Biha Kappa v1.p280
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p280
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p280.1
svāmī kā nirāha kara sakate haiṃ (yadi ve stenāta ho to) | yadi muni bhaya se mūla svāmī kā nāma chupātā hai to pratyaṃgirādoṣa-cauryakaraṇalakṣaṇa doṣa hotā hai tathā loka meṃ uḍḍāha hotā hai|
2039. nayaṇe diṭṭhe siṭṭhe, giṇhaṇa kaḍhaṇa vavahārameva vavaharie |
lahuo lahugā gurugā, chammāsā cheya mūla dugaṃ || bāharikā meṃ tṛṇoṃ ko le jāte dekha lene para caturlaghu, pūchane para amuka vyakti se lāye haiṃ, yaha kahane para caturguru, usa vyakti kā nigraha karane para caturguru, rājakula meṃ usako le jāne para ṣaḍlaghumāsa, gṛhīta gṛhastha una le jāne vāloṃ kā pratikūla ākarṣaṇa karatā hai to ṣaḍguruka, yadi usa para vyavahāra kesa kiyā jātā hai to cheda, vyavahṛta hone para yadi vaha gṛhastha paścātkṛta hai to mūla, hātha paira ādi kāṭe jāne para anavasthāpya mṛtyudaṃḍa die jāne para athavā deśa se nikāla die jāne para pārāṃcika prāyaścita prāpta hotā hai ye sāre prāyaścitta saṃyata ko prāpta hote haiṃ|
2040. ahavā vi asimmī, eseva u teṇa saṃkaṇe lahugā |
nīsaṃkiyammi gurugā, egamaṇege ya gahaṇādī || athavā vaha muni pūchane para bhī nahīṃ batātā, to usī ke prati cora hone kī āśaṃkā hotī hai, to caturlaghu kā prāyaścitta ātā hai| niḥśaṃkita hone para caturguru kā | tadanantara eka yā aneka sādhuoṃ kā grahaṇa ādi doṣa hote haiṃ| 2041. nayaṇe dine gahie, kahaṇa vavahārameva vavaharie | uhaṇe ya viraṃgaṇa, unhavaṇe caiva nivvisa || 2042. lahu lahuyā gurugā, challahu chagguruga cheva mūlaṃ ca|
aṇavaṭuppo dosu a, dosu a pāraṃcio hoi || tṛṇoṃ ko binā pūche pratiśraya ke bhītara le jāne para laghumāsa, rājapuruṣoṃ ke dekha lene para caturlaghu, sādhu ko pūchane para yadi vaha svāmī kā nāma nahīṃ batātā to rājapuruṣa usako pakar̤ate haiṃ taba caturlaghu usako cora mānakara rājakula ke abhimukha le jāne para chaha laghumāsa, rājapuruṣa aura sādhu ke bīca karṣakarṣaṇa hone para chaha gurumāsa, vyavahāra prāraṃbha ho jāne para cheda, vyavahāra meṃ yadi sādhu ko paścātkṛta gṛhastha banā dene para mūla uddahana aura hātha-paira vyaṃgita karane para anavasthāpya tathā mṛtyudaṃḍa aura deśa se niṣkāsana karane para pārāṃcika prāyaścitta hai|
2043. daṃtapure āharaṇaṃ, tenāhaḍa babbagādisu taṇesu | chāyaṇa mīrākaraṇe, atthiraphalagaṃ ca caṃpādī ||
1. dṛṣṭāṃta ke lie dekheṃ kathā pariśiṣṭa, naṃ. 69 |
2. mīrākaraṇa - kaṭaiḥ dvārāderācchādanam-isa tṛṇa se banī caṭāiyoṃ se dvāra
v1.p280.2
bṛhatkalpabhāṣyam
stenāhata tṛṇa ke viṣaya meṃ daṃtapuraviṣayaka udāharaṇa vaktavya hai|' 'babbaka' (valvaja) ādi tṛṇoṃ se glāna ādi kā chādana hotā hai, athavā upāśraya kā mīrākaraṇa kiyā jātā hai| caṃpaka par̤ha ādi asthira phalaka māne jāte haiṃ| ye bhī stenāhata hote haiṃ|
2044. aṃteṇāhaḍāṇa nayaṇe, lahuo lahuyā va hoṃti simmi
appattiyammi gurugā, boccheda pasajjaṇā sese || astenāhata tṛṇoṃ ko binā ājñā bāhara le jāne para laghumāsa kā prāyaścitta ātā hai tathā dūsare kisī ne tṛṇasvāmī ko kahā ki muni tumhāre tṛṇa bāhara le jā rahe haiṃ| to caturlaghu, yadi usa gṛhasvāmī meṃ aprīti utpanna ho to caturguru| vaha tṛṇasvāmī punaḥ usa muni ko tṛṇa dene kā vyavaccheda kara de athavā śeṣa dravyoṃ kā denā bhī baṃda kara de| usa muni ko hī nahīṃ, anya sādhuoṃ ko bhī aśana-pānaka ādi dravyoṃ kā vyavaccheda bhī kara de|
2045. eseva gamo niyamā, phalaesa vi hoi āṇupuvīe |
navaraṃ puṇa nāṇattaṃ cauro māsā jahannapade || yahī prāyaścitta kā gama - prakāra ānupūrvī se phalaka ke viṣaya meṃ bhī jānanā cāhie| viśeṣa yaha hai - jaghanyapada meṃ cāra māsa kā prāyaścitta hai| (jaise tṛṇa ke le jāne para jaghanya hai eka māsa to isameṃ hai cāramāsa |)
2046. donhaṃ uvariṃ vasatī, pāyacchittaṃ ca hoṃti dosā ya |
viśyapadaṃ ca gilāṇe, vasahī bhikkhaṃ ca jayaṇāe | do māsa se adhika yadi bāharikā vasati meṃ rahatā hai to prāgukta prāyaścitta tathā ve hī doṣa utpanna hote haiṃ| glānaviṣayaka apavāda pada bhī usī prakāra hai vahāṃ rahate hue vasati aura bhikṣācaryā meṃ yatanā baratanī cāhie|
se gāmaṃsi vā jāva rāyahāṇisi vā saparikkhevaṃsi abāhiriyaṃsi kappai nimgaṃdhīṇaṃ hemaṃta gemhāsu do māsā -
vatthae |
(sūtra 8)
2047. eseva kamo niyamā, niggaṃthīṇaṃ pi hoi nāyavvo | jaṃ etthaṃ nāṇattaṃ tamahaṃ vocchaṃ samāseṇaṃ || yahī krama niyamataḥ nirgrathīyoṃ ke lie bhī jānanā cāhie| jo isameṃ nānātva hai vaha bhī saṃkṣepa meṃ kahūṃgā|
ādi kā ācchādana kiyā jātā hai| athavā glāna ke lie saṃstāraka bhī kiyā hai|
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit