Biha Kappa v1.p388
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p388
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p388.1
3129. bie vi hoi jayaṇā, bhatte pāṇe alagbhamāṇammi | dosīṇa takka piṃḍī, samādī jatitavvaṃ || rājaviṣṭa hone para dūsarī ājñā jo bhakta pāna nivāraṇa kī hai, usakī yatanā yaha hai-bhakta-pāna kī prāpti na hone para bāsī bhojana, takra tathā piṇyākapiṃḍī inakī eṣaṇā meṃ yatanā karanī cāhie|
3130. purāṇādi paṇṇaveḍaṃ, ṇisiṃ pi gītatye hoti gahaṇaṃ tu |
aggīte divā gahaṇaṃ, suṇṇaghare vā imehiṃ vā || yadi gaccha meṃ sabhī gītārtha hoṃ to purāne arthāt paścātkṛta yā śrāvaka ādi ho to unako prajñāpita kara rātrī meṃ bhī vaha liyā jā sakatā hai| agītārtha se miśra hone para dina meṃ grahaṇa kare yā śūnyagṛha, devakula ādi meṃ sthāpita grahaṇa kare |
·
3131. uṃbara koṭiṃbesu va, devaule vā ṇivedaṇaṃ raṇṇo |
katakaraṇe karaṇaṃ vā asatī naṃdī duvihadavve || devakula ādi meṃ uduṃbara kī arcā ke lie kūra ādi lāyā huā, kohimba vaha sthāna jahāṃ gobhakta diyā jātā hai, vahāṃ sthāpita gobhakta, araṇya ke vevakula meṃ sthāpita bali ādi le| rājā ko apanī sthiti nivedita karate raheṃ| vaha śāṃta na ho to kṛtakaraṇa muni karaṇa kare, rājā ko bāṃdha kara usa para śāsana kare| usake abhāva meṃ naṃdī pātra meṃ donoṃ prakāra ke dravyoṃ (prāsuka aprāsuka, parīta anaṃta, parivāsita aparivāsita, eṣaṇīya aneṣaṇīya) ko grahaṇa kare| 3132. e vi hoti jataṇā vatthe pāde alambhamāṇammi |
ucchuddha vippaiṇṇe, vippaṇṇe, esaṇamādīsu jatitavyaṃ || tīsare daṃḍa viṣayaka yaha yatanā hai-vastra, pātra kī prāpti na hone para parityakta yā ukaraḍī para par̤e hue le| inakī eṣaṇā ādi meṃ yatanā kare|
3133. hivasesagāṇa asatī,
v1.p388.2
taṇa agaṇī sikkagā va vāgā vā |
pehuṇacammaragahaṇaṃ,
bhattaṃ tu palāsa pāṇisu vā ||
rājā ne vastroṃ kā apaharaṇa kara liyā| śeṣa kucha bhī nahīṃ rahā| usa sthiti meṃ muni tṛṇa, agni kā sevana kare| pātrabaṃdha ke abhāva meṃ sikkaka, śaṇa-valka ādi grahaṇa kare| rajoharaṇa ke sthāna para peṇa mayūrapicchī kāma meṃ le prastaraṇa aura prāvaraṇa ke lie carma grahaṇa kare| āhāra ādi palāśapatroṃ yā hātha meṃ grahaṇa kare|
3134. asaī ya liṃgakaraṇaṃ, paṇṇavaṇaḍā sayaṃ va gahaṇaḍḍā | āgāḍhe kāraṇammiṃ jaheba haṃsādiṇaṃ gahaṇaṃ ||
bṛhatkalpabhāṣyam
rājā upaśāṃta na ho to anyatīrthika kā veśa dhāraṇa kare| yaha paraliṃga rājā ko samajhāne ke lie yā svayaṃ bhaktapāna yā vastra ādi pāne ke lie kiyā jātā hai| jaise-āgāda kāraṇa hone para haṃsa ādi kā taila grahaṇa kiyā jātā hai vaise hī vastra-pātra ādi grahaṇa kie jāte haiṃ|
3135. vihammi bhairavammiṃ vijja nimitte va cuṇṇa devī ya
seṭṭhimmi amaccammi ya, esaṇamādīsu jatitavvaṃ || do prakāra ke bhayaṃkara āghāta - svamaraṇa yā cāritrabhraṃśa upasthita hone para rājā ko vidyā, nimitta, cūrṇa, devatā kī ārādhanā se upaśāṃta karanā cāhie| yadi upaśāṃta na ho to śreṣṭhī, amātya ādi ko prajñāpita karanā cāhie| eṣaṇā ādi meṃ calanā karanī cāhie|
3136. āgāḍhe aṇṇaliṃgaṃ, kālakkhevo va hoti gamaṇaṃ vā |
kayakaraṇe karaṇaṃ vā, pacchāyaṇa thāvarādīsu || āgār̤ha kāraṇa meṃ anyaliṃga se kālakṣepa kare, dūsare deśa meṃ gamana na kare| jo kṛtakaraṇa muni ho vaha karaṇa kā prayoga kare| usake abhāva meṃ sthāvara arthāt vana ke vṛkṣoṃ meṃ dinabhara chupā rahe aura rātrī meṃ viharaṇa kare|
3137. bohiya-micchādibhae, emeva ya gammamāṇa jataṇāe |
dovesṭṭhā va gilāṇe, ṇāṇādaṭṭhā va gammaṃte || bodhika mālavadeśa ke stena, mleccha ādi kā bhaya ho to deśāntara jāte hue usī prakāra arthāt aśiva ādi dvāravat yatanā kare glāna ho to vaidya aura auṣadhi donoṃ ke lie gamana kiyā jā sakatā hai| athavā jñāna ādi ke lie gamana hotā hai|
3138. egāpanaṃ ca satā, vīsaṃ caddhāṇaṇiggamā gayā|
etto ekkammiya, sataggaso hoi jataṇāo || adhvanirgamana ke 5120 bhaṃga hote haiṃ (dekheṃ 30823085)| inake pratyeka bhaṃga meṃ śatāgraśaḥ yatanāeṃ hotī haiṃ| 3139. duvihā'vātā u vihe buttā te hojja saṃkhaḍīe tu | tattha diyā vina kappati, kimu rātiṃ esa saṃbaṃdho || adhvanirgata muni ke mārga meṃ do prakāra ke apāya (saṃyamaātmavirādhanārūpa) hote haiṃ saṃkhaḍī meṃ jāte samaya bhī ye hī apāya hote haiṃ| usameṃ jānā dina meṃ bhī nahīṃ kalpatā to phira rātrī meṃ kaise ? yaha pūrva gāthā se saṃbaṃdha hai|
3140. saṃkhaṃḍijjati jahiṃ, āūṇi jiyāṇa saṃkhaḍī sa khalu |
tappaḍitāe ṇa kappati, aṇṇattha gate siyā gamaṇaṃ || saṃkhaḍī vaha hai jahāṃ jīvoṃ ke āyuṣya kā khaṃḍa khaṃḍa kara diyā jātā hai arthāt jahāṃ pracura jīvoṃ kā ghāta hotā hai vaha hai saṃkhaḍī saṃkhaḍī meṃ jāne kī pratijñā se saṃkhaḍī meṃ jānā nahīṃ
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit