Biha Kappa v1.p360
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p360
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p360.1
bṛhatkalpabhāṣyam kara. usakā paribhoga karane vāle ko, rātrībhojana kā prathama 6. jaba taka vaha bhojana jīrṇa nahīṃ ho jātā| bhaṃga lagatā hai| ina saba matāntaroṃ ko sunakara ācārya ne kahā ye sāre 2851.kāraṇagahiuvvariya āvaliyavihīe pucchiūṇa gao| anādeśa haiṃ| siddhāṃta kā sadbhāva yaha hai-jaba taka vaha muni bhokkhaṃ sue darāisu, ṭhavei sābhiggaha'nno vā|| usa kriyā kā prāyaścitta nahīṃ karatā taba taka usake (usa vibhinna kāraṇoṃ se yadi prāyogya dravya atirikta le liyā nimitta se) karmabaṃdha hotā rahatā hai| gayā aura paribhoga ke paścāt bhī vaha baca gayā ho to 2854.saṃkhaḍigamaṇe bīo, vīyāragayassa taiyao hoi| āvalikā vidhi-ācāmla, upavāsa ādi karane vāle muniyoṃ
v1.p360.2
sannāyagamaṇa carimo, tassa ime vanniyā bhedā|| kī paripāṭī se pūchane para bhī yadi baca jāe to usako aparāhna meṃ saṃkhar̤ī meṃ jāne se 'dvitīya bhaṃga' aura sūryodaya pariṣṭhāpana ke lie vaha muni gayā paraṃtu usane socā kala maiṃ se pūrva bāhara vicāra bhūmī meṃ gae hue muni dvārā gṛhīta bhojya ise khālūṃgā| yaha socakara vaha usa dravya ko 'dara' (gar̤he) 'tṛtīya bhaṃgavartī' tathā saṃjñātaka kula meṃ jākara rātrī meṃ grahaṇa ādi meṃ sthāpita kara detā hai| vaha muni sābhigrahika bhī ho ___ kara, rātrī meṃ khāne meṃ 'carama bhaṃga' hotā hai| cauthe bhaṃga ke ye sakatā hai aura anabhigrahika bhī ho sakatā hai| (sābhigrahika prāyaścitta bheda varṇita hai| (ye cāroṃ bhaṃga rātrībhojana ke haiṃ)| arthāt jo kucha pariṣṭhāpanāyogya hotā hai usako pariṣṭhāpita 2855.girijannagamāīsu va, saṃkhaḍi ukkosalaṃbhe biio u| karane vālā aura usase viparīta anabhigrahikā) aggiṭṭi maṃgalaṭṭhī, paṃthiga-vaigāisū taio|| 2852.bile mūlaṃ gurugā vā,aṇate guru lahuga sesa jaṃ ca'nnaṃ | giriyajña ādi saṃkhar̤iyoṃ meṃ muni gayā| sūryāsta se pūrva therīya u nikkhitte, pāhuṇa-sāṇāikhaie vā|| usane vahāṃ se utkṛṣṭa dravya-avagrāhima ādi lie| paraṃtu 2853.ārovaṇā u tassā, baṃdhassa parūvaṇā ya kāyavvā| sthāna para āte-āte sūryāsta ho gayā| usane rātrī meṃ usa
v1.p360.3
kula nāma'ṭṭhigamāuṃ, maṃsā'jinnaṃ na jā''uṭṭo|| dravya kā upabhoga kiyā| yaha rātrībhojana kā dvitīya bhaṃga hai| bila meṃ sthāpita karane para mūla prāyaścitta athavā agniṣṭikā meṃ pakā huā māṃḍa aruṇodaya velā meṃ lenā, caturguru, anantavanaspati ke koṭara meṃ sthāpita karane para sūryodaya se pūrva yātrāyita hone ke kāraṇa maṃgalapāṭha sunane caturguru aura śeṣa sthānoṃ meṃ caturlaghu| sthavirā ke ghara meṃ rakhane vāloṃ se kucha bhojya grahaṇa karanā, pathikoṃ se athavā para caturlaghu aura vahāṃ yadi prāghūrṇaka yā śvāna ādi ke khā jikāoṃ-gokuloṃ se sūryodaya se pūrva kucha lenā-inako jāne para usa sthāpita karane vāle muni ke āropaṇā lekara unakā paribhoga karanā tīsarā bhaṃga hai| prāyaścitta (caturlaghu ādi yathāyogya) ātā hai| yahāṃ karmabaṃdha 2856.chandiya-sayaṃgayāṇa va, sannāyagasaṃkhaḍīi vīsaraṇaṃ| kī prarūpaṇā karanī cāhie| śiṣya ne pūchā-prāghūrṇaka ādi ke divase gate saṃbharaṇaṃ, khāmaṇa kallaṃ na iṇhiṃ ti|| khā jāne para kitane kāla taka karmabaṃdha hotā hai? karmabaṃdha kinhīṃ sādhuoṃ ke saṃjñātakoṃ ke vahāṃ saṃkhaḍī kā upakrama viṣayaka aneka mata haiṃ thā| unhoṃne sādhuoṃ ko nimaṃtrita kiyā| paraṃtu ve muniyoṃ ko 1. prāghūrṇaka ke sātaveṃ kulavaṃśa taka pratisamaya usa bhūla gae| divasa ke bītane para unhoṃne saṃyatoṃ ko yāda kiyā| bhojana ko sthāpita karane vāle muni ke karmabaṃdha| ve sādhuoṃ ke upāśraya meṃ gae aura apanī vismṛti ke lie hotā hai|
v1.p360.4
kṣamāyācanā kī aura bhaktapāna lene kī prārthanā kī| muniyoṃ ne 2. jaba taka usakā nāma-gotra prakṣīṇa nahīṃ hotā| kahā-abhī rāta meṃ nahīṃ, kala dekheṃge/leṃge| 3. jaba taka usakī haḍḍiyāṃ rahatī haiṃ| 2857.saṃsattāi na sujjhai, 4. jaba taka vaha jīvita rahatā hai| naṇu joṇhā avi ya do vi usiṇāī| 5. jaba taka usa bhojana se hone vāle māṃsopacaya ko kāle abbha rae vā, dhāraṇa karatā hai| maṇidīvuddittae beṃti|| 1. giriyajña-isake tīna artha haiṃ-giriyajñaḥ koṃkaṇādiṣu bhavati ussūre tti (1) koṃkaṇa ādi deśoṃ meṃ hone vālā sāyaṃkālabhāvī bhoja| (2) giriyajña ko mattabāla saṃkhaḍī bhī kahā jātā hai| yaha lāṭadeśa meṃ varṣārātra (āśvina, kārtika māsa) meṃ hotā hai| girijanno mattavāla-saṃkhaḍī bhannaī, sā lāḍavisae varisāratte bhavai tti| (3) bhūmidāha-girikaṃ (ja) nnatti bhūmidāho tti bhaṇitaṃ hoi-(viśeṣa cūrṇi)| 2. dakṣiṇāpatha meṃ arddhakuḍava āṭe se prabhūta maṃḍaka banāyā jātā hai| use hemanta kāla meṃ aruṇodaya ke samaya agniṣṭikā meṃ pakākara (gur̤a, ghī se miśrita kara) pathikoṃ ko diyā jātā hai| ise agniṣṭikā brāhmaṇa bhī kahā jātā hai| (vṛ. pṛ. 808)
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit