Biha Kappa v1.p209
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p209
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p209.1
ye sādhu asahiṣṇu haiṃ, atvaritagati vāle haiṃ (māyā se 1312.pasiṇāpasiṇaṃ sumiṇe, vijjāsihūm̐ kahei annassa| maṃdagati karate haiṃ), ye guru ke prati bhī niṣṭhura vyavahāra karate ahavā āiṃkhiṇiyā, ghaṃṭiyasiṭuṃ parikahei|| haiṃ, ye kṣaṇa meṃ ruṣṭa aura kṣaṇa meṃ tuṣṭa hote rahate haiṃ, ye svapna meṃ avatīrṇa vidyādhiṣṭhita devatā dvārā kathita bāta gṛhivatsala haiṃ arthāt ye cāṭuvacanoṃ se gṛhasthoṃ ko lubhāte haiṃ, ko praśnakartā ko batānā athavā 'āiṃkhiṇiyā' ḍoṃbī ke ye atisaṃgrahaśīla haiṃ ādi-ādi| kuladevatā ghaṃṭikapakṣa dvārā kāna meṃ kathita praśna ke samādhāna 1307.gūhai āyasabhāvaṃ, ghāei guṇe parassa saṃte vi| ko dūsaroṃ ko kahanā praśnāpraśna kahalātā hai| coro vva savvasaṃkī, gūḍhāyāro vitahabhāsī|| 1313.tivihaṃ hoi nimittaṃ, tīya-par̤appanna-'ṇāgayaṃ ceva| māyī vaha hotā hai jo ātmasvabhāva ko chupātā hai, dūsare teṇa na viṇā u neyaṃ, najjai teṇaṃ nimittaṃ tu|| meṃ vidyamāna guṇoṃ kā ghāta karatā hai, cora kī bhāṃti sarvaśaṃkī, nimitta ke tīna prakāra haiṃ-atīta, pratyutpanna (vartamāna) gūr̤hācārayukta tathā vitathabhāṣī hotā hai| tathā anāgata| usa jñāna ke binā jñeya-lābha, alābha ādi 1308.koua bhūī pasiṇe, pasiṇāpasiṇe nimittamājīvī|| nahīṃ jānā jātā, vaha lābha-alābha ādi ke jñāna kā nimitta __iḍḍi-rasa-sāyaguruto, abhiogaṃ bhāvaṇaṃ kuṇai|| hotā hai, isalie use nimitta kahā jātā hai|
v1.p209.2
jo ṛddhi, rasa aura sāta gaurava ke vaśavartī hokara 1314.eyāṇi gāravaṭṭhā, kuṇamāṇo ābhiogiyaṃ baṃdhe| kautukajīvī, bhūtikarmājīvī, praśnājīvī, praśnapraśnājīvī, bīyaṃ gāravarahio, kuvvaṃ ārāhaguccaṃ ca|| nimittā-jīvī hotā hai vaha ābhiyogī bhāvanā karatā hai| jo gaurava ādi ke lie kautuka ādi kā prayoga karatā hai 1309.viṇhavaṇa-homa-siraparirayāi khāradahaṇāī dhūve ya|| vaha ābhiyogadevakarma kā baṃdha karatā hai| isakā apavādapada ___asarisavesaggahaṇaṃ, avayāsaṇa-utthubhaṇa-baṃdhā|| hai jo gaurava ādi se rahita hokara kautuka ādi kā prayoga kautuka-bālakoṃ kī rakṣā ke nimitta athavā striyoṃ ke karatā hai, vaha ārādhaka hotā hai tathā uccagotra karma kā baṃdha saubhāgya ke lie visnapana-viśeṣa snāna, homa, śirapariraya karatā hai|' arthāt hātha phera kara abhimaṃtrita karanā, kṣāradahana-vyādhi ke 1315.aṇubaddhaviggaho ciya, saṃsattatavo nimittamāesī| upaśamana ke lie agni meṃ lavaṇa ādi ḍālanā, asadṛśa nikkiva nirāṇukaṃpo, āsuriyaṃ bhāvaṇaṃ kuṇai| veṣagrahaṇa-svayaṃ ārya hokara anārya kā veśa dhāraṇa karanā, anubaddhavigraha, saṃsaktatapa karanevālā, nimittādeśī, niṣkṛpa, puruṣa hokara strī kā veśa pahananā, avayāsaṇa-vṛkṣa ādi kā niranukaṃpa-vaha āsurībhāvanā karatā hai| (vistṛta artha āge|) āliṃgana karavānā, avastobhana-aniṣṭa nivāraṇa ke lie 'thū- 1316.niccaṃ buggahasīlo, kāūṇa ya nāṇutappae pacchā| thū' karanā tathā baṃdha arthāt upaloṃ ko bāṃdhanā ādi kautuka na ya khāmio pasīyai, sapakkha-parapakkhao āvi|| kahalāte haiṃ|
v1.p209.3
jo nitya vigrahaśīla hotā hai-kalahakārī hotā hai, kalaha 1310.bhūīe maṭṭiyāe va, sutteṇa va hoi bhūikammaṃ tu| karane ke paścāt anutapta nahīṃ hotā, jo svapakṣa aura parapakṣa vasahī-sarīra-bhaṃḍagarakkhāabhiyogamāīyā || dvārā kṣamāpanā karane para bhī prasanna nahīṃ hotā, vaha anubandraabhimaṃtrita rākha, miṭṭī yā sūtra (taṃtu) se bhūtikarma hotā vigraha vālā hotā hai| hai| yaha vasati, śarīra aura bhāṃḍa ādi kī rakṣā ke lie 1317.āhāra-uvahi-pūyāsu jassa bhāvo u niccasaṃsatto| abhiyoga-vaśīkaraṇa kiyā jātā hai| bhāvovahato kuṇai a, tavovahāṇaṃ tadaṭṭhāe| 1311.paṇho u hoi pasiṇaṃ, jaṃ pāsai vā sayaṃ tu taṃ pasiṇaṃ| jisakā pariṇāma āhāra, upadhi aura pūjā meṃ sadā aṃguṭṭhacciṭṭha-paḍe, dappaṇa-asi-toya-kuḍḍāī|| pratibaddha rahatā hai, jo isa prakāra rasa-gaurava ādi ke bhāva se devatā ādi se pṛcchā karanā praśna kahalātā hai| athavā upahata hokara āhāra ādi ke lie tapa-upadhāna karatā hai, jo svayaṃ dekhatā hai yā tatrasthita dūsare loga bhī dekhate haiṃ use vaha saṃsakta tapa karane vālā hai| 'pasiṇa' kahā jātā hai| aṃguṣṭha, ucchiṣṭa paṭa, darpaṇa, 1318.tiviha nimittaṃ ekvekka chavvihaṃ jaṃ tu vanniyaṃ puvviṃ | talavāra, pānī, bhīṃta ādi para avatīrṇa devatā ādi ko abhimāṇābhinivesā, vāgariyaṃ āsuraṃ kuṇai|| pūchanā yā dekhanā yaha praśna hai|
v1.p209.4
nimitta ke tīna prakāroṃ kā varṇana jo pahale kiyā jā cukā 1. gauravarahitaḥ san atiśayajñāne sati nispṛhavṛttyā pravacanaprabhāvanārthamatāni kautukādīni kurvan ārādhako bhavati, uccairgotraṃ ca karma badhnāti, tīrthonnatikaraṇāditi| (vṛ. pṛ. 404)