Biha Kappa v1.p303
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p303
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p303.1
āvaṇagihādisu vāsavidhinisedha-padaṃ
no kappai niggaṃthīṇaṃ āvaṇagihaṃsi vā racchāmuhaṃsi vā siṃghāḍagaṃsi vā tiyaṃsi vā caukkaṃsi vā caccaraṃsi vā aṃtarāvaṇaṃsi vā vatthae ||
(sūtra 12)
2295.eyārisakhettesuṃ, niggaṃthīṇaṃ tu saṃvasaṃtīṇaṃ | keriyammi na kappara, vasiūṇa uvassae jogo || aise kṣetroṃ meṃ arthāt pṛthag vagaḍā aura pṛthag dvāravāle kṣetroṃ meṃ rahane vālī sādhviyoṃ ko kaise upāśraya meṃ rahanā nahīṃ kalpatā ? yaha sūtra se yoga hai saṃbaṃdha hai| 2296.diṭṭhamuvassayagahaṇaṃ, tattha'jjāṇaṃ na kappara imehiṃ | vṛttā sapakkhao vā, dosā parapakkhiyā iṇamo || pahale sūtra se yaha jñāta hotā hai ki upāśraya kā grahaṇa kaise 'kiyā jāye ? sādhviyoṃ ko ina upāśrayoṃ meṃ rahanā nahīṃ kalpatā vaha isa sūtra meṃ pratipādita hai| athavā svapakṣa vāle sādhusādhviyoṃ ke paraspara doṣa batāe gae haiṃ| aba parapākṣika arthāt gṛhasthoṃ se hone vāle ye doṣa batāye jā rahe haiṃ| 2297. āvaṇahi racchāe, tie caukkaṃtarāvaṇe tivihe |
ṭhāyaṃtigāṇa gurugā, tattha vi āṇāiṇo dosā || āpaṇagṛha, rathyāmukha, trika, catuṣka, tīna prakāra ke antarāpaṇoṃ meṃ rahane vālī sādhviyoṃ ke, pratyeka meṃ rahane se, caturguru kā prāyaścitta tathā ājñābhaṃga ādi doṣa hote haiṃ| 2298. jaṃ āvaṇamajjhammī, jaṃ ca gihaṃ āvaṇā ya duhao vi |
taṃ hoi āvaṇagihaṃ, racchāmuha racchapāsammi|| jo gṛha āpaṇoṃ ke madhya meṃ ho arthāt cāroṃ ora āpaṇa hoṃ yā jisa gṛha ke donoṃ ora āpaṇa hoṃ, vaha āpaṇagṛha hotā hai | rathyāmukha arthāt rathyā ke pārśva meṃ hone vālā gṛha | 2299.taṃ puṇa racchamuhaṃ vā, bāhimuhaṃ vā vi ubhayatomuhaṃ vā |
ahavā jatto pavahas, racchā racchāmuhaṃ taṃ tu || rathyā ke pāsa vālā gṛha, rathyā ke abhimukha vālā gṛha, vaha gṛha jisake pīche rathyā ho, athavā ubhayatomukha vālā gṛha-eka dvāra rathyā ke parāṅmukha meṃ khulatā ho, eka dvāra rathyā ke abhimukha khulatā ho, athavā jisa gṛha se rathyā jātī ho vaha rathyāmukha kahalātī hai|
2300. siṃghāḍagaṃ tiyaṃ khalu, cauracchasamāgamo caukkaṃ tu | chaṇhaṃ racchāṇa jahiṃ pavaho taṃ caccaraṃ biṃtī || jahāṃ tīna mārga milate hoṃ, vaha śrṛṃgāṭaka kahalātā hai|
v1.p303.2
233
jahāṃ cāra mārgoṃ kā samāgama hotā hai vaha catuṣka aura jahāṃ chaha mārgoṃ kā nirgama hotā hai vaha catvara kahalātā hai| 2301. aha aṃtarāvaṇo puṇa, vīhī sā egao va duhao vā |
tattha giha aṃtarāvaṇa, gihaṃ tu sayamāvaṇo ceva || jisa gṛha ke eka ora athavā donoṃ ora vīthī hohaṭṭamārga ho, vaha gṛha aṃtarāpaṇa kahalātā hai| athavā jo gṛha svayaṃ āpaṇa kā kārya saṃpādita karatā hai vaha gṛha aṃtarāpaṇa kahalātā hai|
2302. āvaṇa racchagihe vā, tigāi sunnaṃtarāvaṇujjāṇe |
caugurugā challahugā, chaggurugā cheya mūlaṃ ca || sādhviyāṃ yadi āpaṇagṛha meṃ rahatī haiṃ to caturguru, rathyāmukha meṃ rahatī hoṃ to ṣaḍlaghu, trika-catuṣka- catvara meṃ rahane para ṣaḍguru, śūnyagṛha aura aṃtarāpaṇa meṃ rahane para cheda aura udyāna meṃ rahane para mūla prāyaścitta ātā hai| (yaha prāyaścitta kā vidhāna sāmānya bhikṣuṇiyoṃ ke lie hai| pravartinī, gaṇāvacchedinī ādi ke lie viśeṣa prāyaścitta kā vidhāna ṭīkā meṃ prāpta hai | )
2303. savvesu vi caugurugā, bhikkhuṇimāīṇa vā imā sohī |
cauguruvisesiyā khalu, gurugādi va chedaniṭṭhavaṇā ||
athavā sabhī āpaṇagṛha ādi meṃ caturguru kā prāyaścitta hai| athavā bhikṣuṇī ādi ke lie yaha śodhi- prāyaścitta haicaturguru, tapa aura kāla se viśeṣita | athavā caturguru se prāraṃbha kara cheda paryanta jaise bhikṣuṇī ke sabhī sthānoṃ meṃ caturguruka, abhiṣekā ke ṣaḍlaghuka, gaṇāvacchedinī ke ṣaḍguruka aura pravartinī ke cheda |
2304.taruṇe vesitthi vivāha rāyamādīsu hoi saikaraṇaṃ |
icchamaṇicche taruṇā, teṇā uvahiṃ va tāo vā || āpaṇagṛha ādi meṃ ṭhaharī huī sādhviyāṃ taruṇa vyaktiyoṃ ko, veśyāoṃ ko, vivāha ko tathā rājā ādi ko dekhakara bhukta bhogoṃ kā smaraṇa kara sakatī haiṃ| yadi ve taruṇoṃ se samāgama kī icchā karatī haiṃ to saṃyamavirādhanā hotī hai aura yadi icchā nahīṃ karatī haiṃ to taruṇa uḍḍāha ādi karate haiṃ| stena unakī upadhi kā athavā unakā apaharaṇa kara lete haiṃ|
2305. cauhālaṃkāraviuvvie tahiṃ dissa salalie taruṇe | laḍahapayaṃpiya-pahasiya-vilāsagai - ṇegavihakiḍḍe ||
cāra prakāra ke alaṃkāra - vastra, puṣpa, gaṃdha tathā ābharaṇase alaṃkṛta tathā salalita taruṇoṃ ko dekhakara aura unakī manojña vāṇī, hāsya-vilāsayukta gati tathā aneka prakāra kī krīr̤āoṃ ko dekhakara mohodaya hotā hai|
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit