Biha Kappa v1.p411
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p411
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p411.1
dūsarā uddeśaka jahāṃ deśagrahaṇa hai vahāṃ avaśiṣṭa sāre pada sūcita haiṃ-aisā jānanā cāhie| kahīṃ-kahīṃ anuyogadhara ācārya adhikāraprastuta artha ko chor̤akara, sūtrānupātī prasaṃgavaśa āe hue artha kā nirūpaṇa karate haiṃ| 3326.ussaggeṇaṃ bhaṇiyāṇi jāṇi avavādato tu jāṇi bhave| ___kāraṇajāteṇa muṇī!, savvāṇi vi jāṇitavvāṇi|| jitane utsargasūtra haiṃ yā jitane apavādasūtra haiṃ, he mune! tuma una sabako sakāraṇa jāno| kāraṇa kā artha hai-pratiṣiddha ke ācaraṇa kā hetu| sabhī sūtra utsarga aura apavāda-ina donoṃ meṃ nibaddha haiṃ, aisā jānanā cāhie| (utsargasūtra meṃ sākṣāt utsarga viṣaya kā nibaṃdha hai, artha ke ādhāra para kāraṇa meṃ usakī anujñā bhī hai| apavādasūtra meṃ kāraṇa ke ullekhapūrvaka apavāda viṣaya kā nibaṃdha hai, artha ke ādhāra para vahāṃ bhī utsarga jñātavya hai|) 3327.ussaggeṇa nisiddhāiṃ jāī davvāiṃ saṃthare muṇiṇo| kāraṇajāte jāte, savvāṇi vi tāṇi kappaṃti|| utsargarūpa meṃ saṃstaraṇa ke ādhāra para jina dravyoṃ ke grahaṇa kā muni ke lie niṣedha hai, ve hī dravya 'kāraṇajāta' arthāt viśuddha ālaṃbana ke kāraṇa sāre grahaṇa karane yogya ho jāte haiṃ, lene kalpate haiṃ| 3328.jaṃ ciya pae ṇisiddhaṃ, taṃ ciya jati bhūto kappatī tassa| evaṃ hota'ṇavatthā, ___ṇa ya titthaṃ ṇeva saccaṃ tu|| sādhu ke lie jisakā grahaṇa pahale niṣiddha kiyā gayā thā, yadi usī kā grahaṇa kalpatā hai to isa prakāra anavasthā doṣa hotā hai| isase na to tīrtha kī avyavacchitti hotī hai
v1.p411.2
aura na satya-saṃyama kī ārādhanā hotī hai| 3329.ummattavāyasarisaṃ, khu daṃsaṇaṃ ṇa vi ya kappa'kappaṃ tu| adha te evaṃ siddhī, ṇa hojja siddhī u kassevaṃ|| __ bhaṃte! āpakā yaha darśana unmattavyakti ke vākya sadṛśa hai| tathā yahāṃ yaha kalpya hai aura yaha akalpya hai-aisī vyavasthā bhī nahīṃ hai| yadi isa prakāra bhī āpake abhipretārtha kī siddhi hotī hai to vaisī prayojana-siddhi kisake nahīṃ hotī? asaṃbaddha vacana kahane vāle caraka-parivrājakoṃ ke bhī vaha hotī hī hai| 1. jaina śāsana meṃ jo muni samartha hai usake lie akalpya kā pratiṣedha hai aura jo asamartha hai, usake lie vahī vihita hai| vaidyaka śāstra meṃ bhī kahā hai utpadyeta hi sā'vasthā, deśakālā''mayān prati| yasyāmakārya kārya syāt, karma kāryaṃ ca varjayet|| 3330.ṇa vi kiṃci aṇuṇṇāyaṃ,paḍisiddhaṃ vā vi jiṇavaridehi| esā tesiṃ āṇā, kajje sacceṇa hotavvaṃ || ācārya bole-śiṣya! jineśvaradeva ne kāraṇa ke abhāva meṃ kucha bhī akalpanīya kī anujñā nahīṃ dī aura kāraṇa meṃ kucha bhī pratiṣiddha nahīṃ kiyā hai| tīrthaṃkaroṃ kī yaha ājñā hai ki vāstavika kāraṇa ke prasaṃga meṃ satyadarśī honā cāhie, māyā se kucha nahīṃ karanā cāhie| 3331.dosā jeṇa nirubbhaṃti jeṇa khijjaṃti puvvakammāiṃ|
v1.p411.3
so so mokkhovāo, rogāvatthāsu samaṇaṃ vā|| jisa anuṣṭhāna se doṣoṃ-rāga ādi kā nirodha hotā hai, jisase pūrva karmoṃ kā kṣaya hotā hai, vaha anuṣṭhāna mokṣa kā upāya hai, jaise rogāvasthā meṃ usake śamana ke lie kiyā jāne vālā anuṣṭhāna| (isī prakāra utsarga meṃ utsarga kā aura apavāda meṃ apavāda kā samācaraṇa karate hue śramaṇa ke lie ve mokṣa ke upāya hī haiṃ|) 3332.aggīyassa na kappai, tivihaṃ jayaṇaṃ tu so na jāṇai| aṇunnavaṇāe jayaṇaṃ, sapakkha-parakkhajayaṇaṃ ca|| agītārtha muni ko bījākīrṇa upāśraya meṃ rahanā nahīṃ kalpatā kyoṃki vaha tīnoṃ prakāra kī yatanā ko nahīṃ jānatā| tīna yatanāeṃ ye haiṃ-anujñāpanā yatanā, svapakṣa yatanā aura parapakṣa yatanā| 3333.niuṇo khalu suttattho, ṇa hu sakko apaḍibodhito ṇāuṃ| te suṇaha tattha dosā, je tesiṃ tahiṃ vasaṃtāṇaṃ|| sūtra kā artha nipuṇa arthāt sūkṣma hotā hai| isalie vaha ācārya ādi ke dvārā apratibodhita hone para nahīṃ jānā jā sakatā| ataḥ ve jaba bījākīrṇa upāśraya meṃ rahate haiṃ taba jo doṣa hote haiṃ, ve mujhase suno| 3334.agīyatthā khalu sāhū, ṇavariṃ dose guṇe ajāṇaṃtā| ramaṇijjabhikkha gāmo, ṭhāyaṃta'ha dhaṇṇasālāe|| agītārtha muni vasati ke doṣoṃ aura guṇoṃ ko na jānate hue, bhikṣā ke lie yaha gāṃva ramaṇīya hai aisā mānakara dhānyaśālā meṃ ṭhahara jāte haiṃ| 2. śiṣya ne pūchā-agītārtha ne bhī sūtra par̤he haiṃ, to phira vaha kyoṃ nahīṃ jānatā ? usake samādhāna meṃ ācārya eka śloka kahate haiṃ satsvapi phaleṣu yadvanna dadāti phalānyakampito vṛkṣaḥ| tadvat sūtramapi budhairakampitaṃ nārthavad bhavati||
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit