Biha Kappa v1.p416
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p416
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p416.1
muni mauna rakheṃ| yadi mahilāeṃ dhānya curā rahī hoṃ to unako isa prakāra kaheṃ ki dūsare bhī una vacanoṃ ko suna sakeṃ| 3380.sāhūṇaṃ vasahīe, rattiṃ mahilā ṇa kappatī eṃtī| bahugaṃ ca ṇesi dhaṇṇaṃ, kiṃ pāhuṇagā vikālo ya|| sādhuoṃ ke vasati meṃ-upāśraya meṃ rātrī meṃ mahilāoṃ kā ānā nahīṃ kalpatā| tuma yahāṃ se bahuta dhānya le jā rahī ho to kyā mehamāna ā gae haiṃ| athavā abhī vikāla belā hai ataḥ abhī dhānya le jāne kā samaya nahīṃ hai| 3381.teṇesu ṇisaṭṭesuṃ, puvvā-'vararattimalliyaṃtesu| teṇabiyarakkhaṇaṭṭhā, vayaṇamiṇaṃ beti gītatthā|| 3382.jāgaraha narā! ṇiccaṃ, jāgaramāṇassa vaḍate buddhī| jo suvati ṇa so dhaṇṇo,jo jaggati so sayā dhaṇṇo|| upāśraya meṃ hī pūrvarātra yā aparātra meṃ chipe hue nisṛṣṭa coroṃ se dhānya kī rakṣā karane ke lie gītārtha muni ucca svaroṃ meṃ ye vacana kaheṃge-he manuṣyo! jāgo, pratidina jāgarūka raho| jo jāgatā hai usakī buddhi bar̤hatī hai| jo sotā hai vaha dhanya nahīṃ hotā| jñānādi ke yogya nahīṃ hotā| jo jāgatā hai, vaha sadā dhanya hai| 3383.sītaṃti suvaṃtāṇaṃ, atthā purisāṇa logasāratthā| tamhā jāgaramāṇā, vidhuṇadha porāṇayaṃ kamma|| sone vāle puruṣoṃ ke artha-jñāna ādi jo tīnoṃ loka meṃ sārabhūta haiṃ, ve kṣīṇa ho jāte haiṃ| isalie jāgate rahate hue purātana karmoṃ ko naṣṭa kara ḍālo| 3384.suvati suvaṃtassa sutaṃ, saṃkita khaliyaṃ bhave pamattassa|
v1.p416.2
jāgaramāṇassa sutaṃ, thira-paricitamappamattassa| jo sotā hai usakā śruta bhī so jātā hai, vismṛta ho jātā hai| jo pramatta hotā hai usakā śruta śaṃkita tathā skhalita ho jātā hai| jo jāgatā hai tathā jo apramatta rahatā hai usakā śruta sthira aura paricita rahatā hai| 3385.nālasseṇa samaṃ sukkhaṃ, na vijjā saha niddayā| na veraggaṃ mamatteṇaṃ, nāraṃbheṇa dayāluyā| jahāṃ ālasya hai vahāṃ sukha nahīṃ hai| jahāṃ nidrālutā hai vahāṃ vidyā nahīṃ hai| jahāṃ mamatva hai vahāṃ vairāgya nahīṃ hai aura jahāṃ āraṃbha-hiṃsā hai, vahāṃ dayālutā nahīṃ hai| 1. vatsa janapada meṃ kauśāṃbī nagarī kā rājā śatānīka thā| usakī bahina kā nāma thā jayaṃtī| vaha parama śrāvikā thī| eka bāra bhagavān varddhamāna vahāṃ padhāre| jayaṃtī ne bhagavāna se pūchā-bhaṃte! sonā acchā hai yā jāganā? bhagavān ne kahā-jayaṃtī! dhārmika 3386.jāgariyā dhammīṇaṃ, āhammīṇaṃ ca suttayā seyā| vacchāhivabhagiṇīe, akahiṃsu jiṇo jayaṃtīe|| dhārmika vyaktiyoṃ kī jāgarikā śreyaskarī hai. aura adhārmika vyaktiyoṃ kī suptatā śreyaskarī hai| isa prakāra jineśvaradeva ne vatsa janapada ke adhipati śatānīka kī bahina jayantī ko kahā thā|' 3387.suvai ya ayagarabhūo suyaṃ ca se nāsaī amayabhūyaṃ| hohii goṇabbhūo, naṭṭhammi sue amayabhūe|| jo ajagara kī bhāṃti niściṃta hokara sotā hai, usakā amṛtamaya śruta naṣṭa ho jātā hai| amṛtamaya śruta ke naṣṭa ho jāne para vaha baila ke sadṛśa ho jātā hai| 3388.tāseūṇa avahie, aceiya hie va gosi sāhati|
v1.p416.3
jāṇaṃtā vi ya teṇaṃ, sāhaṃti na vanna-rūvehiṃ| coroṃ ne sādhuoṃ ko ḍarā dhamakā kara dhānya kā apaharaṇa kara liyā| anākrāntika cora āe| sādhuoṃ ko jñāta nahīṃ huā| ve bhī dhānya lekara cale gae| prātaḥkāla śayyātara ko kahā-cora dhānya lekara cale gae| usane pūchā-kauna the ve? coroṃ ko jānate hue bhī muni unake rūpa-varṇa kī kucha bhī pahacāna na batāeṃ| 3389.suṇa sāvaga! jaṃ vattaṃ, teṇāṇaṃ saṃjayāṇa iha ajja| teṇehiṃ paviṭṭhahiṃ, jāhe nīekkasiṃ dhanna| 3390.tāhe uvagaraṇāṇiṃ, bhinnāṇi hiyāṇi ceva annāṇi| hariovahī vi jāhe, teṇā na labhaṃti te pasaraṃ|| 3391.gahiyā''uha-ppaharaṇā, jādhe vadhāe samuṭṭhiyā amhaṃ| natthi akammaṃ ti tato, etesi ṭhitā mu tuṇhikkā|| śayyātara ko ācārya kahate haiṃ-śrāvaka! yahāṃ āja coroṃ aura sādhuoṃ ke madhya jo huā, use tuma suno| cora isa dhānyagṛha meṃ praviṣṭa hue aura jaba unhoṃne dhānya bāhara nikālā taba hamāre kucheka upakaraṇoṃ ko phār̤a ḍālā aura kucheka upakaraṇoṃ kā haraṇa kara liyā| jaba ve dūsarī bāra dhānya curāne āe taba upadhihāraka una coroṃ ko hamane rokā taba ve apane āyudha aura praharaṇa se hamāre vadha ke lie tatpara ho gae aura kahā-'śramaṇo! mauna baiṭhe raho| anyathā hama sabako māra ḍāleṃge|' taba hamane socā-'ina pāpiyoṃ ke lie kucha bhī akārya nahīṃ hai| isalie hama mauna rahe|' vyaktiyoṃ kā jāganā acchā hai, sonā acchā nahīṃ hai aura adhārmika vyaktiyoṃ kā sonā acchā hai, jāganā acchā nahīṃ hai| (bhagavatī 12 u.2)