Biha Kappa v1.p208
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p208
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p208.1
1295. kaṃdappe kukur̤ae, davasīle yāvi hāsaṇakare ya vimhāviṃto ya paraṃ, kaṃdappaṃ bhāvaṇaṃ bhāvaṇaṃ kuṇai || kaṃdarpavān, kautkucyavān, dravaśīla, hāsanakara tathā dūsare ko vismāpita karane vālā ye kāndapa bhāvanā karate haiṃ|
1296. kahakahakahassa hasaṇaṃ, kaṃdappo anihuyā ya saṃlāvā | kaṃdappakahākahaṇaṃ, kaṃdapuvaesa saṃsā ya || muṃha phār̤akara jora-jora se haṃsanā - aṭṭaṭṭahāsa karanā, kaṃdarpa arthāt apane anurūpa ke sātha parihāsa karanā, guru ādi ke sātha vakrokti se saṃlāpa karanā, kaṃdarpakathā kā kathana, kāmopadeśa tathā kāmāśaṃsā kāma kī praśaṃsā yaha sārā kaṃdarpa hai|
1297. bhuma - nayaṇa vayaṇa- dasaṇacchadehiṃ
kara-pāda- kaṇṇamārhahiṃ |
taṃ taṃ karei jaha hassae
paro attaṇā ahasaṃ || 1298. vāyākokkuio puṇa, taṃ jaṃpai jeṇa hassae anno | nāṇāvihajīvarue, kubbai muhatūrae ceva || kutkuca kā artha hai-bhāṃḍa kī taraha ceṣṭā karanā | vaha do prakāra kā hai- śarīra se kutkuca karanā, vāṇī se kutkuca karanā | bhrū, nayana, vadana, daśanacchada, hātha, paira aura kāna ādi śarīra ke avayavoṃ se aisī ceṣṭāeṃ karanā jinase svayaṃ na haṃsate hue dūsaroṃ ko haṃsānā yaha kāyakītkucya hai| vāṇī se kītkucya vaha hotā hai jo aisī bāta kahatā hai jisase dūsarā haṃsa par̤e| vaha nānā prakāra ke jīvoṃ kī boliyoṃ kā anukaraṇa karatā hai athavā muṃha se vādya bajāne kī āvāja nikālatā hai|
1299. bhāsai duyaṃ duyaṃ gacchae a dariu vva goviso sarae | savvadduyaduyakārī phuṭṭai va ṭhio vi dappeṇaṃ || jo binā vicāre āveśavaśa jaldī-jaldī bolatā hai, jo śarada ṛtu meṃ darpita govṛṣa kī bhāṃti tvarita calatā hai, jo sabhī kriyāoṃ ko ati tvarā se karatā hai, jo sthita arthāt svabhāvastha hokara bhī darpa se māno phūṭa rahā ho aisā lagatā hai, vaha dravaśīla hotā hai|
1300, vesa vayaṇehiṃ hāsaṃ jaṇayaṃto appaṇī paresiṃ ca
aha hāsaṇo ti bhannai, ghayaṇo vva chale niyacchaṃto|| jo ghayaṇa - bhāṃḍa kī bhāṃti dūsaroṃ ke chidroṃ-virūpaveṣa aura bhāṣā kā viparyaya karatā huā vaise hī veṣa aura vacanoṃ se dūsaroṃ meṃ hāsya utpanna karatā hai vaha hāsana arthāt hāsyaka kahalātā hai|
v1.p208.2
bṛhatkalpabhāṣyam 1301. surajālamāiehiṃ tu vimhayaṃ kuṇai tavvihajaṇassa | tesu na vimhayai sayaṃ, āhaṭṭa- kuheḍaehiṃ ca || jo indrajāla tathā āharta prahelikā kuheṭaka- vakroki ādi ke dvārā tathāvidha sāmya logoṃ ko visthāpita karatā hai, kintu svayaṃ vismāpita nahīṃ hotā, vaha paravismāpaka hotā hai| 1302. nāṇassa kevalīṇaṃ, dhammāyariyāṇa savasāhūṇaṃ |
māī avannavāī, kivvisiyaṃ bhāvaṇaṃ kuṇai || jo jñāna kā, kevaliyoṃ kā dharmācāryoṃ kā tathā sabhī sādhuoṃ kā avarṇavāda bolatā hai vaha māyī kilviṣika bhāvanā karatā hai|
1303. kāyā vayā ya te cciya, te ceva pamāya appamāyā ya | mokkhāhigārigāṇaṃ, joisajoṇīhiṃ kiṃ ca puṇo || śruta kā avarṇavāda bolane vāle kahate haiṃ bar̤ajīvanikāya tathā vrata bāra-bāra āgamoṃ meṃ kahe jāte haiṃ| isī prakāra sthāna-sthāna para pramāda aura apramāda kā bāra- bāra varṇana kiyā jātā hai| yadi mokṣādhikārī sādhuoṃ ke lie hī pravacana ho to phira sūryaprajñapti ādi jyotiṣaśāstroṃ tathā yoniprābhṛta ādi graṃthoṃ se kyā prayojana ? 1304. egaṃtaramuppāe, annonnāvaraṇayā duvehaṃ kevaladaṃsaṇa ṇāṇāṇamegakāle va
emataṃ ||
kevaliyoṃ kā avarṇavāda kyā kevaliyoṃ ke jñāna-darśana kā upayoga kramaśaḥ hotā hai athavā eka sātha ? kramaśaḥ honā māneṃ to kevalī jisa samaya jānatā hai to usa samaya dekhatā nahīṃ aura jisa samaya dekhatā hai to usa samaya jānatā nahīṃ | isa prakāra donoṃ kā ekāṃtarita utpāda hone para donoṃ kā anyonyāvaraṇatā ho jāegī| yugapada mānane para sākāra anākāra upabhoga kā ekatva ho jāegā| (inakā spaṣṭīkaraṇa viśeṣāvaśyaka bhāṣya (gāthā 3088-3124) meṃ vistāra se prāpta hai|)
י
v1.p208.3
pi |
1305.jaccāīhiṃ avannaṃ, bhāsai vaṭṭai na yāvi uvavāe | ahito chippehī, pagāsavādī aṇaṇukulo || dharmācāryoṃ kā avarṇavāda unake kula, jāti ādi ke viṣaya meṃ avarṇavāda bolanā jaise inakī jāti aura kula viśuddha nahīṃ hai| ye lokavyavahārakuśala aura aucitya ko jānane vāle bhī nahīṃ haiṃ| ye guru ki sevā meṃ nahīṃ rahateṃ, ye ahita - anucita kārya karane vāle haiṃ, ye guru ke chidrānveṣī haiṃ, ye prakāśavādī haiṃ arthāt sabhī ke samakṣa guru ke doṣoṃ kā kathana karane vāle haiṃ, ye ananukūla haiṃ guru ke pratyanīka haiṃ| 1306. avisahaṇā'riyagaī, aṇāṇuvattīya avi guruṇaṃ pi khaṇamitpīḍa- rosā, gihivacchalakā'isaṃcaiā ||
-
www.jainelibrary.arg