Biha Kappa v1.p349
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p349
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p349.1
2750, eena hoṃti dosā, bahiyā sulabhaṃ ca bhikkha uvahī ya bhavasiddhiyā u vāṇā, viyapaya gilāṇamādīsu || varṣāvāsa ke pūrṇa hone para usa kṣetra se nirgamana kara dene para ye doṣa nahīṃ hote| usa kṣetra se anya bāhara vāle kṣetra meṃ bhikṣā aura upadhi sulabha hote haiṃ| bhavasiddhika prāṇī muniyoṃ se bodha prāpta karate haiṃ| ataḥ bihāra kara denā cāhie| dvitīyapada meṃ glānatva ādi ke kāraṇa vihāra nahīṃ bhī kiyā jātā| 2751. lamhā u vihariyavvaṃ vihiṇā je māsakappiyā gāmā| chaḍḍei vaṃdaṇādī, tai lahugā maggaṇā patthā | isalie varṣāvāsa ke paścāt māsakalpaprāyogya grāmoṃ meṃ vidhipūrvaka viharaṇa karanā cāhie| jo māsaprāyogya kṣetroṃ ko vakṣyamāṇa baṃdana ādi kāraṇoṃ se chor̤akara anyatra viharaṇa karatā hai, vaha jitane kṣetra chor̤e haiṃ utane hī caturlaghu prāyaścitta kā bhāgī hotā hai| dvitīyapada meṃ māsaprāyogya kṣetroṃ ke parityāga meṃ jo guṇa haiṃ unakī mārgaṇā pathya arthāt hitakārī hotī hai|
·
2752. āyariya sāhu vaṃdaṇa, ceiya nīyallae tahā sannī |
gamaṇaṃ ca desadaṃsaṇa, vaigāsu ya evamāīṇi || ācārya sādhu, caitya kī vaṃdanā karane ke lie, apane svajana yā śrāvakoṃ ko dekhane ke lie, deśadarśana ke lie athavā gokula ādi ke lie ina kāraṇoṃ se muni māsakalpaprāyogya kṣetroṃ ko chor̤akara jātā hai| 2753. appuvva vivitta bahussuyā ya pariyārakhaṃ ca āyariyā | pariyāravajja sāhū, cehaya puvvā abhinavā vā || 2754. gāhissāmi va nīe, saṇṇī vā bhikkhumāi buggāhe |
bahuguṇa apuvva deso, vaigāisu khīramādīṇi || adṛṣṭapūrva, vivikta niraticāracāritravāle, bahuśruta tathā bahutasādhuparivāravāle ācārya ko vaṃdanā karane ke lie, tathā ina guṇoṃ se yukta parantu sādhu parivāra se rahita sādhuoṃ ko tathā prācīna aura abhinava caityoṃ ko vaṃdana karane ke lie baha sādhu jātā hai| apane sage-saṃbaṃdhiyoṃ ko bodhi prāpta karāūṃgā, śrāvaka jo anyatīrthikoṃ se vyudgāhita ho rahe haiṃ, unako sthira karūṃgā- isa dṛṣṭi se jātā hai| athavā deśa apūrva aura bahuguṇopeta hai usako dekhane ke lie tathā jikā - gokula ādi meṃ dūdha, dahī, ghṛta ādi kā pracura lābha hotā hai, ina kāraṇoṃ se vaha māsakalpaprāyogya kṣetroṃ ko
chor̤akara anyatra jātā hai|
1. āgār̤ha sāta prakāra kā hotā hai
1. dravyāgār̤ha - jahāṃ eṣaṇīya dravya kī prāpti nahīṃ hotī|
2. kṣetrāgā atyaṃta khulakṣetra svalpa miśā dene vāloṃ kā kṣetra |
3. kālāgar̤ha - jo kisī bhī ṛtu ke yogya na ho|
v1.p349.2
279
2755. addhāṇe uvvātā, bhikkhovahi sāṇa teṇa paḍiṇīe | omāṇa abhojja ghare, thaṃḍila asatīha je jattha || isa prakāra gamana karane para ye doṣa hote haiṃ-mārga meṃ viharaṇa karate hue muni pariśrānta ho jāte haiṃ, bhikṣā prāpta nahīṃ hotī, upadhi ādi kā apaharaṇa ho jātā hai, kuttoṃ kā aura coroṃ kā upadrava hotā hai pratyanīka ko avasara mila jātā hai, apamāna ho sakatā hai, abhojyagṛhoṃ se bhikṣā lenī ho sakatī hai, vahāṃ sthaṃḍila bhūmī kā abhāva hone se saṃyama aura ātmavirādhanā hotī hai| isa prakāra jahāṃ jo doṣa hote haiṃ, unakī yojanā karanī cāhie|
2756. viyapa asivāī ubahissa u kāraṇā va leyo vā |
bahuguṇataraṃ va gacche, āyariyāī va āgāḍe || dvitīyapada meṃ ina kāraṇoṃ se una kṣetroṃ ko chor̤ā bhī jā sakatā hai-aśiva ādi kāraṇa hone para vahāṃ upadhi na milane para, lepa ādi kī prāpti na hone para āge kā kṣetra gaccha ke lie bahuguṇavālā hai, isa sthiti meṃ ācārya ādi ke prāyogya dravyoṃ ke na milane para tathā āgāḍhaḥ yogavāhī muniyoṃ ke lie prāyogya kī prāpti na hone para māsakalpaprāyogya kṣetra ko chor̤akara anyatra jāyā jā sakatā hai| 2757. eehiṃ kāraṇehiṃ eka-dagaṃtara tiyaṃtaraṃ vā vi
saṃkamamāṇo khettaṃ, puṭṭo vi jao na'ikkamai || ina sabhī kāraṇoṃ se eka, do, tīna apāntarāla kṣetroṃ kā atikramaṇa kara āge bar̤hane vālā muni pūrvokta doṣoṃ se spṛṣṭa hone para bhī doṣavān nahīṃ hotā kyoṃki vaha yatanāpūrvaka vaisā kara rahā hai, vaha yatanāvān muni hai | 2758.nikkāraṇagamaṇammiṃ, je cciya ālaṃbaṇā u paḍikuṭṭhā |
kajjammi saṃkamaṃto, tehiṃ ciya sujjhaī jayaṇā || niṣkāraṇa kṣetrasaṃkramaṇa karane meṃ jo ācārya sādhucaityavaṃdana ādi ālaṃbana pratikṛṣṭa pratiṣiddha haiṃ tathā kārya arthāt dvitīyapada meṃ jñāna darśana ādi kī śuddhi ke lie unhīṃ ācārya ādi ke ālaṃbanoṃ se saṃkramaṇa karatā huā, yatanāvān muni adoṣabhāga hotā hai|
-
verajja - viruddharajja -padaṃ
no kappas niggaṃthāṇa vā niggaṃthīṇa vā berajja viruddharajjaṃsi sajjaṃ gamaṇaṃ sajjaṃ
4. bhāvāgār̤ha - glāna prāyogya dravya kī aprāpti vālā| 5. puruṣāgār̤ha - ācārya ādi viśiṣṭa puruṣoṃ ke lie akāraka | 6. cikitsāgār̤ha - vaidyoṃ se rahita kṣetra |
7. sahāyāgār̤ha - sahāyakoṃ kī prāpti rahita |
v1.p349.3
www.jainelibrary.arg
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit