Biha Kappa v1.p291
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p291
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p291.1
2160, paharaṇa jāṇasamaggo, sāvaraṇo vi ha chalijjaī joho | vāleṇa ya na chalijjai, osahahatyo vi kiṃ gāho | jaise yuddhasthala meṃ śastroṃ tathā vāhana ādi se susajjita tathā kavaca ādi se surakṣita yoddhā bhī kyā śatru yoddhā se nahīṃ chalā jātā ? kintu chalā jātā hai, mārā jātā hai| kyā auṣadhiyoṃ se yukta grāha- gāruḍika duṣṭa sarpa se nahīṃ chalā jātā ? chalā jātā hai| vaise hī municaryā meṃ saṃlagna muni bhī strīdarśana ādi se mohagrasta hokara chalā jātā hai|
2161. udagaghaḍe vi karagae, kimogamādīvitaṃ na ujjalai |
aiiddho vi na sakkara, vinivvaveuṃ kuḍajaleṇaṃ || eka vyakti ke hātha meṃ pānī se bharā huā par̤ā hai| phira bhī kyā agni se prajvalita gṛha nahīṃ jalegā ? atidīpsa vaha agni eka ghar̤e pānī se nahīṃ bujha pāegī| 2162. ḍhāsaṃpattī va hu, na khamā saṃdehiyammi atthammi |
nāyakae puṇa atthe, jā vi vivattī sa nihosā || jisa artha prayojana kī niṣpatti saṃdehāspada ho, vahāṃ ḍhā-yatheṣṭa saṃpatti bhī śreyaskara nahīṃ hotī | prastuta prasaṃga meṃ saṃyatīkṣetra meṃ jānā aśreyaskara hotā hai vahāṃ jāne kā prayojana saṃdigdha hai, ataḥ vahāṃ jānā śreyaskara nahīṃ ho sakatā artha prayojana nirdoṣa rūpa se jñāta ho aura vahāṃ koī vipatti bhī ā jāe to vaha nirdoṣa hī mānī jātī hai| 2163. dūreṇa saṃjaīo, assaṃjaiāhi ubahimāhāro |
jaha melaṇāe doso, tamhā ranammi basiyavvaṃ || śiṣya ne kahā- dūra arthāt pṛthag vasati meṃ rahane vālī sādhviyoṃ kā parihāra kiyā jā sakatā hai| paraṃtu gṛhaṇiyoṃ ke saṃsarga kā parityāga nahīṃ kiyā jā sakatā, kyoṃki unase hī upadhi aura āhāra kī prāpti hotī hai| yadi saṃsarga kā hī doṣa hai to muniyoṃ ko araṇya meṃ vāsa karanā cāhie | 2164. ratre vi tirikkhīto, parinna dosā asaṃtatī yāvi
labbhīya kūlavālo, guṇamaguṇaṃ kiṃ va sagaḍālī || ācārya bole- vatsa! araṇya meṃ bhī tiyaṃca striyāṃ rahatī haiṃ| parijñā- bhaktapratyākhyāna ke doṣa hote haiṃ| pravrājanā ke abhāva meṃ śiṣya praśiṣya ādi nahīṃ hote| kūlabāla araṇya meṃ rahatā huā kauna se guṇa ko prāpta kiyā? śākaṭāli-sthūlabhadrasvāmī gaṇikā ke ghara meṃ rahatā huā bhī kauna se aguṇa kā prāpta kara ḍālā ? 2165. karasaha vivittavāse, virāhaṇā dunnae abhedo vā | jaha sagaḍāli maṇo vā taha biio kiṃ na ruṃbhisu ||
1. dṛṣṭānta ke lie dekheṃ kathā pariśiṣṭa, naṃ. 71 |
v1.p291.2
221
kisī-kisī muni ke ekāntavāsa meṃ rahate hue bhī brahmacarya kī virādhanā ho jātī hai aura kisī ke durnaya-strīsaṃsakta pratiśraya meṃ rahate hue bhī brahmacarya kā bheda nahīṃ hotā| jaise śākaṭāli-sthūlabhadrasvāmī ne strīsaṃsarga meṃ rahate hue bhī apane mana kā nirodha kiyā, vaise dvitīya - siṃhaguphāvāsī mana kā nirodha kyoṃ nahīṃ kara sakā ?
2166. hojja na vā vi pabhuttaṃ, dosāyayaṇesu vaṭṭamāṇassa | cūyaphaladosavarisī cūyacchāyaṃ pi bajjei || doṣa lagane ke sthānoṃ meṃ bhī rahate hue kisī kā mana ke nirodha meṃ sāmarthya ho yā na ho, phira bhī una sthānoṃ kā varjana karanā cāhie| jaise āmraphala ke bhakṣaṇa meṃ doṣa dekhane vālā āmra kī chāyā kā bhī varjana karatā hai|
2167. itthīṇaṃ parivāḍī, kāyavvā hoi āṇupuvvīe |
parivāḍīe gamaṇaṃ, dosā ya sapakkhamuppannā || striyoṃ (tiryaṃca striyoṃ) kī paripāṭī, ānupūrvī se karanī cāhie | paripāṭī meṃ gamana | doṣa svapakṣa se utpanna hote haiṃ| (isakā vistṛta artha āge |)
2168. egakhura- dukhura - gaṃḍī - saṇapphaitthīsu ceva parivāḍī |
baddhāṇa caraṃtīṇaṃ, jattha bhave vaggavaggesu || 2169. tattha'nnatamo mukko, sajāimeva paridhāvaī puriso | pāsagae vi vivakkhe, carai sapakkhaṃ avekkhato || eka khurā ghor̤ī ādi vikhurā- gāya, bhaiṃsa ādi, gaṃḍīpadā - hathinī ādi, sanakhapadā-kuttī ādi ye saba pṛthak-pṛthak samūha meṃ baṃdhī huī haiṃ athavā cara rahī haiṃ, vahāṃ inameṃ se kisī paśujāti ke puruṣa ko mukta kiyā jāe to vaha ina sabameṃ se svajāti kī strī ke pāsa hī jāegā| vipakṣa kī paśusvī ke pārśvasthita hone para bhī vaha paśupuruṣa svapakṣa strī kī apekṣā rakhatā huā caratā hai, parantu vipakṣa paśustrī kī ora nahīṃ daur̤atā | ( isī prakāra śramaṇa bhī śramaṇiyoṃ se niḥśaṃka hokara saṃsarga karatā hai, gṛhiṇiyoṃ se nahīṃ|)
2170. āgaṃtuyadavvavibhūsiyaṃ ca orāliyaṃ sarīraṃ tu |
asamaṃjaso u tamhā'gāritvisamāgamo jaiṇo || striyoṃ ke śarīra āgaṃtukadravya arthāt vastra, ābhūṣaṇa ādi se alaṃkṛta hotā hai tathā vaha audārika hotā hai arthāt snāna, vilepana ādi parikarma se rūpātiśaya vālā hotā hai, ataḥ muniyoṃ kā una gṛhiṇī striyoṃ ke sātha samāgama asamaṃjasavālā hotā hai|
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit