Biha Kappa v1.p254
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p254
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p254.1
suraloka meṃ nitya arthāt śāśvatacaitya hote haiṃ| bharata ādi ke dvārā kṛta caitya bhakticaitya kahalāte haiṃ| jahāṃ bhakticaitya se ādeśa prakṛta hai, vaha do prakāra kā hai- niśrākṛta aura aniśrākṛta niśrākṛta arthāt saṃghapratibaddha aura aniśrākṛta arthāt gacchasādhāraṇa se baddha| niśrīkṛta kā parihāra kara aniśrākṛta kalpatā hai |
1778. jīvaṃ uddissa kaḍaṃ, kammaṃ so vi ya jayā u sāhammī |
so vi ya taie bhaṃge, liṃgādīṇaṃ na sesesu || jīva ko uddiṣṭa kara jo kiyā jātā hai vaha bhī yadi jīva hai to jo sādharmika hai vaha bhī sādharmika liṃga se athavā pravacana se sādharmika kī mīmāṃsā meṃ tṛtīya bhaṃgavartī (liṃga se aura pravacana se) sādharmika hotā hai, śeṣa bhaṃgavartī nahīṃ|
1779. saṃvaṭṭameha- pupphā, satyanimittaṃ kayā jai jaīṇaṃ |
na hu labbhā paḍisindhuṃ kiṃ puṇa paḍimaṭṭhamāracaṃ || śāstā tīrthaṃkara ke nimitta devatāoṃ dvārā samavasaraṇa meṃ kṛta saṃvartaka megha tathā puṣpavṛṣṭi muniyoṃ ke lie pratiṣedha kā viṣaya nahīṃ hotā hai, ve vahāṃ samavasaraṇa meṃ baiṭhate haiṃ to phira ajīva pratimāoṃ ke lie kiyā huā āraṃbha kaise pratiṣiddha hogā ?
1780. titthayaranāma goyassa khayagrā avi ya dāṇi sābhavvā |
dhammaṃ kahei satthā, pūyaṃ vā sevaī taṃ tu || tīrthaṃkara nāmakarma aura gotrakarma ke kṣaya ke lie dharma kā upadeśa dete haiṃ tathā pūrvokta pūjā mahimā kā āsevana karate haiṃ| yaha unakā 'sābhavva' - svabhāva hai | " 1781. khīṇakasāo arihā,
kayakicco avi ya jīyamaṇuyattī | paḍisebaṃto vi ao,
avosavaṃ hoi taṃ pūyaṃ || arhat kṣīṇakaṣāya hote haiṃ| ve kṛtakṛtya aura jītakalpa kā anuvartana karate haiṃ| ve pūjā kā sevana karate bhī adoṣī hote haiṃ|
2
1782. sāhammio na satthā, tassa kayaṃ teṇa kappai jaīṇaṃ | jaṃ puṇa paḍimāṇa kayaṃ tassa kahā kā ajīvattā || tīrthakara kisī ke sādharmika nahīṃ hote| isalie unake lie kṛta muniyoṃ ke lie kalpatā hai| to phira ajīva pratimāoṃ ke lie kie hue kī bāta hī kyā ?
1. (ka) 'dāṇi' - vākyālaṃkāra meṃ prayukta nipāta |
(kha) sābhavva-tti svo bhāvaḥ svabhāvaḥ....tassa bhāvaḥ svābhāvyaṃ |
v1.p254.2
bṛhatkalpabhāṣyam
1783. ṭhāhamaṭhāī osaraṇa maṃḍavā saṃjaya dese vā | peḍhī bhūmīkamme, nisevato aṇumaī dosā || samavasaraṇa meṃ aneka muni āyeṃge-yaha socakara śrāvaka sthāyī athavā asthāyī maṃḍapa banāte haiṃ| ve bhī do prakāra ke hote haiṃ-saṃyatoṃ ke lie nirmita tathā deśataḥ nirmita - sādhuoṃ ke lie tathā svayaṃ ke lie isī prakāra baiṭhane ke lie peḍhīpīṭhikā kā nirmāṇa, bhūmīkarma - ūbar̤a-khaṃḍa bhūmī ko samakaranā - ina sabakā sevana karane se anumati kā doṣa lagatā hai| ye sadoṣa haiṃ|
1784. ṭhaviyaga- saṃchobhādī, dusohayā hoṃti uggame dosā | daṭṭu, baṭṭu iyare sehā tahiṃ gacche ||
vaṃdijjaṃ
'saṃchobha' ādi aise kula jinameṃ aneṣaṇīya bhakta pāna kī āśaṃkā nahīṃ kī jā jātī thī, ve kula saṃyatoṃ ke lie bhaktapāna sthāpita kara dete the | udgama doṣa vahāṃ duḥśodhya hote the | pārśvastha ādi muniyoṃ kī pūjā- vaṃdanā karate hue logoṃ ko dekhakara śaikṣa muni una pārśvastha muniyoṃ ke pāsa jāne ke icchuka ho jāte haiṃ|
1785. itthī viuvviyāo, bhuttā 'bhuttāṇa daṭṭu dosāu !
emeva nādaijjā, savindhamā nacciya-pagīyā || vastra, alaṃkāra ādi se vibhūṣita striyoṃ ko dekhakara mukta- amukta muniyoṃ meṃ doṣa udbhūta ho sakate haiṃ| isī prakāra nāṭakīya-nāṭyastriyoṃ ko savibhrama aura nṛtya karate hue tathā gīta gāte hue dekhakara sunakara bhukta amukta ādi meṃ utpanna doṣa hote haiṃ|
1786. thī - purisāṇa u phāse, gurugā lahugā saī ya saṃghaṭṭe | āyā-saṃgamadosā, obhāvaṇa pacchakammādī || samavasaraṇa meṃ striyoṃ kā sparśa hone para gurumāsa kā aura puruṣoṃ kā sparśa hone para cāra laghumāsa kā prāyaścitta ātā hai| smṛti aura saṃghaṭṭana hone para bhuktabhogiyoṃ ke kautuka hotā hai| isase ātmavirādhanā aura saṃyamavirādhanā hotī hai saṃghaṭana ādi se muniyoṃ kī apabhrājanā aura paścātkarma hotā hai|
1787.lūyā koligajālaga, kotthalakārīya uvari gehe ya | sāḍitamasārdite, lahugā gurugā abhattīe || caitya kā pramārjana na karane para pratimāoṃ para ye ho sakate haiṃ- makar̤ī, makar̤ī ke jāla, bhramarī ke ghara ādi| inako haṭāne para cāra laghumāsa kā prāyaścitta ātā hai aura haṭāne (ga) udae jassa surā'sura-naravainivahehiṃ pūio loe | taṃ titthayaraṃ nāmaṃ, tassa vivāgo hu kevaliṇo ||
(bṛhatkarma. vi. gā. 149)