Biha Kappa v1.p204
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p204
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p204.1
hai, dravyataḥ āhāra ādi kā lābha aniyata hotā hai| vaha virasa aura ujjhitaprāya milatā hai| kṣetrataḥ udbhāmaka bhikṣācaryā arthāta gāṃva ke bāhara bhī bhikṣā ke lie jānā par̤atā hai khulakṣetra arthāt aise kṣetroṃ meṃ viharaṇa karanā hotā hai jahāṃ bhikṣādātā alpa hote haiṃ aura ve bhī kama bhikṣā dete haiṃ| ṛtuoṃ meṃ ananukūla vasatiyoṃ meṃ rahanā par̤atā hai | kālataḥ kāla kī apekṣā se kahīṃ adhika aura kahīṃ nyūna rahanā hotā hai| kahīṃ akāla meṃ bhikṣā prāpta hotī hai| kahīṃ dina kā pūrvārddha pūrā bīta jāne para bhī alpa bhikṣā prāpta hotī hai| bhāvataḥ kaṣāya kā nigraha karanā par̤atā hai | kaṭhora aura paruṣa bhāṣā meṃ prerita kie jāne para use sahanā hotā hai| sūtrārthapauruṣī bhī niyata nahīṃ ho sakatī| yadi ye sārī bāteṃ svīkṛta hoṃ to upasaṃpadā svīkāra kareṃ|
1258. attaṇi ya pare cevaṃ, tulaṇā ubhaya thirakāraṇe vṛttā |
paḍivajjate savvaṃ kariti suhāe didrutaṃ || isa prakāra ātmaviṣayaka tathā paraviṣayaka- donoṃ prakāra kī tulanāeṃ sthira karane ke lie kahī gaī haiṃ | yadi pratīcchaka sārī bāteṃ svīkāra karate haiṃ taba ācārya putravadhū kā dṛṣṭāṃta kahate haiṃ|
1259. āsa-rahāī oloyaṇāha bhīyā ''ule a pehaṃtī sakulagharaparicaeṇaṃ, vārijjai sasuramāīhiṃ || 1260. priṃsijjai hammai vā, nīṇijjai vā gharā aṭhāītī | nīyā puṇa se dose, chāyaṃti na nicchubhaṃte ya || koī vadhū apane svakulagṛha - pitṛgṛha meṃ aneka ramaṇīya vastuoṃ ko dekhane kī svabhāvavālī thī| vaha śvasuragṛha meṃ bhī pūrva ādata ke kāraṇa gavākṣa meṃ baiṭhakara aśva, ratha athavā bhīta strī-puruṣoṃ tathā ākula vyaktiyoṃ ko dekhatī rahatī | śvasura ādi ne usako vahāṃ baiṭhakara dekhane kā niṣedha kiyā| yadi vaha nahīṃ mānatī hai to usakī nindā karate haiṃ| phira bhī yadi vaha nivartita nahīṃ hotī hai to usako tār̤anā tarjanā dī jātī hai itanā hone para bhī vaha nivṛtta nahīṃ hotī hai to use ghara se nikāla diyā jātā hai| usa vadhū ke jo pitṛgṛhasaṃbaṃdhī svajana hote haiṃ ve usake doṣoṃ ko ḍhaṃkate haiṃ, paraṃtu usako ghara se niṣkāsita nahīṃ karate|
-
1261. marisijjai appo vā, sagaṇe daṃḍo na yāvi nicchubhaṇaṃ |
amhe puṇa na sahāmo, sasurakulaṃ caiva suhāe || ācārya una pratīcchakoṃ ko kahate haiṃ-tuma apane gaṇa meṃ pramāda kā sevana karate, to vaha sahana ho jātā athavā alpa daṃḍa lekara nivṛtta ho jāte, vahāṃ se niṣkāsana nahīṃ hotā| hama
v1.p204.2
bṛhatkalpabhāṣyama
tumhārā thor̤ā bhī aparādha sahana nahīṃ kareṃge| jaise śvasurakula meṃ vadhū kā thor̤ā bhī aparādha sahana nahīṃ kiyā jātā| 1262.pāsatthāīmuṃḍie, āloyaṇa hoi dikkhapabhiīo |
saṃviggapurāṇe puṇa, japyabhihaṃ ceva osannī || jo pārśvastha ādi se muṃḍita hai usakī ālocanā dīkṣā dina ke prāraṃbha se hotī hai aura jo purāṇasaṃvigna hai ( jo pahale saṃvigna thā, phira avasanna ho gayā) vaha jisa dina se avasanna huā, usī dina se usakī ālocanā hotī hai|
1263. samaṇunnamasaṇunne, japyabhidaṃ caiva niggao gacchā ||
sohiṃ paḍicchiūṇaṃ, sāmāyāriṃ payaṃsaṃti || saṃvigna ke do prakāra hai-samanojña (sāmbhogika) tathā asamanojña (asāmbhogika) | ye donoṃ prakāra ke saṃvigna jisa dina se apane gaccha se nirgata hue haiṃ, usī dina se ālocanā hotī hai| unako śodhi prāyaścitta dekara ācārya apanī sāmācārī batalāte haiṃ|
1264. avi gīya- suyaharāṇaṃ, coijjatāṇa mā hu aciyattaṃ |
merāsu ya patteyaṃ, mā'saṃkhaḍa puvvakaraṇeṇaṃ || upasaṃpadyamāna gītārtha ho, śrutadhara ho, bahuśruta-gaṇīyācaka ādi śabdoṃ se abhihita ho, usake pūrvābhyasta pṛthaka-pṛthaka maryādāoṃ tathā sāmācāriyoṃ meṃ pravartamāna hone para, vaisā na karane kī preraṇā dene para unako aprītikara na lage tathā kalaha na ho isalie ācārya cakravāla- sāmācārī ke viṣaya meṃ anuśāsanā dete haiṃ|
3
1265. gaccha viyārabhūmāi vāyao deha kappiyāraṃ se| tamhā u cakravālaṃ kahiti aṇahiṃḍiya nisiṃ vā || koī vācaka vicārabhūmī ādi meṃ jā rahā hai isalie usake sātha koī 'kalpitāra'-kalpa ko jānane vālā sādhu vo jo use sahī sāmācārī kā bodha karāe| isalie ācārya una nūtana upasaṃpannoṃ ke samakṣa cakravāla - sāmācārī kā kathana karate haiṃ| usakī asamāpti taka unako bhikṣārtha nahīṃ bhejā jātā | dina meṃ yadi sāmācārī kā kathana pūrṇa nahīṃ hotā hai to rātrī meṃ usakā kathana kiyā jātā hai| 1266. uvaeso sāraṇā ceva, taiyā
paḍisāraṇā | chaṃda avadrumāṇaṃ, appachaṃdeṇa bajjejjā || ācārya unako sūtrārtha kī vācanā de| usameṃ pramāda karane para upadeśa, smāraṇa aura tīsarā hai pratismāraṇā | tatpaścāta chaṃda meṃ apravartamāna hone para ātmacchaṃda se varjanā kare| (isakā vistṛtārtha āge)
1267. nihāpamāyamāisa, saī tu khaliyassa sāraṇā hoi| na kahiya te pamāyā, mā sīyasu tesu jāṇato ||
v1.p204.3
,