Biha Kappa v1.p287
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p287
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p287.1
ācārya hotā hai, anya prakāra se nahīṃ | ataḥ sthavirakalpika muni hī tapaḥ ādi bhāvanāoṃ se bhāvita hotā huā kramaśaḥ jinakalpa ko svīkāra karatā hai, anyathā nahīṃ|
2113. divaṃto guhāsīhe, donni ya mahilā payā ya apayā ya | gāvīṇa dotri vaggā, sāvekkho caiva niravekkho || pūrvokta gāthā ke samarthana meṃ tīna dṛṣṭāṃta haiṃ1. guphāvāsī siṃha |
2. do mahilāeṃ - eka putravatī, dūsarī niḥsaṃtāna |
3. gāyoṃ ke do varga eka sāpekṣa aura dūsarā nirapekṣa | 2114. sī pāle guhā, avihārḍa teṇa sā mahiḍḍīyā | tassa puṇa jovvaṇammiṃ, paoaṇaṃ kiṃ giriguhāe || siṃhaśiśu kā pālana-rakṣaṇa guphā karatī hai, isalie guphā maharddhika hai| jaba siṃhaśiśu yauvana ko prāpta kara pūrṇa śaktisaṃpanna ho jātā hai taba usa giriguphā kā kyā prayojana| aba siṃha maharddhika hai|
2115. davvāvaimāīsuṃ
kusīlasaṃsaggi - annautthīhiṃ | rakkhai gaṇīpurogo, gaccho avikoviyaṃ dhamme || śaktisapaṃnna ācārya dvārā pālita gaccha sabhī prakāra kī dravya, kṣetra, kāla aura bhāvagata āpattiyoṃ se munijana kā rakṣā karatā hai, kuśīla tathā anyatīrthikoṃ ke saṃsarga se bacātā hai, dharma meṃ apratibuddha śiṣyoṃ ko pratibuddha karatā hai, isalie gaccha maharddhika hotā hai| 2116.āṇā-issariyasuhaṃ, egā aṇubhavai jai vi bahutattī | dehassa ya saṃṭhappaṃ, bhogasuhaṃ ceva kālammi || 2117. paravāvāravimukkā, sarīrasakkāratapparā nicvaṃ | maṃḍaṇa vakkhittā, bhattaṃ pi na ceyaī apayā || eka mahilā saprasavā hai| vaha prasavakāla meṃ bahuta kaṣṭoṃ kā anubhava karatī hai aura saṃtāna ke pālana-poṣaṇa meṃ bhī use niraṃtara vyāpta rahanā hotā hai paraṃtu gṛhasvāminī banakara vaha ājñā aura aiśvarya kā anubhava karatī hai aura kālāntara meṃ deha kā saṃsthāpana kara bhogasukha ko prāpta hotī hai|
dūsarī niḥsaṃtāna mahilā paravyāpāra arthāt saṃtāna ke pālana-poṣaṇa ādi ciṃtā se vipramukta rahatī huī niraṃtara śarīra ke saṃskāra meṃ tatpara rahatī hai tathā śarīra ke maṃḍana ādi meṃ vyasta rahatī huī bhojana karanā bhī mūla jātī hai|
2118. veyāvacce coyaṇa vāraṇa-vāvāraṇāsu ya bahūsu | emādīvakkhevā, sayayaṃ jhāṇaṃ jhāṇaṃ na gacchammi ||
1. avihāḍaṃ - deśībhāṣayā bālakaḥ | (vṛ. pṛ. 608)
v1.p287.2
217
gaccha bhī saprasavā strī kī bhāṃti aneka kāryoṃ meṃ vyāpūta rahatā hai| vaiyāvṛttya meṃ vyāpṛta honā hotā hai| municaryā meṃ skhalanā karane vāle ko nobanā - preraṇā denā, akṛtya kī pratisevanā karane vāle ko varjanā, aneka pravṛttiyoṃ meṃ vyāpāraṇā karanī hotī hai| ye saba vyākṣepa haiṃ| isalie gaccha meṃ satata dhyāna nahīṃ ho sakatā|
2119. sahūlapoiyāo, nassaṃtīo vi ṇeva gheṇūo |
mottūṇaṃ taṇṇagāhaṃ vayaṃti saparakramāo vi|| 2120. na vi vacchaesa sajjati vāhio neva vacchamāūsu |
sabalamagṛhaṃtīo, nassaṃti bhaeṇa vagghassa || naī byāī huī gāyeṃ vyāghra se trasta hone para bhī idharaudhara hotī huī bhī apane laghu vatsoṃ ko chor̤akara, samartha hone para bhī śīghra palāyana nahīṃ karatī, kyoṃki ve apatyasāpekṣa haiṃ| jo dhenū vaṃdhyā hotī hai, vaha na vatsoṃ meṃ aura na vatsoṃ kī mātāoṃ meṃ mamatva karatī hai| vaha apane bala kā gopana na kara vyāghra ke bhaya se palāyana kara jātī haiṃ| vaha nirapekṣa hotī hai|
2121. āyasarīre āyariya bāla vuḍhesu āvi sāvekkhā |
kula- gaṇa - saṃghesu tahā, ceiyakajjāiesuṃ ca || isī prakāra gacchavāsī muni apane śarīra ke prati, ācārya, bāla, vṛddha tathā kula, gaṇa, saṃgha tathā caitya kāryoṃ meṃ sāpekṣa hote haiṃ|
-
2122. rayaṇāya u gaccho, niṣphādao nāṇa daṃsaṇa carite | eeṇa kāraṇeṇaṃ, gaccho u u bhave mahiḍḍīo || gaccha ratnākara hotā hai vaha jñāna, darśana aura cāritra kā niṣpādaka hotā hai| ina kāraṇoṃ se gaccha maharddhika hotā hai|
2123. ravaṇesu bahuvihesuṃ nīṇijjaṃtesu neva nīrayaṇo | ataro tīrai kāuṃ, uppattī so ya rayaṇāṇaṃ || 2124.iya rayaṇasaricchesuṃ viṇiggaesuṃ pi neva nīrayaṇo |
jāyai gaccho kuṇai ya, rayaṇabbhūte bahū anne || jisako tairā nahīṃ jā sakatā, vaha atara hotā hai| vaha hai ratnākara| aneka prakāra ke ratnoṃ ko nikālane para bhī usako ratnarahita nahīṃ kiyā jā sakatā kyoṃki vaha ratnoṃ kā utpādaka hai|
isī prakāra gaccharūpī ratnākara bhī ratnasadṛśa jina kalpikoṃ ke vinirgata hone para bhī nīratna ratnarahita nahīṃ ho jātā kyoṃki bāda meṃ bhī vaha dūsare muniyoṃ ko ratnabhūta banātā rahatā hai|
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit