Biha Kappa v1.p210
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p210
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p210.1
he, usameṃ pratyeka ke chaha-chaha prakāra haiṃ jo abhimāna ke abhiniveśa se nimitta kā vyākaraṇa karatā hai, vaha āsurī bhāvanā hai, anyathā ābhiyogika bhāvanā hai| 1319. caṃkramaṇāī
satto, sunikkivo thāvarāisattesu | kāuṃ ca nāṇutappai, erisao nikkivo hoi || jo anya kārya meṃ vyāpūta hokara dayāhīna bhāvoṃ se sthāvara ādi jīvoṃ para caṃkramaṇa ādi karatā hai, tathā jo caṃkramaṇa ādi karake anutapta nahīṃ hotā, aisā vyakti niṣkṛpa hotā hai| 1320, jo u paraṃ kaṃpataṃ daṇana kaṃpae kaṭhiṇabhāvo |
eso u niraṇukaṃpo aṇu pacchābhāvajoeṇaṃ || jo dūsare ko kaṃpita dekhakara bhī, kaṭhina pariṇāma vālā hokara svayaṃ prakaṃpita nahīṃ hotā, vaha niranukaṃpa hotā hai| paścāt bhāvavācaka anu śabda se jo yoga hai, vaha anukaṃpa hai| jaise- anu arthāt paścāt | duḥkhita prāṇī ke kaṃpana ke anantara jo kaṃpana hotā hai, vaha hai anukaṃpā | jisase yaha anukaṃpā nirgata ho gaī hai, vaha hai niranukaṃpa | 1321. ummaggadesaṇā mamgadūsaṇā maggavippaḍīvattī | moheṇa ya mohittā, sammohaṃ bhāvaṇaṃ kuṇai || unmārgadeśanā, mārgadūṣaṇā, mārgavipratipatti, moha se svayaṃ mūda, dūsaroṃ ko mohita karanā aisī hotī hai sāmmohī bhāvanā (vyākhyā āge)|
1322. nāṇāi adūsiṃto, tavvivarīyaṃ tu uvadisai maggaṃ |
ummaggadesao esa āya ahio paresiṃ ca || jo jñāna ādi ko adūṣita karatā huā, jñāna ādi ke viparīta mārga kā upadeśa detā hai, vaha unmārgadeśaka hai| vaha svayaṃ aura dūsare ke lie ahita pratikūla hotā hai| 1323. nāṇādi tihā maggaṃ, dūsayae je ya maggapaḍivannā |
abu paṃḍiyamāṇī samuṭṭhito tassa ghāyāe | jñāna, darśana aura cāritra - yaha ārādhanā kā trividha mārga hai| jo inameṃ dūṣaṇa batātā hai tathā jo muni isa mārga para prasthita haiṃ, unameṃ dūṣaṇa batātā hai vaha abudha-tattvajñāna se vikala tathā paṃḍitamānī vyakti pāramārthika mārga ke ghāta ke lie udyata hotā hai| yaha hai mārgadūṣaṇā |
1324. jo puṇa tameva maggaṃ dūseumapaṃḍio satakkāe | ummara paḍivajjara, akoviappā jamālīva || jo usī pāramārthika mārga ko dūṣita kara, apaṃḍitasadabuddhivikala vyakti apane tarkoṃ ke ādhāra akovidātmā jamāli kī bhāṃti unmārga ko svīkāra karatā hai, yaha mārga kī vipratipatti hai|
para
1. dṛṣṭānta ke lie dekheṃ kathā pariśiṣṭa, naṃ. 57|
v1.p210.2
bṛhatkalpabhāṣyam
1325. bhāvovahayamaīo,
mujjhai
nāṇa caraṇaṃtarāīsu | iḍīo a bahuvihā dadru paratitviyāṇaṃ tu || jisakī mati bhāva arthāt śaṃkā ādi ke pariṇāmoṃ se upahata hai, vaha vyakti jñānāntaroṃ (viśeṣa jñānoṃ) meṃ tathā caraṇāntaroṃ ādi meṃ vyāmūr̤ha ho jātā hai vaha paratīrthikoṃ kī anekavidha ṛddhiyoṃ ko dekhakara mohita ho jātā hai, yaha hai moha |
,
1326. jo puṇa moheha paraṃ sambhāveṇaṃ va kaaveṇaṃ vā | sammohabhāvaṇaṃ so, pakarei abohilābhāya || jo vyakti sadbhāva se athavā kaitava māyā se dūsaroṃ ko mohita karatā hai, vaha sammohabhāvanā karatā hai| isakā phala hai-abodhilābha |
3
1327. āo bhāvaṇāo bhāvittā devadumgāī jaṃti | tatto vi cuyā saṃtā, pariṃti bhavasāgaramaṇaṃtaṃ || ina bhāvanāoṃ ke abhyāsa se muni devadurgati arthāt kāndarpikādi devagati ko prāpta hote haiṃ| vahāṃ se cyuta hokara bhī ve ananta bhavasāgara meṃ paryaṭana karate haiṃ| 1328. taveṇa satteṇa sutteṇa, ematteṇa
ya |
baleṇa tulaṇā paṃcahā vuttā, jiṇakappaṃ paḍivanjao || jo jinakalpa sādhanā ko svīkāra karanā cāhatā hai| usake lie ye pāṃca tulāeṃ haiṃ, bhāvanāeṃ haiṃ-tapa, sattva, śruta, ekatva aura bala |
1329. jo jeṇa aṇanbhattho, porisimāī tavo utaṃ tiguṇaṃ |
kuṇai chuhāvijayaṭṭhā, girinaisīheṇa diṭṭaṃto || jo jisa pauruṣī ādi tapa meṃ anabhyasta hai vaha usa tapa ko tīna-tīna bāra karatā hai, jisase ki tapa ātmasāt ho jāe | tapa kā mūla prayojana hai-kṣudhā para vijaya prāpta karanā | isameṃ 'girinavīsiṃha' kā dṛṣṭāṃta vaktavya hai|"
1330. ekkkaṃtāva tavaṃ karei jaha teṇa kīramāṇeṇaṃ |
hāṇī na hoi jaiā, vi hojja chammāsuvassaggo || vaha eka-eka tapa taba taka karatā hai jaba taka vaha tapa karane para apane vihita anuṣṭhāna meṃ koī hāni nahīṃ hotī| yadi chahamāsa paryanta bhī upasarga hoṃ taba bhī vaha chahamāsa kā tapa kara letā hai|
1331. appāhārassa na iṃdiyāī visaesa saṃpavattaṃti | neva kilamma tavasā, rasiesana sajjae yāvi || alpāhāra karane vāle muni kī indriyāṃ viṣayoṃ meṃ saṃpravartita nahīṃ hotī| vaha muni tapasyā se klānta nahīṃ hotā| vaha rasika arthāt snigdha bhojana meṃ āsakta nahīṃ hotā |