Biha Kappa v1.p244
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p244
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p244.1
bṛhatkalpabhāṣyam 1679.emeva ya pahāṇāisu sīyalakajjaṭṭha koi ussakke| 1684.māse pakkhe dasarāyae ya paṇae a egadivase ya| maṃgalabuddhī so puṇa, gaesu tahiyaṃ vasiukāmo|| vāghāimapāhuḍiyā, hoi pavāyā nivāyā ya|| isī prakāra koī śrāvaka socatā hai-vaiśākha māsa meṃ yahāṃ jo prābhṛtikā māsa ke anta meṃ, pakṣa yā dasa ahorātra ke snānotsava, rathayātrā ādi hoṃge-aisā socakara vaha śītalatā anta meṃ, athavā pāṃca rāta-dina ke aṃta meṃ athavā ekāntarita ke prayojana se snānotsava ādi ke sannikaṭa kāla meṃ, kāla dina meṃ yā pratidina hotī hai, vaha chinnakālikā kahalātī hai kā abhiṣvaṣkaṇa kara, navagṛha kā nirmāṇa karatā hai to yaha aura jo aniścita kāla meṃ hotī hai vaha acchinnakālikā abhiṣvaṣkaṇa se pratītyakaraṇa hai| vaha gṛhapati maṃgalabuddhi se kahalātī hai| vyāghātima prābhṛtikā sūtra aura artha kī pauruṣī avaṣvaṣkaṇa aura abhiṣvaṣkaṇa karatā hai aura yaha socatā hai velā meṃ hotī hai| do prābhṛtikāeṃ aura haiṃ-pravātā aura ki navagṛha meṃ pahale śramaṇa nivāsa kareṃge aura unake jāne ke nivātā| (inakī vyākhyā 1688veṃ śloka meṃ|) paścāt maiṃ vahāṃ nivāsa karūṃgā| 1685.puvvaṇhe avaraṇhe, sūrammi aṇuggae va atthamie| 1680.savvammi u caulayā, desammī bāyarāe lahuo u| majjhaṃtie va vasahī, sesaṃ kālaṃ paḍikkaṭṭhā||
v1.p244.2
savvammi māsiyaṃ khalu, dese bhinno ya suhumāe|| pūrvāhna arthāt sūrya ke udaya se pūrva, aparāhna arthāt sarvataḥ bādara prābhṛtikāoṃ meṃ rahane para cāra laghumāsa kā sūryāsta hone ke bāda, madhyāhna ina kāloṃ meṃ jo prābhṛtikā aura deśataḥ rahane para māsalaghu kā prāyaścitta ātā hai| sūkṣma kī jātī hai, usa vasati meṃ rahanā anujñāta hai, śeṣa vasatiyo prābhṛtikā meṃ sarvataḥ rahane para māsalaghu tathā deśataḥ rahane para meṃ rahanā pratikuṣṭa hai| bhinnamāsa kā prāyaścitta vihita hai| 1686.purisajjāo amugo, pāhuḍiyākārao u nihiṭṭho| 1681.saṃmajjaṇa āvarisaṇa, uvalevaṇa suhuma dīvae ceva| sesā u anihiṭṭhā, pāhuḍiyā hoi nāyavvā || osakkaṇa ahisakkaṇa, dese savve ya nāyavvā|| jisa prābhṛtikā meṃ amuka puruṣa prābhṛtikā kāraka hai-yaha sūkṣma prābhṛtikā ke pāṃca prakāra ye haiṃ saṃmārjana, āvarṣaṇa nirdiṣṭa hotā hai, vaha nirdiṣṭā prābhṛtikā hotī hai aura śeṣa (pānī kā chiṭakāva karanā), uvalepana, sūkṣma' arthāt puṣpa sārī prābhṛtikāeṃ anirdiṣṭā hotī haiṃ| unakī racanā karanā, dīpaka jalānā, muniyoṃ ke nimitta deśataḥ 1687.kāūṇa māsakappaṃ, vayaṃti jā kīraī u māsassa| yā sarvataḥ avaṣvaṣkaṇa yā abhiṣvaṣkaṇa karanā| __ sā khalu nivvāghāyā, taṃvelāreṇa niṃtāṇaṃ|| 1682.jāva na maṃḍalivelā, tāva pamajjāmo hoi osakkā| māsāntika prābhṛtikā meṃ pahale praviṣṭa hokara māsakalpa
v1.p244.3
uṭhetu tāva paḍhiuṃ, ussakkaṇa eva savvattha|| kara prābhṛtikā karaṇavelā se pahale vihāra kara jāte haiṃ, vaha jaba taka maṃḍalīvelā svādhyāyamaṃḍalī kā kāla nahīṃ ā prābhṛtikā nirvyāghāta kahalātī hai| kyoṃki usase sūtrārtha kā jātā, usase pūrva hama vasati kā pramārjana kara leṃ, yaha vyāghāta nahīṃ hotā| usameṃ rahanā kalpatā hai| socakara pramārjana karatā hai to vaha avaṣvaṣkaṇa hai| athavā vaha 1688.avaraṇhe gimha karaṇe, pavāya sā jeṇa nāsayai ghamma| socatā hai ye muni jaba par̤hakara (svādhyāya kara) uṭha jāyeṃge puvvaṇhe jā sisire, nivvāya nivāya sā rattiṃ|| taba pramārjana karūṃgā aura vaha vaise hī karatā hai to vaha grīṣma ṛtu ke aparāhna meṃ jisameṃ upalepana kiyā jātā abhiṣvaṣkaṇa hotā hai| aisā sarvatra arthāt āvarṣaṇa, ulepana hai, vaha pravātā prābhṛtikā hotī hai| vaha rātrī meṃ grīṣmaādi meṃ jānanā cāhie| ṛtusaṃbhava tāpa kā nāśa kara detī hai| śiśira ṛtu ke pūrvāhma 1683.chinnamachinnā kāle, puṇo ya niyayā ya aniyayā ceva| meṃ upalepana karane para nivātā prābhṛtikā rātrī meṃ śuṣka ho niddivā'niddiṭṭhā, pāhuḍiyā aṭṭha bhaṃgā u|| jātī hai| vaha nivātā prābhṛtikā hotī hai| inameṃ kāraṇavaśa sūkṣma prābhṛtikā ke do prakāra haiṃ-chinnakālikā aura rahanā kalpatā hai| acchinnakālikā| pratyeka ke do-do bheda haiṃ-niyata aura 1689.puvvaṇhe apaṭṭhavie, avaraṇhe uṭṭhiesu ya pasatthā| aniyata| pratyeka ke do-do bheda haiṃ-nirdiṣṭa aura anirdiṣṭa| majjhaṇha niggaesu ya, maṃḍalisuta-peha'vāghāyā|| isa prakāra prābhṛtikā ke āṭha bhaṃga hote haiṃ|
v1.p244.4
jisa prābhṛtikā meṃ pūrvāhna meṃ svādhyāya kī prasthāpanā na 1. sūkṣmāṇi-samayabhāṣayā puṣpāṇi| daśavaikālika niyukti meṃ puṣpoṃ ke ekārthaka śabda pupphā ya kusumā ceva, phullā ya kusumā vi ya| sumaṇā ceva suhumā ya, suhumakājhyā vi ya||