Biha Kappa v1.p410
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p410
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p410.1
āpavādikasūtra haiṃ 3. kucha tadubhayasatra hote haiṃ ve do prakāra ke haiṃ| 4. (1) utsarga āpavādika aura (2) apavāda autsargika ye sūtra ke cāra gama haiṃ-prakāra haiṃ athavā 'gama' kā artha hai-do bāra uccāraṇa karane yogya pada| jaise utsargotsargika, apavādāpavādika| isa prakāra sūtra ke 4+2=6 bheda ho gae|
3317. gesa egagahaṇaṃ, saloma ṇilloma akasiṇe aiṇe | vihibhinnassa ya gahaṇaṃ, avavāussaggiyaṃ suttaṃ || sūtra ke ye bheda bhī haiṃ-eka ke grahaṇa se aneka kā grahaṇa karāne vāle sūtra hote haiṃ| kucheka sūtra kevala sādhviyoṃ ke lie, kucheka sūtra kevala sādhuoṃ ke lie aura kucheka sūtra - donoṃ ke lie sāmānya hote haiṃ| jaise - sādhuoṃ ko nirloma carma grahaṇa karanā nahīṃ kalpatā aura saloma carma grahaṇa karanā kalpatā hai| sādhviyoṃ ko saloma carma dhāraṇa karanā kalpatā nahīṃ aura aloma carma dhāraṇa karanā kalpatā hai| sādhu-sādhviyoṃ ko dharma ke ṭukar̤e lenā kalpatā hai yaha sāmānya sūtra hai | vidhibhinna pralaṃba grahaṇa kā jo sūtra hai vaha apavādītsargika sūtra hai|" 3318. ussaggaṭhiī suddhaṃ, jamhā davvaṃ vivajjayaṃ labhati | ṇa va taṃ hoi viruddhaṃ emeva imaṃ pi pāsāmo|| śiṣya ne pūchā- jisakī apavādapada meṃ anujñā hai usakā pratiṣedha kyoṃ ? ācārya ne kahā- utsargapada meṃ jo śuddha dravya lene kī anujñā hai vahī apavāda meṃ viparīta ho jātī hai arthāt aśuddha dravya lene kī anujñā bhī ho jātī hai| yaha grahaṇa karanā viruddha nahīṃ hai| isī prakāra apavādapada meṃ anujñāta hone para bhī avidhibhinna pralaṃba ke grahaṇa kā pratiṣedha bhī aviruddha hī hai| 3319. ussagga goyarammī nisejja kappā'vavādato tichaṃ |
maṃsaṃ dala mā aṭṭhī, avavādussaggiyaṃ suttaṃ || utsarga sūtra gocarī meṃ gae hue muni ko do gharoṃ ke apāntarāla meṃ niṣadyā karanā nahīṃ kalpatā | 3
tīna vyaktiyoṃ-vṛddha, rogī aura tapasvī ko niṣadyā kalpatī hai yaha āpavādika sūtra hai|"
apavādautsargika sūtra - māṃsa do, asthi nahīṃ| 'maṃsaṃ dala mā aṭṭhī' |
3320. no kappati va abhinnaṃ, avavāteṇaṃ tu kappatī bhinnaṃ |
kappati pakkaṃ bhiṇṇaṃ, vidhīya avavāyaussaggaṃ || abhinna pralaṃba grahaṇa karanā nahīṃ kalpatā" - yaha utsarga
1. jaise- kaṣāya ādi ke sūtra meṃ eka krodhanigraha kī bāta hai | kintu usake ādhāra para māna ādi anya kaṣāyoṃ ke bhī nigraha kī bāta arthataḥ jāna lenī cāhie|
2. dekheṃ bṛhatkalpa, pahalā uddeśaka, sūtra 5|
v1.p410.2
bṛhatkalpabhāṣyam
sūtra hai| apavādapada meṃ bhinna pralaṃba kalpatā hai - yaha apavāda sūtra hai| śramaṇiyoṃ ko pakva vidhibhinna pralaṃba kalpatā hai yaha apavādītsargika sūtra hai|
(utsarga āpavādika' utsarga autsargika' |
3321. katthai desaggahaṇaṃ, katthati bhaṇṇaṃti ṇiravasesāī | ukkama-kamajuttāī, kāraṇavasato ṇijuttāī ||
sūtra meṃ kahīṃ-kahīṃ abhidheyapada kā deśataḥ grahaṇa hotā hai aura kahīṃ-kahīṃ abhidheyapada kā niravaśeṣa kathana hotā hai| kucha sūtra utkramayukta hote haiṃ, kucha kramayukta hote haiṃ| ye sāre kāraṇa viśeṣa ke ādhāra para race gae haiṃ|
3322. desaggahaṇe bīehi sūyiyā mūlamādiṇo huti | kohādiaṇimgahiyā, siṃcaṃti bhavaṃ niravasesaṃ || sūtra meṃ deśagrahaṇa se tajjātīya sabhī kā grahaṇa ho jātā hai| bījoṃ ke sūcita hone para mūla ādi bhī gṛhīta hote haiṃ| sūtra meṃ niravaśeṣa abhidheya kā kathana-jaise anabhigṛhīta krodha ādi saṃpūrṇa saṃsāra kā siṃcana karate haiṃ|
3323. satthapariṇṇādukkame, goyara piṃḍesaṇā kameṇaṃ tu | jaṃ pi ya ukkamakaraṇaṃ, tamabhiṇavadhammamāda'dvā || utkrama sūtra kā udāharaṇa hai ācārāṃga sūtra kā pahalā adhyayana- śastraparijñā (isameṃ tejaskāya ke paścāt vanaspati aura usakāya kā nirūpaṇa huā hai| usake paścāt vāyukāya kā nirūpaṇa hai |)
|
krama sūtra kā udāharaṇa-'āṭha gocara bhūmiyāṃ, sātapiṇḍeṣaṇāeṃ|' jo śastraparijñā meṃ utkrama kiyā vaha saprayojana hai jo abhinavadharmā śaikṣa muni haiṃ ve sahasā vāyukāya ke jīvatva ko svīkāra nahīṃ kara sakate| isalie pahale vanaspati aura trasa jīvoṃ kī prarūpaṇā kara phira vāyukāya kī prarūpaṇā kī gaī hai|
3324. bīehi kaṃdamādī, vi suvidhā tehiṃ savva vaṇakāo|
bhommādigā vaṇeṇa tu sameda sārovaṇā bhaṇitā || prastuta sūtra meṃ bījoṃ ke grahaṇa se kanda-mūla ādi bhī sūcita hote haiṃ kanda ādi se samasta vanaspatikāya ko sūcita kiyā gayā hai| vanaspati se bhauma ādi arthāt pṛthvīkāya ādi kāyoṃ kā grahaṇa hai| isa prakāra bheda-prabheda sahita chahoṃ kāya sāropaṇā arthāta prāyaścitta sahita kar̤e gae haiṃ| 3325. jattha u desaggahaṇaṃ, tattha'vasesāiṃ mottṛṇaṃ ahigāraṃ, aṇa yogadharā
3-4. vahī, tīsarā uddeśaka, sūtra 21-22 | 5-8. vahī, pahalā uddeśaka, sūtra 1,2,5,42 | 9. vahī, cauthā uddeśaka, sūtra 12 |
v1.p410.3
sūiyavaseṇaṃ | prabhāsaṃti ||
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit