karate hue sunatā hai aura usako preraṇā dete hue kahatā hai-'aṭṭe loe'-aisā par̤ho| ('aṭṭi loe' nahīṃ|) usake dvārā ‘kyoṃ' aisā pūchane para bhāvī ācārya ne use 'aṭṭe loe' kā artha vistāra se samajhāyā| artha gāṃbhīrya ko sunakara vaha muni una ācāryoṃ ke pāsa upasaṃpanna ho gayā| ācārya ne usameṃ artha kī uddīpanā kī| 1252.ahavā vi gurusamīvaṃ, uvāgae desadasaṇammi kae| uvasaṃpaya sāhaṇaṃ, hoi kayammī disābaṃdhe|| athavā deśadarśana kara vaha muni guru ke samīpa upasthita hotā hai| guru usako ācāryapada para pratiṣṭhita kara, diśābaṃdha kī anujñā dete haiṃ, diśābaṃdha kara dene para pratīcchaka sādhuoṃ kī upasaṃpadā hotī hai| (upasaṃpad dvāra kī tīna prakāra se vyākhyā saṃpanna huī|) 1253.āyaparobhayatulaṇā, caubvihā suttasāraṇittariyā|
v1.p203.3
tiṇha'ṭṭhā saṃvigge, iyare caraṇeharā necche|| sva aura para-donoṃ kī tulanā karanī cāhie| vaha pratyeka ke cāra-cāra prakāra kī hotī hai| jo gṛhastha pravṛjita hote haiṃ athavā upasaṃpadā grahaṇa karate haiṃ, vaha unako sūtrasāraṇā arthāt sūtra par̤hātā hai| vaha donoṃ ko itvara diśā dete hue kahatā hai jaba taka hama ācārya ke pāsa na pahuṃce taba taka maiṃ hī tumhārā ācārya aura upādhyāya hūṃ| vahāṃ pahuṃcane para ācārya jaisā cāheṃ vaisā kareṃ| jo saṃvigna muni jñāna, darśana aura cāritra ke lie upasaṃpanna hote haiṃ, unheṃ svīkāra kareṃ| jo itara arthāt pārśvastha ādi cāritra ke lie upasaṃpanna hote haiṃ, unheṃ bhī upasaṃpadā de| jo kevala jñāna-darśana ke lie, sūtrārtha ke lie athavā darśana prabhāvaka śāstroṃ ke adhyayana ke lie upasaṃpanna honā cāhate haiṃ, unako upasaṃpadā na de| 1254.āhārāī davve, uppāeuṃ sayaṃ jai samattho| khettao vihārajoggā, khettā vihatāraṇāīyā|| 1255.kālammi omamāī, bhāve ataraṃtamāipāuggaṃ|
v1.p203.4
kohāiniggahaṃ vā, jaṃ kāraṇa sāraṇā vā vi| ātmatulā ke cāra prakāra haiṃ-dravya se, kṣetra se, kāla se aura bhāva se| dravyataḥ-vaha soce ki kyā vaha una upasaṃpanna vyaktiyoṃ ke lie eṣaṇīya āhāra ādi kī prāpti svayaṃ karane meṃ samartha hai? isī prakāra upadhi, śayyā ādi kī bhī| kṣetrataḥ-kyā vaha ṛtubadrakālayogya tathā varṣākālayogya kṣetra kī gaveṣaṇā kara sakatā hai? kyā vaha apane sāthiyoṃ ko mārga se pāra lagā sakatā hai? kālataḥ-kyā maiṃ durbhikṣa ādi kāla meṃ sabakā nirvāha kara sakatā hūṃ? bhāvataḥ kyā maiṃ asamartha aura vyādhigrasta vyaktiyoṃ ke prāyogya (pathya) kā utpādana karane meṃ samartha hūṃ ? kyā maiṃ krodha ādi kā nigraha kara sakatā hūṃ? kyā kisī bhī kāraṇa se (jñāna ādi ke nimitta) upasaṃpanna hone vāle inakī sāraṇā karane meṃ samartha hūṃ? 1256.āhārāi aniyao, laṃbho so virasamāi nijjūḍho| unbhāmaga khulakhettā, ariuhiyāo a vasahīo|| 1257.ūṇāiritta vāso, akāla bhikkha purimala omāī| bhāve kasāyaniggaha, coyaṇa na ya porusī niyayā| paratulā-pratīcchakoṃ ko prāraṃbha meṃ hī kaha diyā jātā ātmatulā