Biha Kappa v1.p365
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p365
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p365.1
295 upāśraya se nirgata ho jāne tathā sārtha ko prāpta na karane taka bhaktapāna kā pratiṣedha karane para yā usakā lābha na hone svayaṃ kā śakuna aura sārtha ko prāpta ho jāne ke paścāt sārtha para gītārtha muni svayaṃ rātrībhaktacaturbhaṃgī kī yatanāpūrvaka ke śakuna se jāeṃ| pratisevanā kare| yadi muni gītārthamiśra hoṃ to sārtha meṃ sthavirā 2895.appattāṇa nimittaṃ, pattā satthammi tinni parisāo| śrāvikā ho to usake pāsa usa bhojana kā nikṣepa kara dete suddhe tti patthiyāṇaṃ, addhāṇe bhikkhapaḍiseho|| haiṃ| phira mṛgatulya śikṣārthī muniyoṃ ko bhejakara vaha bhaktapāna sārtha ko prāpta na hone taka svayaṃ kā nimitta arthāt śakuna maṃgā lete haiṃ aura kahate haiṃ yaha bhaktapāna sthavirā ke pāsa se hotā hai| sārtha ke sātha ho jāne para sārtha kā śakuna kāma lāyā gayā hai| ātā hai| sārtha ko prāpta kara tīna pariṣadeṃ karate haiṃ-siṃhaparṣad, 2900.kuo eyaṃ pallīo, saḍḍhā theri paḍisatthigāo vā| vṛṣabhaparṣad aura mṛgaparṣada| sārtha ko śuddha samajha kara usake nāyammi ya pannavaṇā, na hu asarīro bhavai dhammo|| sātha prasthāna kiyā| mārga meṃ bhikṣā kā pratiṣedha kara ḍālā| vṛṣabha muniyoṃ ko yadi ve śikṣārthī śiṣya pūchate haiṃ ki yaha (vyākhyā āge) bhaktapāna kahāṃ se lāe haiṃ? taba kahe-pallī se| athavā 2896.kaḍajogi sīhaparisā, dānādiśrāddhoṃ ne diyā hai, sthavirā se yā pratisārthikoṃ se prāsa gīyattha thirā ya vasabhaparisā u|| huā hai| itane para bhī yadi una śiṣyoṃ ko yathārtha jñāta ho suttakaḍamagīyatthā,
v1.p365.2
jāe to yaha prajñāpanā karanī cāhie–'na hu asarīro bhavai migaparisā hoi nāyavvā|| dhammo'-'śarīra se virahita dharma nahīṃ hotā', ataḥ sarvaprayatna jo kṛtayogī-gītārtha haiṃ ve siṃhaparṣad, jo gītārtha aura se śarīra kī rakṣā karanī cāhie| sthira haiṃ ve vṛṣabhaparṣad aura jo agītārtha haiṃ, kṛtasūtra-sūtra 2901.purato vaccaṃti migā, majjhe vasabhā u maggao sīhā| par̤hane vāle haiṃ ve mṛgaparṣad hote haiṃ| piṭṭhao vasabha'nnesiṃ, paḍiyā'saharakkhagā doṇhaṃ || 2897.siddhatthaga pupphe vā, evaṃ vuttuṃ pi nicchubhai paṃto| mārga meṃ jāte samaya 'mṛga' agītārtha muni āge, madhya meṃ bhattaṃ vā paḍisehai, tiṇha'ṇusaṭṭhāi tattha imā| 'vṛṣabha'-samartha gītārtha aura mārgataḥ-pīche 'siṃha'-gītārtha muniyoṃ ne sārthavāha se pūchā-hama āpake sātha prasthāna muni caleṃ| anya ācāryoṃ ke mata ke anusāra vṛṣabha pīche karanā cāhate haiṃ| kyā āpa hamārā yogakṣema vahana kareṃge? caleṃ, kyoṃki donoṃ arthāt mṛga-siṃha arthāt bāla-vṛddha meṃ jo sārthavāha ne kahā-śira para ḍāle hue sarasoṃ ke dāne aura śrānta ho gae haiṃ yā kṣudhā-pipāsā parīṣaha se pīr̤ita ho gae caṃpaka puṣpa koī pīr̤ā nahīṃ karate vaise hī āpa bhī hamāre lie haiṃ, unake rakṣaka vṛṣabha hote haiṃ, ataḥ ve pīche calate haiṃ| koī bhāra nahīṃ haiṃ| isa prakāra kahane ke paścāt bhī koī prānta 2902.purato ya pāsato piṭṭhato ya vasabhā havaṃti addhāṇe| sārthavāha aṭavī ke madhya muniyoṃ ko niṣkāśita kara detā hai
v1.p365.3
gaṇavaipāse vasabhā, migamajjhe niyama vasabhego|| aura bhaktapāna kā pratiṣedha kara detā hai, taba tīnoṃ-sārtha, athavā mārga meṃ calate samaya vṛṣabha āge-pīche tathā madhya sārthavāha tathā āyattika (vyavasthāpaka) ko anuśiṣṭi ādi meṃ hote haiṃ| gaṇapati ke pāsa niyamataḥ vṛṣabha hote haiṃ tathā mṛga kī yaha yatanā karanī cāhie| muniyoṃ ke pāsa niyamataḥ eka vṛṣabha muni rahatā hai| 2898.aṇusaṭṭhī dhammakahā, vijja nimitte pabhuttakaraṇaṃ vā| 2903.vasabhā sīhesu migesu ceva thāmāvahāravijaḍhā u| parautthigā va vasabhā, sayaṃ va therī va caubhaṃgo|| jo jattha hoi asahū, tassa taha uvaggaha kuṇaṃti|| anuśiṣṭi kā artha hai-dharmakathā| tīnoṃ ko vistāra se dharma, vṛṣabha muni apane bala aura vīrya ko chapāte nahīṃ| ve maga karma, puṇya, pāpa ādi kī bāta batānī cāhie| vidyā, maṃtra, tathā siṃha muniyoṃ meṃ jo akṣama ho jātā hai usakā ve yathārtha nimitta ke dvārā unako vaśa meṃ karanā cāhie| jo muni balavān upagraha sahayoga karate haiṃ| ho use prabhutva sthāpita karanā cāhie| sarvathā bhakta-pāna kā 2904.bhatte pāṇe vissāmaṇe ya uvagaraṇa-dehavahaṇe ya| pratiṣedha karane para vṛṣabha anyatīrthikoṃ ke veṣa meṃ bhaktapāna kā thāmāvahāravijaḍhā, tinni vi uvagiṇhae vasabhā|| utpādana kare athavā svaliṃga se rātrībhakta viṣayaka catubhaṃgī se ve unako bhakta-pāna lākara dete haiṃ| unake pariśrānta ho prayatna kare athavā sthavirā śrāvikā se prāpta kare|
v1.p365.4
jāne para viśrāmaṇā kī vyavasthā karate haiṃ| jo cala nahīṃ 2899.paḍiseha alaṃbhe vā, gīyatthesu sayameva caubhaṃgo| sakate unako tathā unake upakaraṇoṃ kā vahana karate haiṃ| isa therisagāsaṃ tu mie, pese tatto va āṇīyaṃ|| prakāra śakti kā gopana karane se vimukta ve vṛṣabha tīnoṃ-mṛga, jā jara