Biha Kappa v1.p250
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p250
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p250.1
vārikhala parivrājakoṃ ke bāraha mṛttikālepa se, vānaprastha tāpasoṃ ke chaha mṛttikālepa se bhājana śodhana mānā jātā hai| isalie śiṣya aisā mata kaho ki pātra kā śodhana taba taka karanā cāhie jaba taka ki vaha nirgandha na ho jāe| pravacana meṃ moka pratimā kā bhī pratipādana hai| moka pīkara bhī muni śuci rahatā hai|
"
1739. hi soyāhaṃ loe amhaṃ pi alevagaṃ agaṃdhaṃ ca | moeṇa vi āyamaṇaṃ, diṭṭha taha moyapaḍimāe | jaise loka meṃ pṛthak pṛthak aneka śaucasādhana pracalita haiṃ vaise hī hamāre bhī tīna kalpa kara dene para pātra alepakṛta tathā agaṃdha ho jātā hai| tathā mokapratimā meṃ moka se ācamana karanā bhī dṛṣṭa hai| 1740. jai nillevamagaṃdhaṃ, paḍikuṭṭaṃ taṃ kahaṃ nu jiṇakappe | tesiṃ ceva avayavā, rukkhāsi jiṇā na kuvvaṃti || śiṣya kahatā hai- yadi nirlepana aura agaṃdha śauca hai to phira jinakalpa meṃ yaha pratikṛṣṭa kyoṃ hai? ācārya kahate haiṃjinakalpika muni rūkṣa bhojana karate haiṃ| unake purīṣa (varcas) ke sūkṣma avayava nahīṃ lagate| ataḥ ve śauca se nivṛtta hone ke paścāt nirlepana nahīṃ karate|
1741. thaṃḍillāṇa aniyamā, abhāvipa ihi juyalamuḍayare |
sajjhāe paḍiṇīe, na te jiṇe jaṃ aṇuppehe || sthavirakalpī muniyoṃ ke lie nirlepana (śauca) anivārya hai kyoṃki unakī sthaṃḍila bhūmiyāṃ aniyata hotī haiṃ| abhāvita- apariṇata śiṣya śauca na karane para vipariṇata ho jātā hai tathā ṛddhimān pravrajyā lene para vaha śaucakaraṇabhāvita hone ke kāraṇa śauca avaśya karaṇīya ho jātā hai| tathā yugala arthāt bāla muni aura vṛddha muni prāyaḥ bhinnavarcaska hote haiṃ, ataḥ śīca āvaśyaka hai| 'uḍḍayara' arthāt bhojana karate hue saṃjñā kā utsarjana karane vālā capalatā se hātha ādi ko bhī saṃjñā se lipta kara detā hai| sthavirakalpikoṃ ko nirlepana kie binā svādhyāya vāṇī se karanā nahīṃ kalpatā | nirlepana na karane para pratyanīka vyakti uhāha kara sakatā hai| jinakalpikoṃ ke ye doṣa nahīṃ hote| ve svādhyāya mana se hī kara lete haiṃ, vāṇī se nahīṃ | sthavirakalpī mana se svādhyāya karane para laṃbe kāla meṃ bhī sūtra aura artha se paricita nahīṃ ho sakate|
1742. emeva appalevaṃ sāmāseuṃ jiṇā na dhoyaṃti | taṃpiyana nirāvayavaṃ ahāṭhiīe u sujjhati || isī prakāra jinakalpika muni alepakṛta bhājana kā
v1.p250.2
bṛhatkalpabhāṣyama
samyaka saṃlekhana karate haiṃ, dhote nahīṃ| vaha pātra nirāvayava nahīṃ hotā phira bhī yathāsthiti apane kalpa kā anupālana karane se ve śuddha hote haiṃ|
1743. mato saṃsa, jaṃ icchasi dhovaṇaṃ diṇe bihae|
ittha vi suṇasu apaṃḍiya!, jahā tayaṃ nicchae tucchaṃ || pātra ko saṃsṛṣṭa mānate hue bhī yadi dūsare dina usake kalpa karane kī icchā rakhate ho to he apaṃḍita śiṣya ! suno, tumhārā kathana niścaya arthāt paramārtharūpa se tuccha hai, asārabhūta hai|
1744. savvaṃ piya saṃsadvaṃ, natthi asaṃsaṭṭiellayaṃ kiṃci |
savvaṃ piya levakarḍa, pāṇagajāe kaī sohī || yadi gaṃdhamātra se bhakta ucchiṣṭa hotā hai to saṃsāra meṃ sārā saṃsṛṣṭa- ucchiṣṭa hai| yahāṃ kiṃcitmātra bhī asaṃsṛṣṭa nahīṃ hai| isa prakāra sārā lepakṛta hai| vaha pānakajāta se śuddha kaise hogā ?
1745. khīraṃ vaccha, udagaṃ pi ya maccha- kacchabhucchi |
caṃdo rāhucchidro, puṣpāṇi ya mahuaragaṇehiṃ | 1746. raṃdhaṃtīo boṭṭiṃti vaṃjaṇe khala-gule ya takkārī |
saṃsamuhā ya davaṃ, piyaṃti jaiṇo kahaṃ sujjhe || dūdha bachar̤e dvārā ucchiṣṭa hai| pānī bhī matsya kacchapa dvārā ucchiṣṭa hai candramā rāhu dvārā ucchiṣṭa hai tathā phūla bhramaroṃ dvārā ucchiṣṭa hai rasoī banāne vālī striyāṃ śāka ādi ko cakhatī hai, khala-gur̤a ādi banāne vāle usako ucchiṣṭa karate haiṃ| muni ucchiṣṭa muṃha se pānī ādi pīte haiṃ| usa pātra kā śodhana kaise ho sakatā hai ? (ataḥ gaṃdhamātra se hī pātra ucchiṣṭa nahīṃ hotā |)
1747. ekkikkammi u ṭhāṇe, vitaha kariṃtassa māsiyaṃ lahuaṃ |
tigamāsiya tigapaṇagā, ya hoṃti kappaṃ kuṇai jattha || eka-eka sthāna meṃ vitatha sāmācārī kā ācaraṇa karane vāle muni ke pratyeka ke laghumāsa kā prāyaścitta ātā hai| jahāṃ kalpa kiyā jātā hai vahāṃ tīna māsika aura tīna paṃcaka prāyaścitta ātā hai|
1748. bhutte bhujaṃtammi ya, jamhā niyamā davassa uvaogo |
samahiyataro payatto, kāyavvo pāṇae tamhā || bhojana kara lene ke paścāt athavā bhojana karate samaya niyamataḥ pānaka kā upayoga hotā hai| isalie pānaka ko lāne kā sabase adhika prayatna kiyā jātā hai| 1749. pāṇagajāiṇiyāe, āhākammassa hoi uppattī | pūtī ya mīsajāe kaḍe ya bharie ya ūsite ||