Biha Kappa v1.p350
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p350
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p350.1
āgamaṇaṃ sajjaṃgamaṇāgamaṇaṃ karettae| jo khalu niggaṃtho vā niggaṃthī vā verajja-viruddharajjaṃsi sajjaṃ gamaṇaṃ sajjaṃ āgamaṇaṃ sajjaṃ gamaṇāgamaṇaṃ karei, kareṃtaṃ vā sāijjai, se duhao 'vi aikkamamāṇe' āvajjai cāummāsiyaṃ parihāraṭṭhāṇaṃ aṇugghāiyaṃ|| (sūtra 37) 2759.cāro tti aipasaṃgā, viruddharajje vi mā carijjāhi| __ iya eso uvadhāo, verajjaviruddhasuttassa|| hemanta aura grīṣma ṛtu meṃ viharaṇa karanā kalpatā hai, aise kahanā atiprasaṃga ho jāyegā| prastuta sūtra meṃ kahā gayā hai ki viruddharājya meṃ viharaṇa nahīṃ karanā cāhie isa abhiprāya se yaha sūtra prāraṃbha kiyā jātā hai| yaha viruddharājyasūtra kā upodghāta hai, saṃbaṃdha hai| 2760.veraṃ jattha u rajje, veraṃ jāyaṃ va verarajjaṃ vā| jaṃ ca virajjai rajja, rajjeṇaṃ vigayarāyaṃ vā|| jisa rājya ke sātha paraṃparāgata vaira hai, vaha vairājya kahalātā hai| athavā do rājyoṃ ke madhya jo vaira ho gayā hai, vaha vairājya hai| athavā parakīya rājya se jo virodha meṃ prasanna rahatā hai, vaha vairājya hai| athavā jo vivakṣita rājā ke sātha virodha rakhatā hai, vaha vairājya hai| athavā jahāṃ kā rājā mara gayā ho, jahāṃ koī rājā na ho, vaha vairājya hai| jahāṃ do rājyoṃ ke madhya gamanāgamana viruddha ho, vaha viruddharājya kahalātā hai| 2761.sajjaggahaṇā tīya, aṇāgayaṃ ceva vāriyaṃ varaṃ|
v1.p350.2
pannavaga paḍucca gayaṃ, hojjā''gamaṇaṃ va ubhayaṃ vā|| jahāṃ sadya athavā vartamānakālabhāvī vaira ho, vahāṃ gamanāgamana nahīṃ kalpatā| isase atīta aura anāgata vaira vāle kṣetra meṃ bhī gamanādika nivārita ho jātā hai| prajñāpaka (guru) kī apekṣā 'gata' arthāt gamana yā āgamana tathā donoṃgamanāgamana hotā hai| (jahāṃ prajñāpaka ho vahāṃ se anyatra jānā gamana aura dūsare sthāna se prajñāpaka ke pāsa ānā āgamana hai| jākara lauṭa ānā gamanāgamana kahalātā hai|) 2762.nāma ṭhavaṇā davie, khette kāle ya bhāvavere yā taṃ mahisa-vasabha-vagdhā-sīhā naraesu sijjhaṇayā|| vaira śabda ke chaha nikṣepa haiṃ-nāmavaira, sthāpanāvaira, dravyavaira, kṣetravaira, kālavaira aura bhāvavaira| bhāvavaira saṃbaṃdhī yaha dṛṣṭāṃta 1. dṛṣṭānta ke lie dekheṃ-kathā pariśiṣṭa, naṃ. 79| =bṛhatkalpabhāṣyam hai-mahiṣa-vṛṣabha-vyāghra-siṃha-manuṣya-siddhagati ko prāpta ho gae| 2763.aṇarāe juvarāe, tatto verajjae a berajje| etto ekkikkammi u, cāummāsā bhave gurugā| isī prakāra arājaka, yauvarājya, vairājya aura dvairājyaina cāroṃ meṃ gamanāgamana karane se, pratyeka meṃ caturguru māsa kā prāyaścitta vihita hai| (pahale meṃ tapa aura kāla se guru, dūsare meṃ kālaguru, tīsare meṃ tapoguru aura cauthe meṃ donoṃ se guru|) 2764.aṇarāyaṃ nivamaraṇe, juvarāyā jāva docca ṇa'bhisitto|
v1.p350.3
verajjaṃ tu parabalaṃ, dāiyakalaho u berajjaṃ|| rājā ke mara jāne para jaba taka dūsare rājā tathā yuvarājā kā abhiṣeka nahīṃ hotā taba taka vaha rājya 'arājaka' kahalātā hai| jaba taka pūrva yuvarājā apane dūsare yuvarājā kā abhiṣeka nahīṃ karatā, taba taka vaha rājya 'yauvarājya' kahalātā hai| jisa rājya meṃ śatrurājā ākara upadrava macātā hai vaha 'vairājya' kahalātā hai| eka hī rājya ke do dāyaka hoṃ aura ve paraspara kalaha kara rahe hoṃ, vaha dvairājya kahalātā hai| 2765.aviruddhā vāṇiyagā, gamaṇā''gamaṇaṃca hoi aviruddhaṃ| nissaṃcāra viruddhe, na kappae baṃdhaṇāīyā|| jisa rājya meṃ vaṇikoṃ kā gamanāgamana aviruddha hai, vahāṃ muniyoṃ kā bhī gamanāgamana aviruddha hai| jahāṃ vaṇikoṃ kā saṃcaraṇa niṣiddha hai, usa viruddha rājya meṃ muniyoṃ ko saṃcaraṇa nahīṃ kalpatā| vahāṃ jāne se baṃdhana ādi doṣa hote haiṃ| 2766.attāṇa cora meyā, vaggura soṇiya palāiṇo pahiyā| paḍicaragā ya sahāyā, gamaṇāgamaṇammi nāyavvā|| kitane prakāra se vahāṃ jāyā jātā hai, vaha isa śloka meṃ nirdiṣṭa hai-ātmanā (svayaṃ) yā atrāṇa-jo kārpaṭika ādi deśāntara jāte haiṃ, unake sātha jānā| isī prakāra cauroṃ ke sātha, meda-mlecchaviśeṣoṃ ke sātha, vāgurikaśaunika-inake sātha, palāyana karane vāle bhaṭoṃ ke sātha, pathikapraticaraka (guptacara)-ye āṭha prakāra ke vyakti vairājya meṃ gamanāgamana karane meṃ muniyoṃ ke sahāyaka hote haiṃ| 2767.attāṇamāiesuṃ, diya paha diḍhe ya aṭṭhiyā bhayaṇā|
v1.p350.4
etto egayareṇaṃ, gamaṇāgamaṇammi āṇāī|| ātmā (svayaṃ) yā atrāṇa ādi padoṃ meṃ pratyeka sahāyaka meṃ divā-patha-dṛṣṭapadoṃ se sapratipakṣa se āṭha prakāra se bhajanā hotī hai-āṭha-āṭha vikalpa hote haiṃ| ina āṭha bhedoṃ ke, pratyeka ke āṭha-āṭha prakāra hote haiṃ| inameṃ se kisī bhī
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit