Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v1.p237

Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p237

Language
Māhārāṣṭrī Prakrit

v1.p237.1

hitakārī ho jātā hai| yahāṃ ātura-rogī kā dṛṣṭāṃta hai| (rogī ke kisī avasthā meṃ anna-auṣadhi ādi apathya ho jātī hai aura kabhī vahī pathya bana jātī hai|) 1609.saṃcaiyamasaṃcaiyaṃ, nāūṇa asaṃcayaṃ tu giṇhati| __ saṃcaiyaṃ puṇa kajje, nibbaṃdhe ceva saṃtariyaṃ|| prāyogya dravya do prakāra ke hote haiṃ-saṃcayika aura asaṃcayika| saṃcayika arthāt ghṛta, gur̤a, modaka ādi, tathā asaṃcayika arthāta dūdha, dahī, śāli ādi| asaṃcayika dravya sthāpanākuloṃ meṃ pracuramātrā meṃ haiṃ-yaha jānakara ve use grahaṇa karate haiṃ tathā saṃcayika dravya prayojana utpanna hone para hī grahaṇa karate haiṃ| śrāvakoṃ kā ati āgraha hone para glāna ādi ke prayojana ke binā bhī sāmānya muni bhī use lete haiṃ, paraṃtu sāntarita-ekāṃtarita use grahaṇa karate haiṃ| 1610.ahavaṇa saddhā-vibhave, kālaṃ bhāvaṃ ca bāla-vuḍḍhāī| nāu niraṃtaragahaṇaṃ, achinnabhāve ya ṭhāyaṃti|| 'ahavaṇa'-yaha prakārāntara dyotaka avyaya hai| prakārāntara se kahā gayā hai-śrāvaka kī śraddhā, vaibhava, kāla aura bhāva ko jānakara bāla-vṛddha ādi muni paritṛpta hoṃ-aisā socakara saṃcayika dravya bhī niraṃtara grahaṇa kiyā jā sakatā hai| ve pratidina use taba le sakate haiṃ jaba taka dāyaka kā dānabhāva acchinna rahatā hai| avasara dekhakara ve muni dānabhāva ko acchinna sthiti meṃ hī dīyamāna saṃcayika dravya lene kā pratiṣedha kara dete haiṃ| 1611.davvappamāṇa gaṇaṇā, khāriya phoḍiya taheva addhā ya| saṃvigga egaṭhāṇe, aṇegasāhasu pannarasa|| sthāpanākuloṃ meṃ bhikṣā-grahaṇa kī sāmācārī

v1.p237.2

sthāpanākuloṃ ke pratyeka gṛha meṃ pakane vāle dravyoṃ kā pramāṇa, ghṛta ādi ke paloṃ kī gaṇanā, kṣārita arthāt yahāṃ vyaṃjana kitanī mātrā meṃ hotā hai, sphoṭita-mirca, jīraka ādi 'kadabhāṃḍa' se saṃskṛta dravya kitane pramāṇa meṃ hote haiṃ tathā addhā arthāt kisa prahara meṃ yahāṃ bhikṣāvelā hotī hai-yaha sārā jānakara saṃvignamuni kā eka saṃghāṭaka usa ghara meṃ bhikṣā ke lie praveśa kare| aneka sādhuoṃ kā vahāṃ praveśa karane para pandraha doṣa hote haiṃ| (ādhākarma se anisṛṣṭa taka udagama doṣa hote haiṃ| 1612.asaṇāidavvamāṇe, dasaparimiya egabhattamuvvarai| so egadiṇaṃ kappai, niccaṃ tu anjhoyaro iharā|| aśana ādi kā dravya pramāṇa jānanā cāhie| jahāṃ dasa vyaktiyoṃ ke lie bhojana upaskṛta hotā hai vahāṃ eka vyakti ke lie bhojana śeṣa raha sakatā hai| vaha eka dina kalpa sakatā hai| yadi dūsare dina ādi use grahaṇa karate haiṃ to śrāvaka use nityabhakta mānate haiṃ, ataḥ usake nimitta adhyavapūraka karate haiṃ| 1613.aparimie āreṇa vi, dasaṇhamuvvarai egabhattaṭṭho| vaṃjaṇa-samiima-piḍhe-vesaṇamāīsu ya taheva|| jahāṃ aparimita bhojana banatā hai, vahāṃ dasa ādi manuṣyoṃ athavā nau-āṭha ādi manuṣyoṃ ke lie bane bhojana meṃ bhī eka manuṣya ke yogya bhakta baca jātā hai| vaha pratidina lenā kalpatā hai| tathā vyaṃjana, samitimā-kaṇikā se niṣpanna maṃḍaka, pūpalikā ādi, piṣṭa-sattū ādi, vesaṇa-mirca, masāle ādi-inakā parimāṇa bhī aśana jaisā hī samajhanā cāhie| 1614.satikāladdhaṃ nāuṃ, kule kule tāhi tattha pavisaṃti|

v1.p237.3

osakkaṇāidosā, alaṃbhe bālāihāṇī vā|| jisa deśa-kāla meṃ bhikṣā kā jo samaya hai, use jānakara usa deśa-kāla meṃ kuloṃ meṃ bhikṣā ke lie praveśa karate haiṃ| atikrāṃtakāla athavā akāla meṃ praveśa karane para prāyogya dravya nahīṃ milatā aura usase vṛddha, bāla ādi muniyoṃ ke hāni hotī hai, paritāpa hotā hai| 1615. ego va hojja gaccho,donni va tinni va ṭhavaṇā asaṃvigge| sohī gilāṇamāī, asaī ya davāi emeva|| yaha eka gaccha ko lakṣya kara vidhi batalāī gaī hai| jahāṃ do-tīna ādi gaccha hoṃ, jahāṃ saṃvigna muni jina kuloṃ meṃ praveśa karate hoṃ, vahāṃ anya muni na jāeṃ| yadi jāte haiṃ to prāyaścitta ke bhāgī hote haiṃ| yadi ve glāna ādi ke lie jāte haiṃ aura śuddha bhaktapāna grahaṇa karate haiṃ to koī doṣa nahīṃ| anyatra drava padārtha na milane para, vaha drava padārtha asaṃvignabhāvita kuloṃ se use prāpta kiyā jā sakatā hai| 1616.saṃviggamaṇunnāe, aiṃti ahavā kule viriṃcaṃti| annāuṃchaṃ va sahū, emeva ya saṃjaīvagge|| vahāṃ vāstavya saṃvigna muniyoṃ dvārā anujñāta hone para ve āgaṃtuka saṃvigna muni una sthāpanākuloṃ meṃ jā sakate haiṃ| athavā sthāpanākuloṃ kā vibhāga kara dete haiṃ| yadi āgaṃtuka muni samartha hote haiṃ to ve ajñāta uṃcha kī gaveṣaṇā karate haiṃ| saṃyativarga meṃ bhī yahī vidhi hai| 1617.evaṃ tu annasaṃbhoiāṇa saṃbhoiāṇa te ceva| jāṇittā nibbaṃdhaṃ, vatthavveṇaṃ sa u pamāṇaṃ || yaha vidhi anya sāṃbhogika muniyoṃ kī batāī gaī hai| jo sāṃbhogika haiṃ, unake āne para vāstavya sāṃbhogika muni bhaktapāna lākara dete haiṃ| athavā śrāvakoṃ kā ati āgraha jānakara