Biha Kappa v1.p289
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p289
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p289.1
kisī sparddhakapati (agragāmī) ne apane sādhuoṃ ko kṣetra- pratyupekṣaṇa ke lie bhejā| athavā do prakāra kī upadhiaudhika aura aupagrahika lāne ke lie athavā kula-gaṇasaṃgha saṃbaṃdhī kārya ke lie bhejā| ve mārga ko pāra karate hue vahāṃ pahuṃce jahāṃ kucha vyakti upasaṃpadā grahaṇa karane vāle the | vaha kṣetra śramaṇī bhāvita thā| unhoṃne bhikṣācaryā meṃ ghūmakara jāna liyā ki yaha kṣetra bahuta guṇoṃ vālā hai| ve ācārya ke pāsa āe | ācārya kā māsakalpa saṃpūrṇa ho cukā thā| ācārya dvārā pūche jāne para yā binā pūche hī ve kahate haiṃ
3
2137. tumbha va puṇṇo kappo, na ya khettaṃ pehiyaṃ meṃ jaṃ jongaṃ | jaṃ piya ruiyaṃ tumbhaṃ na taṃ bahuguṇaṃ jaha imaṃ tu || bhaṃte! āpakā bhī māsakalpa pūrā ho gayā hai| āpake yogya kṣetra kī pratyupekṣā nahīṃ kī gaī hai jo kṣetra āpako abhipreta hai, vaha bahuguṇa saṃpanna nahīṃ hai| hamane jisa kṣetra kī pratyupekṣā kī hai vaha bahuguṇa saṃpanna hai|
2138. ego'tha navari doso maṃ pai so vi ya na bāhae kiṃci | na yaṃ so bhāvo vijjai, adosavaṃ jo aniyayassa || paraṃtu vahāṃ eka doṣa hai jo mere abhiprāya se kiṃcit bhī bādhā upasthita nahīṃ karegā| jagat meṃ aisā eka bhī padārtha nahīṃ hai jo anudhamī vyakti ke lie doṣavān na ho | 2139. ahavaṇa kiṃ sidveṇaṃ, sine kāhiha na vā vi evaṃ ti
khuḍamuhā saṃti ihaṃ, je kovijjā jiṇavaī pi || athavā hamārā isa prakāra kahane kā bhī kyā prayojana ? hamāre isa prakāra kahane para bhī kareṃge yā nahīṃ, hama nahīṃ jānate| isa gaccha meṃ madhumukha - madhura bolane vāle āpake priya śiṣya haiṃ jo jinavacana ko bhī anyathā kara dete haiṃ| 2140. ii saparihāsa nibbaṃdhapucchio bei tattha samaṇīo | baliyapariggahiyāo, hoha daḍhā tattha baccāmo || isa prakāra usake parihāsayukta vacana ko sunakara ācārya ne āgrahapūrvaka pūchā aura kahā bolo- 'doṣa kyā hai?" śiṣya ne kahā- vahāṃ śramaṇiyāṃ haiṃ jo balaśālī ācārya dvārā parigṛhīta haiṃ | paraṃtu āpa dṛr̤ha raheṃ| hama vahāṃ caleṃ | 2141. bhikkhū sāhai souṃ,
va bhaṇai jar̤a vaccimo tahiṃ māso lahugā gurugā vasabhe
,
gaṇissa emevuvehāe || yadi bhikṣu aisā kahatā hai athavā sunakara bhikṣu hī bolatā hai- acchā, hama vahāṃ caleṃ| to laghumāsa kā prāyaścitta ātā 1. sāmatthaṇa - deśīśabdatvāt paryālocanaṃ |
v1.p289.2
219
hai yadi ṛṣabha aisā kahatā hai yā svīkāra karatā hai to caturlaghu aura ācārya svayaṃ aisā kahate haiṃ yā svīkāra karate haiṃ to caturguru kā prāyaścitta hai| upekṣā karane para yahī prāyaścitta hai|
2142. sāmatthaṇa parivacche, gahaṇe payabheda paṃtha sīmāe |
gāme vasahipavese, māsādī bhikkhuṇo mūlaṃ || yadi sāmatthaṇa:- paryālocana karate haiṃ ki vahāṃ jānā cāhie yā nahīṃ to māsalaghu kā tathā parivaccha ra jāne kā nirṇaya kara lete haiṃ to māsaguru kā prāyaścitta hai| nirṇaya kara yadi upadhi grahaṇa karatā hai to caturlaghu, cala par̤atā hai caturguru, mārgagamana meṃ pahalaghu, grāma kī sīmā meṃ jāne se ṣaḍguru, gāṃva meṃ jāne para cheda, vasati meṃ praveśa karane para mūla isa prakāra bhikṣu ke lie prāyaścitta vihita hai|
2143.gaṇi āyarie sapadaṃ, ahavā vi visesiyā bhave gurugā |
bhikkhūmāicauṇhaṃ, jai pucchasi to suṇasu dose || gaṇī - upādhyāya ke gurumāsa se prāraṃbha kara svapavaparyanta anavasthāpya tathā ācārya ke caturlaghu se prāraṃbha kara svapadaparyanta pārāṃcika prāyaścita hai athavā bhikṣu vṛṣabhaupādhyāya aura ācārya ina cāroṃ ke tapa aura kāla se viśeṣita caturguru kā prāyaścitta vihita hai| vahāṃ rahane para kyā doṣa hote haiṃ yaha tuma pūchate ho to suno|
2144. anatarassa niogā, savvesi aṇuppieṇa vā te tu |
deula sabha sunne vā nioyapamuhe ṭhiyā gaṃtuṃ || bhikṣu yā vṛṣabha - kisī ke kathana se athavā sabhī sādhuoṃ kī anumati se ācārya usa gāṃva meṃ jākara devakula, sabhāgṛha, śūnyagṛha athavā grāma ke mukha-praveśa para rahate haiṃ to āne jāne vāle śramaṇa śramaṇiyoṃ ke paraspara darśana se aneka doṣa hote haiṃ|
2145. duciho ya hoi aggī, davvaggī ceva taha ya bhāvaggī |
davvaggimmi agārī, puriso va gharaṃ palīveṃto || agni ke do prakāra haiṃ-dravyāgni aura bhāvāgni | strī yā puruṣa dravyāgni ko pradīpta kara ghara ko jalātā huā apanā sarvasva jalā ḍālatā hai, isī prakāra sādhu-sādhvī paraspara madanāgni meṃ apanā sarvasva jalā ḍālate haiṃ|
2146. tatva puṇa hoi dabbe, ḍahaṇāvīṇegalakkhaṇī aggī| nāmodayapaccaiyaṃ, dippas dehaṃ samāsajja || donoṃ agniyoṃ ke madhya dravyāgni kī paribhāṣā yaha hai-jo dahana ādi lakṣaṇa vālī hotī hai vaha dravya agni hai| deha 2. parivaccha- deśīśabdo'yaṃ nirṇayārthe || (vṛ. pṛ. 615)
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit