Biha Kappa v1.p290
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p290
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p290.1
220 = arthāt indhana ko prāpta kara, nāmodaya ke udaya se jo dīpta hotī hai vaha dravya agni hai| 2147.davvāisannikarisā, uppanno tāṇi ceva ḍahamāṇo| davvaggi tti pavuccai, ādimabhāvāijutto vi|| dravya tathā puruṣa ke parākrama ke samāyoga se utpanna tathā kāṣṭha ādi dravyoṃ ko jalāne vālī dravyāgni hotī hai| yadyapi vaha ādimabhāva arthāt audayikabhāva agnināmakarmodaya tathā pāriṇāmika bhāva se yukta hotī hai, phira bhī vaha dravya agni kahalātī haiṃ| (dravya se utpanna athavā dravyoṃ kā dahana karane vālī dravyāgni|) 2148.so puṇa iṃdhaṇamāsajja dippatī sīdatī ya tadabhāvā| nāṇattaṃ pi ya labhae, iṃdhaṇa-parimāṇato ceva|| vaha dravyāgni iṃdhana ko prāpta kara dīpta hotī hai, aura usake abhāva meṃ bujha jātī hai| iṃdhana aura usake parimāṇa ke ādhāra para vaha viśeṣatā ko prāpta hotī hai| (iṃdhana se jaise-- tṛṇāgni, kāṣṭhāgni ādi aura parimāṇa se jaise-mahān tṛṇa ke ādhāra para mahān agni aura alpa ke ādhāra para alpa agni ) 2149.bhāvammi hoi vedo, itto tiviho napuṃsagādīo| jai tāsi tayaṃ atthī, kiṃ puṇa tāsiṃ tayaṃ natthī|| veda bhāvāgni hai| vaha tīna prakāra kā hai-napuṃsaka veda ādi| yadi sādhviyoṃ meṃ vaha ho to agni kā dṛṣṭāṃta saphala hotā hai| paraṃtu unameṃ vaha nahīṃ hotā to phira vaha dṛṣṭāṃta kaise lāgū hogā| 2150.udayaṃ patto vedo, bhāvaggī hoi taduvaogeṇaṃ|
v1.p290.2
bhāvo carittamādī, taṃ ḍahaī teṇa bhāvaggī|| yadi strīveda kā udaya ho aura usakā upayoga arthāt puruṣa kī abhilāṣārūpa nimitta mile to vaha bhāvāgni hotī hai| bhāva hai cāritra ādi kā pariṇāma| usa bhāva ko vaha jalātī hai, isalie bhāvāgni kahī jātī hai| 2151.jaha vā sahīṇarayaṇe, bhavaṇe kāsai pamāya-dappeṇaṃ| ḍajhaṃti samāditte, aṇicchamāṇassa vi vasūṇi|| 2152.iya saṃdasaṇa-saṃbhāsaṇehiṃ saṃdīvio mayaṇavaṇhī| ___ baṃbhādīguṇarayaṇe, ḍahai aṇicchassa vi pamāyā|| ratnoṃ se paripūrṇa apane svādhīna bhavana meṃ pramāda yā darpa se agni pradīpta ho jātī hai to gṛhasvāmī ke na cāhane para bhī ratna jala jāte haiṃ| isī prakāra paraspara avalokana, bātacīta se madanāgni pradīpta ho jātī hai aura sādhu-sādhvī ke na cāhane para bhī pramādavaśa vaha agni brahmacarya ādi guṇaratnoṃ ko jalā ḍālatī hai| =bṛhatkalpabhāṣyam 2153.sukkhiṃdhaṇa-vāubalā'bhidīvito dippate'hiyaṃ vaṇhī| dididhaṇa-rāgānilasamīrito īya bhāvaggī|| jaise śuṣka indhana vālī agni vāyubala se abhidīpta hokara adhika dīpta ho jātī hai, vaise hī dṛṣṭirūpī indhana vālī agni rāgarūpa anila ke dvārā uddīpita hokara bhāvāgni bhī atyadhika dīpta ho jātī hai| 2154.lukkhamarasuṇhamanikāmabhoiṇaṃ dehabhūsavirayāṇaṃ|
v1.p290.3
sajjhāya-pehamādisu, vāvāresuṃ kao moho|| śiṣya kā praśna thā ki jo sādhu-sādhvī rūkṣa, arasa, anuṣṇa tathā parimita bhojana karane vāle hote haiṃ aura ve śarīra kī bhūṣā se virata tathā svādhyāya aura pratyupekṣaṇa ādi kāryoṃ meṃ vyāpta hote haiṃ, unake moha-veda kā udaya kaise saṃbhava ho sakatā hai? 2155.niyaṇāiluṇaṇamaddaṇa, vāvāre bahuvihe diyā kāuṃ| sukkha suḍhiyā vi rattiṃ, kisīvalā kiṃ na mohaṃti|| kṛṣaka dina meṃ nidāna, lavana, mardana ādi bahuvidha kāryoṃ meṃ vyāpta hote haiṃ| ve śuṣka aura śrānta ho jāte haiṃ| kyā ve rātrī meṃ mohagrasta nahīṃ hote? hote hī haiṃ| 2156.jai tāva tesi moho, uppajjai pesaṇehiṃ sahiyāṇaṃ| avvāvārasuhīṇaṃ, na bhavissai kiha ṇu virayāṇaṃ|| yadi vividha kāryoṃ se yukta kṛṣaka bhī mohagrasta hote haiṃ to virata vyaktiyoṃ-muniyoṃ ke jo vyāpāra se mukta haiṃ, sukhī haiṃ, unake moha kā udaya kyoṃ nahīṃ hogā? 2157.koī tattha bhaṇijjā, uppanne saṃbhiuṃ samattho ti| so u pabhū na vi hoī, puriso va gharaṃ palīvaṃto|| koī kaha sakatā hai ki moha ke udita hone para bhī maiṃ usakā nirodha kara sakatā hūṃ| guru kahate haiṃ-samaya para vaha nirodha karane meṃ samartha na ho to puruṣa kī bhāṃti vaha apane ghara ko jalā ḍālatā hai| 2158.kāmaṃ akhīṇavedāṇa hoi udao jahā vadaha tubbhe| taṃ puṇa jiṇāmu udayaṃ, bhāvaṇa-tava-nāṇavāvārā|| 2159.uppattikāraṇāṇaṃ, sabbhāvammi vi jahā kasāyāṇaṃ|
v1.p290.4
na ha niggaho na seo, emeva imaṃ pi pāsāmo|| śiṣya ne kahā-bhaṃte! āpane jo kahā, hamane use avadhārita kara liyā| apane kahā ki jinakā veda kṣīṇa nahīṃ huā hai, unake mohodaya hotā hai| hama bhāvanā, tapa tathā jñāna kī pravṛttiyoṃ se mohodaya para vijaya prāpta kara lete haiṃ| mohodaya ke utpatti kāraṇoṃ ke sadbhāva meṃ bhī, jaise kaṣāyoṃ kā nigraha śreyāna nahīṃ hai-aisā nahīṃ hai kintu vaha śreyaskara hī hai, isī prakāra prastuta prasaṃga ko bhī dekhate haiṃ|
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit