Biha Kappa v1.p312
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p312
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p312.1
=bṛhatkalpabhāṣyam isalie nadī ādi ke taṭa para bhī nahīṃ rahanā cāhie tāki 2389.paḍipahaniyattamāṇammi aṃtarāyaṃ ca timaraṇe carimaṃ| dakatīra ke āśraya meṃ rahane vāle prāṇī śaṃkita na hoṃ| sigghagaitannimittaṃ, abhighāto kāya-āyāe| 2384.dagatīra ciṭṭhaṇādī, jūyaga āyāvaṇā ya bodhavvā| sādhu ko vahāṃ dekhakara paśu pratipatha se nivartita hote haiṃ lahuo lahuyā lahuyā, tattha vi āṇāiṇo dosā|| taba pyāse prāṇiyoṃ ke aṃtarāya hotī hai aura yadi koī pyāsa dakatīra para baiṭhane, sone ādi karane para pratyeka meṃ se mara jātā hai to kramaśaḥ carama prāyaścitta prāpta hotā hai| laghumāsa, yūpaka meṃ rahane para caturlaghu tathā ātāpanā lene para sādhu se bhayatrasta hokara ve śīghra gati se palāyana karate hue caturlaghu prāyaścitta kā vidhāna hai aura ājñābhaṃga ādi doṣa paraspara abhighāta karate haiṃ, chaha kāya kī virādhanā hotī hai bhī hote haiṃ| tathā ve paśu sādhu kā bhī ghāta kara sakate haiṃ| (vṛttikāra ne 2385.nayaṇe pūre diḍhe, taḍi siṃcaṇa vīimeva puḍhe ya| eka, do, tīna ādi paśuoṃ ke marane para prāyaścitta kī ___ acchaṃte āraṇṇā, gāma pasu-maṇussa-itthīo|| kramaśaḥ vṛddhi kā saṃketa diyā hai|) dakatīra viṣayaka aneka paribhāṣāeṃ haiṃ-(1) jahāṃ se pānī 2390.ataḍa-pavāto so ceva ya maggo aparibhutta hariyādī| le jāyā jātā hai vaha (2) jitanā sthāna nadī ke pravāha se
v1.p312.2
ovaga kūḍe magarā, jai ghuṭe tase ya duhato vi|| āplāvita hotā hai vaha (3) jahāṃ sthita vyakti pānī ko dekha yadi paśu ataṭa arthāt atīrtha se pānī pīne utarate haiṃ yā sakatā hai vaha (4) nadī kā taṭa vaha (5) jahāṃ sthita rahakara kisī anya sthāna para kūdate haiṃ yā vahī abhinava mārga hai pānī sīṃcā jātā hai vaha (6) jitane bhūbhāga kā lahareṃ sparśa jisakā upayoga nahīṃ kiyā gayā hai, usase jāte hue karatī haiṃ vaha (7) jitanā bhūbhāga jala se spaṣṭa hotā hai vaha| hariyālī kā chedana hotā hai, athavā atīrtha se praveśa karane ācārya kahate haiṃ ye sārī dakatīra kī paribhāṣāeṃ nahīṃ haiṃ| para ve gar̤he meṃ gira sakate haiṃ athavā kisī śikārī ke dvārā araṇyaka paśu, grāmīṇa vyakti, gāṃva ke paśu-manuṣya athavā sthāpita kūṭa meṃ ve phaṃsa sakate haiṃ athavā vahāṃ koī magaramaccha striyāṃ pānī ke lie ātī haiṃ aura sādhu ko vahāṃ baiṭhe dekhakara ādi ho to unako khā sakatā hai athavā anya basa prāṇī ṭhaharatī haiṃ yā calī jātī haiṃ, vaha dakatīra haiṃ| rahita tīrtha meṃ utarakara ve paśu jitanī chūṭa pānī pīte haiṃ, utane 2386.siṃcaṇa-vīī-puṭṭhā, dagatīraṃ hoi na puṇa tammattaṃ| caturlaghu prāyaścitta athavā jahāṃ pānī bhī sacitta hai aura usameṃ __ otariuttariumaṇā, jahi daṭṭa tasaṃti taṃ tīraṃ|| trasakāya bhī hai, usa pānī kī jitanī cūṃṭa pīte haiṃ, utane hī
v1.p312.3
pūrvokta sāta ādeśoṃ meṃ se aṃtima tīna-siṃcana, taraṃgaspṛṣṭa pramāṇa meṃ prāyaścitta kī vṛddhi hotī jātī hai| bhūbhāga tathā jala se spṛṣṭa bhūbhāga-bhī dakatīra kī paribhāṣāeṃ 2391.gāmeya kucchiyāukucchiyā ya ekkakka duṭṭha'duṭṭhā ya| nahīṃ haiṃ kintu jahāṃ manuṣya aura paśu pānī pīne ke lie utarate ___duṭṭhā jaha āraṇṇā, duguṃchiya'duguṃchiyā neyā|| haiṃ aura pānī pīkara bāhara nikala jāte haiṃ tathā vahāṃ sādhu ko grāmīṇa paśu do prakāra ke hote haiṃ-kutsita gardabha ādi sthita dekhakara bhayabhīta hote haiṃ, vaha dakatīra hai| aura akutsita-gāya ādi| pratyeka ke do prakāra aura haiṃ2387.ahigaraṇamaṃtarāe, chedaṇa ūsāsa aṇahiyāse | duṣṭa aura aduṣṭa| araṇyaka paśu bhī duṣṭa-aduṣṭa, jugupsita āhaṇaṇa siṃca jalacara-khaha-thalapāṇāṇa vittāso|| ajugupsita hote haiṃ| dakatīra para sādhu ko baiṭhe dekhakara adhikaraṇa, aṃtarāya, 2392.bhuttiyaradosa kucchiya, paḍiṇīya cchobha giṇhaṇādīyā| chedana, ucchrāsa, anadhisaha, āhanana, siṃcana, jalacara-khecara āraṇṇamaṇuya-thīsu vi, te ceva niyattaṇāīyā|| tathā sthalacara prāṇiyoṃ ko vibhāsa hotā hai (vistāra āge jisa sādhu ne gṛhastha avasthā meṃ jugupsita tiryak strī kī gāthāoṃ meṃ)| kā sevana kiyā thā, usako vahāṃ āī dekhakara smṛti ho 2388.daguṇa vā niyattaṇa, abhihaṇaṇaṃ vā vi annatūheṇaṃ|| sakatī hai, koī anya sādhu ho to usake mana meṃ kutūhala ho
v1.p312.4
gāmā-''rannapasūṇaṃ, jā jahi ārovaṇā bhaṇiyā|| sakatā hai| isa prakāra bhukta-abhukta doṣa hote haiṃ| pratyanīka sādhu ko dakatīra para baiṭhā dekhakara vahāṃ pānī ke lie āne tiryak strī ko kṣobha ho sakatā hai| usameṃ grahaṇa-ākarṣaṇa vāle prāṇī lauṭa jāte haiṃ| unakā paraspara abhihanana hotā hai| ādi doṣa hote haiṃ| āraṇyaka manuṣyoṃ aura striyoṃ meṃ nivartana, anya ghāṭa para ve pānī pīne utarate haiṃ| āraṇyaka paśuoṃ tathā aṃtarāya ādi doṣa hote haiṃ| grāmīṇa paśuoṃ kā nivartana hone para chaha kāyoṃ kā mardana ho 2393.pāyaṃ avāuḍāo, sabarāīo taheva nitthakkā| sakatā hai| vahāṃ āropaṇā prāyaścitta prāpta hotā hai| __āriyapurisa kutūhala, āubhayapuliṃda āsuvaho|
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit