Biha Kappa v1.p422
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p422
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p422.1
arthāt āvaśyaka kā karanā- isameṃ agnivirādhanā se niṣpanna prāyaścitta hai na karane para saṃyama kī parihāni hotī hai| sūtrārthapauruṣī kā bhaṃga hone para kramaśaḥ māsalaghu aura māsaguru kā prāyaścitta hai| unako karane para agnikāya kī virādhanā hotī hai| sajyoti upāśraya ke prati mana meṃ rati hone para caturguru aura arati hone para caturlaghu kā prāyaścitta hai| 3437. jai ussagge na kuṇai,
tai māsā savva akaraṇe lahugā | vaṃdaṇa thuī akaraṇe,
.
māso saṃḍāsakāīsuṃ || āvaśyaka ke jitane kāyotsarga nahīṃ karatā utane laghumāsa, sārā āvaśyaka na karane para caturlaghu, jitane vaṃdanaka aura jitanī stutiyāṃ nahīṃ detā / karatā utane hī māsalaghu aura karatā hai to caturlaghu tathā baiṭhate hue saṃdaśaka (eka prakāra kī āsanagata śarīramudrā) kā pramārjana na karane para māsalaghu aura pramārjana karane para caturlaghu kā prāyaścita hai|
3438. āvassimā nisīhina
pamajja āsajjaakaraṇe imaṃ tu paṇagaṃ paṇagaṃ laghu laghu,
āvaḍaṇe lahuga jaṃ ca'nnaṃ || niṣkramaṇa karate hue 'āvaśyikī' aura praveśa karate hue naiṣedhikī kahane para paṃcaka tathā niṣkramaṇa praveśa karate hu pramārjana na karane para tathā āsajjaśabda na karane para māsalaghu, āpatana aura patana donoṃ meṃ laghumāsa tathā inameṃ ātmavirādhanā hotī hai, tanniṣpanna prāyaścitta tathā agni meṃ pratāpanā ādi kī jātī hai|
3439. sehassa visīyaṇayā, osakka'tisaka annahiṃ nayaṇaṃ | vijjhaviūṇa tuaṭṭaṇa, ahavā vi bhave palīvaṇayā || śaikṣa agni meṃ tāpa kara apanī viśītatā- śītatā se mukti pā sakatā hai| jitanī bāra hātha-pairoṃ ko tapātā hai utane hī caturlaghu kā prāyaścita hai agni ko śīghra bujhāne ke lie īṃdhana nikālanā, prajvalita karane ke lie usameṃ īṃdhana ḍālanā, use sthānāntarita karanā, agni ko bujhākara sonā - pratyeka meṃ caturlaghu kā prāyaścitta hai| pramāda ke kāraṇa dahana bhī ho sakatā hai, āga laga sakatī hai| 3440 gāua duguṇāvaguṇaṃ, battīsaṃ joyaṇāhaṃ carimapadaṃ |
cattāri chacca lahu gurū, cheo mūlaṃ taha dugaṃ ca || eka gavyūti se prāraṃbha kara dviguṇa se dviguṇa kī vṛddhi 1. adhvā - mahadaraṇyam | (vṛ. pṛ. 962)
v1.p422.2
bṛhatkalpabhāṣyam
karate hue battīsa yojana paryanta yaha caramapada ke prāyaścitta taka jātā hai jaise yadi eka gavyūti taka vahana hotā hai to caturlaghu, arddhayojana taka caturguru, yojana taka ṣaḍlaghu, do yojana kā ṣaḍguru, cāra yojana cheda, āṭha yojana mūla, solaha yojana anavasthāpya, battīsa yojana pārāṃcika | 3441. goṇe va sāṇamāī, vāraṇe lahūgā ya jaṃ ca ahigaraṇaṃ | lahugā avāraṇammiṃ khaṃbha-taṇāī palīvejjā || gāya, śvāna ādi kī varjanā karane para caturlaghu tathā unake lauṭate samaya jo unake dvārā adhikaraṇa hotā hai usakā prāyaścitta bhī ātā hai| yadi unakā vāraṇa na kiyā jāe to bhī caturlaghu kā prāyaścitta hai| ve paśu praviṣṭa hokara agni ko cālita kara staṃbha, tṛṇa ādi ko pradīpta kara sakate haiṃ| 3442.addhāṇaniggayāī, tikkhutto maggiūṇa asatīe |
gīvatthā jayaṇāe vasaṃti to agaṇisālāe | adhvā kā artha hai - mahān araṇya' | adhvā se nirgata hokara gāṃva meṃ pahuṃca kara tīna bāra śuddha vasati kī mārgaṇā karate haiṃ| na milane para gītārtha muni yatanāpūrvaka agniśālā meṃ ṭhaharate haiṃ|
3443. addhāṇaniggayāī, tinhaṃ asaīe pharusasālāe | gīyatthā jayaṇāe, vasaṃti to payaṇasālāe | adhvanirgata muni gāṃva meṃ pahuṃcakara tīna bāra śuddha vasati kī mārgaṇā karate haiṃ| na milane para gītārtha muni yatanāpūrvaka pacanaśālā - kuṃbhakāraśālā meṃ rahate haiṃ |
3444. paṇie ya bhaṃḍasālā, kamme payaṇe ya vagdharaṇasālā | iṃdhaṇasālā gurugā, sesāsu vi hoṃti caulahugā || paṇitaśālā, bhāṃḍaśālā, karmaśālā, pacanaśālā, vyāgharaṇaśālā, aura īṃdhanaśālā | īṃdhanaśālā meṃ niṣkāraṇa rahane para caturguru kā tathā śeṣa śālāoṃ meṃ ṭhaharane meṃ caturlaghu kā prāyaścitta hai|
3445.kolāliyāvaṇo khalu, paṇisālā bhaṃḍasāla jahiṃ bhaṃḍa| kuṃbhārakuḍī kamme, payaṇe vāsāsu āvāo || 3446. tosalie vamparaṇā, agnīkuṃḍaṃ tahiṃ jalati nicca | tattha sayaṃvaraheḍaṃ, ceḍā ceḍī ya chunyaṃti || kulāla arthāt kuṃmakāra kā āpaṇa paṇitaśālā kahalātī hai| jahāṃ ghaṭa, śarāva ādi bhāṃḍa rakhe jāte haiṃ vaha hai bhāṃḍaśālā | kuṃbhakārakuṭī - arthāt jahāṃ kuṃbhakāra ghaṭa ādi bhājana banātā hai| varṣā meṃ jahāṃ mṛtbhājana pakāe jāte haiṃ vaha hai pacanaśālā | īṃdhanaśālā jahāṃ īṃdhana rakhā jātā hai| tosalideśa meṃ gāṃva ke madhya meṃ jo śālā banāī jātī hai, vaha hai
v1.p422.3
.
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit