Biha Kappa v1.p367
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p367
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p367.1
'emā6ṭṭā pahalā uddeśaka 297 2915.vilaolae va jāyai, ahavā kaḍavālae aṇunnavae| 2920.naṃdaṃti jeṇa tava-saṃjamesu neva ya dara tti khijjati| iyareṇa va satthabhayā, annabhayā vuṭṭite koṭṭe|| jāyaṃti na dīṇā vā, naṃdi ato samayato sannā|| vilaolaga-lūṭeroṃ se vikṛti dravya kī yācanā karatā hai adhvagata muni jisa bhojana se tapa-saṃyama meṃ samādhi kā athavā kaṭapālaka-vṛddha aura ajaṃgama gṛhapālakoṃ ko anubhava karate haiṃ vaha nandī athavā jisa dravya ke upabhoga se anujñāpita kara, letā hai| paraliṃga se grahaṇa karatā hai| koṭṭa- śīghra kṛśatā nahīṃ ātī, vaha hai nandī athavā jisake yoga se bhilladurga meṃ sārtha ke bhaya se athavā anya bhaya se jo vasati muni dīna nahīṃ hote, vaha hai nandī| yaha āgamika paribhāṣā hai| ujar̤a gaī ho vahāṃ jaghanya dravya kī yācanā karatā hai, vahāṃ yaha 2921.pariniṭṭhiya jīvajaḍhaṃ, jalayaṃ thalayaṃ acittamiyaraṃ ca| yatanā hai parittetaraṃ ca duvihaṃ, pāṇagajayaṇaṃ ato vocchaṃ| 2916.uddṛḍhasesa bāhiṃ, aṃto vī paṃta giṇhamaṭṭi| dravya do prakāra ke hote haiṃ-pariniṣṭhita (dūsaroṃ ke lie
v1.p367.2
bahi aṃta tao di8, evaṃ majjhe tahukkose|| acitta kiyā huā), jīva vipramukta (muniyoṃ ke lie acitta luṭeroṃ dvārā lūṭā huā tathā khāne ke paścāt śeṣa rahe| kiyā huā arthāt ādhākarma)| athavā dravya do prakāra ke hue bhojya padārtha jo unake dvārā gāṃva ke bāhara chor̤a die hoṃ, haiṃ-jalaja aura sthalaja| athavā acitta aura itara-sacitta|' vaha jaghanya adṛṣṭa dravya pahale grahaṇa kare| usake abhāva meṃ athavā parītta aura ananta| yaha āhāra viṣayaka yatanā hai| gāṃva ke madhya prānta adṛṣṭa dravya, usake abhāva meṃ grāma ke āge pānaka viṣayaka yatanā kahūṃgā| bāhara dṛṣṭa, phira grāma ke madhya dṛṣṭa grahaṇa kare| usake 2922.tuvare phale a patte, rukkha-silā-tuppa-mahaṇāīsu| abhāva meṃ madhyama dravya tathā utkṛṣṭadravya kā bhī isī pāsaṃdaṇe pavāe, āyavatatte vahe avahe|| cāraṇikā ke ādhāra para grahaṇa kare| adhvagata muni ko yadi kāṃjika ādi prāsuka pānaka prāpta 2917.tullammi adattammī, taṃ giṇhasu jeṇa āvaī tarasi| na ho to nimna pānaka-eka ke abhāva meṃ dūsarā aura dūsare ke tullo tattha avāo, tucchabalaṃ vajjae teṇaṃ|| abhāva meṃ tīsarā-isa krama se le sakatā hai| sabhī prakāra ke dravyoṃ meṃ adattadoṣa tulya hone para jisase (1) tuvara phala-harītakī ādi tathā tuvarapatra-palāśapatra asaṃstaraṇa kī āpadā dūra ho sake vaha dravya grahaṇa kare, ādi se pariṇāmita pānaka| kyoṃki vahāṃ saṃyama aura ātmavirādhanā rūpa apāya tulya hai, (2) vṛkṣa ke koṭara meṃ kaṭuka phala yā patra se pariṇāmita| isalie tucchabala vāle āhāra kā varjana kare|
v1.p367.3
(3) silājita se bhāvita| 2918.phāsuga joṇiparitte, egaṭṭi abaddha bhinna bhinne ya| (4) tuppa-mṛta kalevara, vaśā, ghṛta se bhāvita| baddhaṭṭhie vi evaṃ, emeva ya hoi bahubīe|| (5) mardana-hāthī ādi se ākrāṃta| prāsuka parīttayonika, ekāsthika, abaddhāsthika, bhinna- (6) prasyaṃdana-nirjhara kā pānaka| vidārita abhinna-avidārita| isī prakāra baddhāsthika tathā (7) prapātodaka| bahubīja meṃ bhī bhinna-bhinna bhaṃga hote haiṃ| vṛtti meṃ ina sabake 32 (8) ātapa se tapta| bhaṃga batalāe haiṃ| yaha vṛkṣa ke nīce par̤e pralaṃba ke viṣaya meṃ hai| (9) avahamāna-jo bahatā nahīṃ hai| 2919.emeva hoi uvariṃ, egaṭṭhiya taha ya hoi bahubīe| (10) vahamāna| sāhāraṇaṃ sabhāvā, ādīe bahuguṇaṃ jaṃ ca|| ye pānaka kramaśaḥ lie jā sakate haiṃ| isī prakāra vṛkṣa ke ūpara pralaṃba ādi ekāsthikapada tathā 2923.jaḍḍe khagge mahise, goṇe gavae ya sūyara mige ya| bahubījapada ke sātha bhī battīsa bhaṃga hote haiṃ| inameṃ jo upparivāḍī gahaṇe, cāummāsā bhave lahugā| svabhāvataḥ sādhāraṇa dravya hai, śarīropaṣṭaṃbhakāraka hai, vaha inake dvārā ākrāṃta pānaka (pānī) liyā jā sakatā haigrahaṇa kare| vahī bahuguṇa-bahuta upakārī ho sakatā hai| hāthī, geṃḍā, mahiṣa, gāya, gavaya, śūkara, mṛga| jo krama kā 1. vilaolaga tti deśīpadatvād luṇṭākāḥ| 5. (ka) acittaṃ ti jaṃ nāvi paraṭṭhāe acittībhūyaṃ, nāvi saṃjayaṭāe, 2. koṭṭa-aṭavī meṃ bhilla, pulindra ādi caturvarṇajanapadamiśra bhilladurga| kevalaṃ āyukkhaeṇa acittaṃ ti|| cūrṇi 3. uhūḍha-deśīvacanatvāt muṣitaṃ|
v1.p367.4
(kha) tīna śabda haiṃ-parinihita, jīvavipramukta aura acitta| tīnoṃ ke 4. cūrṇi-pariniṭṭhiyaṃ ti jaṃ parakaḍamacittaṃ, jīvajaḍhaṃ ti āhākamma| artha bhinna haiṃ|