Biha Kappa v1.p415
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p415
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p415.1
dūsarā uddeśaka yadi gṛhasvāmī ise svīkāra karatā hai to vahāṃ rahe| sātha vāle sādhu yadi mṛga-agītārtha hoṃ aura ve yadi bhikṣācaryā aura vicārabhūmī ke lie bāhara gae hue hoṃ to guru ācārya usa gṛhasvāmī se yaha jānakārī lete haiṃ ki kahāṃ kauna sā dhānya hai| 3368.sālīṇaṃ vīhīṇaṃ, tila-kulatthāṇa mugga-māsāṇaṃ| diṭṭha mae saṇṇicayā, aṇṇe dese kuṭuṃbīṇaṃ|| 3369.evaṃ ca bhaṇitamittammi kāraṇe so bhaṇāti āyariyaṃ| atthi mahaṃ saṇṇicayā, pecchaha ṇāṇāvihe dhaṇṇe|| 3370.uvalakkhiyā ya dhaṇṇā, saṃthārāṇaṃ jahāvidhi ggahaṇaṃ| jo jassa u pāuggo, so tassa tahiṃ tu dāyavyo| ācārya kahate haiṃ-śālī, vrīhī, tila, kulattha, mūṃga aura ur̤ada-ina dhānyoṃ kā anya deśa meṃ hamane kṛṣakoṃ ke ghara meṃ dera dekhe haiṃ| isa prakāra ācārya ke kahane mātra se vaha gṛhasvāmī ācārya ko kahatā hai mere yahāṃ bhī dhānya ke dera haiṃ| unameṃ āpa nānā prakāra ke dhānyoṃ ko dekheṃ| ācārya ne dhānyoṃ ke r̤heroṃ ko dekha liyā| muniyoṃ ke lie yathāvidhi saṃstārakoṃ kī vyavasthā kara lī| jisa muni ke lie jo sthāna upayukta ho, usako vahī sthāna de diyā jātā hai| 3371.nikkhama-pavesavajjaṇa, dūreṇa abhāviyā tu dhaṇṇāṇaṃ|
v1.p415.2
dhaṇṇaṃteṇa pariṇatā, cilimiṇi divaratta'suṇṇaṃ tu|| jahāṃ gṛhasvāmī dhānya lene ke lie ātā-jātā hai, usa sthāna ko chor̤akara sādhuoṃ ko baiṭhanā-sonā cāhie| abhāvita muniyoṃ ko dhānya se dūra rakhanā cāhie| jo pariṇata haiṃ ve dhānya ke nikaṭa raha sakate haiṃ| baiṭhane ke sthāna tathā dhānyasthāna ke bīca cilimilī bāṃdhanī cāhie| gītārtha aura pariṇāmaka muni dina-rāta, dhānyagṛha ko aśūnya karate hue, raha sakate haiṃ| 3372.te tattha sanniviṭṭhā, gahiyā saṃthāragā vihīpuvvaṃ | jāgaramāṇa vasaṃtī, sapakkhajataṇāe gīyatthā|| 3373. ṭhāṇaṃ vā ṭhāyaṃtī, ṇisijja ahavā sajāgara suvaṃti| bahuso abhihaveṃte, vayaṇamiṇaṃ vāyaṇaṃ demi|| ve muni vahāṃ rahate hue vidhipūrvaka saṃstāraka grahaṇa karate haiṃ| gītārtha muni svapakṣayatanā ke lie jāgate hue sote haiṃ| athavā ve kāyotsarga karate haiṃ yā baiṭhe-baiṭhe sūtrārtha kī anuciṃtanā karate haiṃ yā jāgate hue śayana karate haiṃ| yadi koī muni bāra-bāra dhānya kaṇoṃ kā saṃghaṭṭana karatā hai to ācārya use kahate haiṃ-uṭho, maiṃ vācanā dūṃgā| 3374.phiḍiyaṃ dhaṇṇaṭuṃ vā, jataṇā vāreti na u phuḍaṃ beti| mā ṇaṃ sohī, aṇṇo, ṇitthakko lajja gamaṇādī|| rātrī meṃ dvāra se bhaṭaka gae muni ko athavā dhānyabhakṣī muni kā ācārya yatanāpūrvaka vāraṇa karate haiṃ, paruṣa vacanoṃ meṃ upālaṃbha nahīṃ dete| kyoṃki dūsarā muni koī suna na le, aura vaha dūsaroṃ ko na batā de| isase vaha mūla muni lajjita na ho tathā vaha lajjā se palāyana ādi na kara de| 3375.dāraṃ na hoi etto, ṇihāmattāṇi puṃcha acchīṇi|
v1.p415.3
bhaṇa jaṃ va saṃkiyaṃ te, giṇhaha verattiyaṃ bhaṃte!|| dvāra se bhaṭake muni ko kahe-ārya! yaha dvāra nahīṃ hai| tuma nidrā pramāda meṃ ho, āṃkheṃ pauṃchoṃ aura unako kholo| yadi tumhāre mana meṃ sūtra aura artha ke prati koī śaṃkā ho to batāo, hama usakā nirākaraṇa kareṃge| bhaṃte-ārya! vairātrika kāla grahaṇa karo, phira svādhyāya kareṃge| (yaha svapakṣayatanā hai|) 3376.parapakkhammi vi dāraṃ, pihaṃti jataṇāe do vi vāreti| taha vi ya aṭhāyamāṇe, uveha puṭṭhā va sāhiti|| parapakṣa yatanā yaha hai-upāśraya meṃ gāya ādi ke praveśa kī saṃbhāvanā se yatanāpūrvaka dvāra baṃda karanā cāhie| tiryaṃca aura manuṣya praveśa kara rahe hoṃ to unakā nivāraṇa karanā cāhie| phira bhī yadi ve dhānya ko grahaṇa karane se uparata na hote hoṃ to sādhuoṃ ko upekṣā karanī cāhie| gṛhasvāmī ke pūchane para sādhu batā deṃ ki dhānya kā apaharaṇa kisane kiyā hai? 3377.pehiya pamajjiyā ṇaṃ, uvaogaṃ kāu saṇiya ḍhakveti| tiriya ṇara donni ete, khara-khari puṃ-thī ṇisiṭṭitare|| pahale dvāra kī āṃkhoṃ se pratyupekṣā kare, phira rajoharaṇa se usakā pramārjana kare aura upayogapūrvaka usa dvāra ko ḍhaṃka de| paśu aura manuṣya athavā dāsa-dāsī athavā puruṣa aura strī, athavā nisṛṣṭa-śayyātara dvārā jisakā praveśa anujñāta hai, anisṛṣṭa-jisakā praveśa anujñāta nahīṃ hai-ye yadi usa dhānyaśālā se dhānyagrahaṇa kareṃ to unakī varjanā karanī cāhie| 3378.geṇhatesu ya dosu vi, vayaṇamiṇaṃ tattha biṃti gīyatthā|
v1.p415.4
bahugaṃ ca ṇesi dhaṇṇaṃ, kiṃ pagataṃ hohitī kallaṃ|| dhānyagrahaṇa karane vāle strī-puruṣa donoṃ ko dekhakara gītārtha muni unako yaha vacana kahe-tuma bahuta sārā dhānya le jā rahe ho, kyā kala koī prakṛta-prakaraṇa arthāt jīmanavāra hogā? 3379.nīsaḍhesu uvehaṃ, sattheṇa va tāsitā u tuṇhikkā| bahuso bhaṇāti mahilaṃ, jaha taṃ vayaṇaṃ suṇati aṇṇo|| yadi nisṛṣṭa arthāt ākrāṃtika cora dhānya ko curāte hoṃ to unakī upekṣā kare| śastroṃ ke dvārā trasta kie jāne para